Αιτίες θανάτου στην Ελλάδα: Τι αποκαλύπτουν τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2023

Συνολικά 128.097 θάνατοι καταγράφηκαν στην Ελλάδα το 2023, με τα νοσήματα του κυκλοφορικού και τον καρκίνο να παραμένουν οι κύριοι παράγοντες θνησιμότητας. Σύμφωνα με την επίσημη έκθεση της ΕΛΣΤΑΤ, η ηλικία αναδεικνύεται στον καθοριστικότερο παράγοντα κινδύνου, καθώς οι πολίτες άνω των 75 ετών συγκεντρώνουν την πλειονότητα των απωλειών ζωής.

Η ανάλυση των δεδομένων θνησιμότητας αποτελεί τον καθρέφτη της δημόσιας υγείας μιας χώρας, αποτυπώνοντας όχι μόνο τις βιολογικές προκλήσεις αλλά και τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες. Η υποχώρηση του συνολικού αριθμού θανάτων το 2023 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος υποδηλώνει μια σταδιακή εξομάλυνση μετά την πανδημική κρίση, αν και οι δομικές αιτίες παραμένουν σταθερές, όπως προκύπτει από τα πρόσφατα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.

Το κυκλοφορικό σύστημα και ο καρκίνος στην κορυφή της λίστας

Πρώτη αιτία θανάτου στην Ελλάδα παραμένουν τα νοσήματα του κυκλοφορικού συστήματος, στα οποία περιλαμβάνονται τα καρδιακά νοσήματα και τα εγκεφαλικά επεισόδια. Με περισσότερους από 40.800 θανάτους, η κατηγορία αυτή αντιπροσωπεύει σχεδόν το 32% του συνόλου των απωλειών ζωής στη χώρα.

Στη δεύτερη θέση βρίσκονται τα νεοπλάσματα, δηλαδή οι διάφορες μορφές καρκίνου, οι οποίες ευθύνονται για περίπου 30.000 θανάτους ή το 23,5% του συνόλου. Ακολουθούν οι παθήσεις του αναπνευστικού, όπως η πνευμονία και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, συμπληρώνοντας την τριάδα των κύριων αιτιών.

Ηλικιακά ορόσημα και η «επέλαση» των χρόνιων παθήσεων

Η ηλικιακή κατανομή των θανάτων αποκαλύπτει την έντονη γήρανση του πληθυσμού στην Ελλάδα. Στην ομάδα των 75 ετών και άνω καταγράφεται η συντριπτική πλειονότητα των θανάτων, με περισσότερα από τα δύο τρίτα των συνολικών απωλειών να σημειώνονται σε αυτή την κατηγορία.

Στις ηλικίες 60 έως 74 ετών, το προφίλ αλλάζει ελαφρώς, καθώς οι κακοήθεις νεοπλασίες αναδεικνύονται στην κυριότερη αιτία θανάτου. Ο καρκίνος του πνεύμονα, του παχέος εντέρου και του μαστού καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά, ενώ τα καρδιακά νοσήματα εμφανίζουν απότομη αύξηση μετά την έκτη δεκαετία της ζωής.

Εξωτερικές αιτίες και η θνησιμότητα στις νεότερες ηλικίες

Αντίθετα με τις μεγαλύτερες ηλικίες, στους νέους έως 44 ετών οι θάνατοι είναι σαφώς λιγότεροι και οφείλονται κυρίως σε εξωτερικές αιτίες. Τα τροχαία δυστυχήματα, οι πνιγμοί και οι αυτοκτονίες αποτελούν τις βασικές αιτίες απώλειας ζωής σε αυτές τις ομάδες.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών δημόσιας υγείας, η εμμονή των καρδιαγγειακών παθήσεων ως πρώτης αιτίας θανάτου υπογραμμίζει την ανάγκη για εθνικές στρατηγικές πρόληψης. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς υγείας ότι η έγκαιρη διάγνωση στις ηλικίες 50-60 θα μπορούσε να μεταβάλει δραστικά την καμπύλη θνησιμότητας της επόμενης δεκαετίας.

Η επόμενη μέρα για τη δημόσια υγεία και την πρόληψη

Η μείωση του συνολικού αριθμού των θανάτων το 2023 αποτελεί μια θετική ένδειξη, ωστόσο η κυριαρχία των χρόνιων νοσημάτων απαιτεί συνεχή εγρήγορση. Η ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας και η προώθηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής παραμένουν τα ισχυρότερα όπλα για τη βελτίωση του προσδόκιμου ζωής.

Η πρόληψη στις νεότερες ηλικίες, ειδικά όσον αφορά την οδική ασφάλεια και την ψυχική υγεία, κρίνεται εξίσου κρίσιμη για τη μείωση των πρόωρων απωλειών. Η επιστημονική κοινότητα εστιάζει πλέον στην εξατομικευμένη ιατρική ως μέσο για την αντιμετώπιση των νεοπλασμάτων και των καρδιαγγειακών παθήσεων.