ΑΑΔΕ: Πότε παραγράφονται τα φορολογικά πρόστιμα – Η απόφαση-σταθμός για το 2018

Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) εξέδωσε μια κρίσιμη απόφαση, ακυρώνοντας καταλογιστικές πράξεις φόρου και προστίμων για το φορολογικό έτος 2018. Η υπόθεση, η οποία αφορούσε κατηγορίες για εικονικά φορολογικά στοιχεία, κατέληξε στη δικαίωση του πολίτη λόγω της παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου να επιβάλει κυρώσεις μετά την παρέλευση της πενταετίας.

Η φορολογική παραγραφή αποτελεί θεμελιώδη αρχή του δικαίου, η οποία ορίζει ότι το Δημόσιο χάνει το δικαίωμα επιβολής φόρων μετά από ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Στην ελληνική έννομη τάξη, ο κανόνας της πενταετούς παραγραφής — ο οποίος διασφαλίζει ότι ο φορολογούμενος δεν παραμένει δέσμιος ελέγχων για απεριόριστο χρόνο — μπορεί να καμφθεί μόνο υπό πολύ συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Το ιστορικό της υπόθεσης και ο έλεγχος της ΔΟΥ

Η συγκεκριμένη υπόθεση αφορούσε έναν φορολογούμενο στον οποίο η ΔΟΥ Μυτιλήνης επέβαλε βαριά πρόστιμα και διορθωτικό προσδιορισμό φόρου εισοδήματος και ΦΠΑ. Ο έλεγχος βασίστηκε σε ένα δελτίο πληροφοριών, σύμφωνα με το οποίο ο προσφεύγων φερόταν ως λήπτης εικονικών φορολογικών στοιχείων από άλλη επιχείρηση.

Με βάση αυτά τα στοιχεία, η φορολογική αρχή προχώρησε στη μη αναγνώριση δαπανών και στην απόρριψη του δικαιώματος έκπτωσης του αντίστοιχου ΦΠΑ. Ο φορολογούμενος αντέδρασε καταθέτοντας ενδικοφανή προσφυγή, υποστηρίζοντας ότι η διοίκηση κινήθηκε εκπρόθεσμα, καθώς είχε ήδη παρέλθει η νόμιμη προθεσμία για τον καταλογισμό των φόρων.

Γιατί απορρίφθηκε η παράταση της παραγραφής

Σύμφωνα με την απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της ΑΑΔΕ, το δικαίωμα του Δημοσίου για το φορολογικό έτος 2018 είχε παραγραφεί στο τέλος του πέμπτου έτους από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής των δηλώσεων. Η φορολογική αρχή επιχείρησε να θεμελιώσει παράταση της παραγραφής, επικαλούμενη τα νέα στοιχεία από το δελτίο πληροφοριών.

Ωστόσο, η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών έκρινε ότι δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις του νόμου. Επισημάνθηκε ότι το δελτίο πληροφοριών είχε περιέλθει στη γνώση της αρμόδιας υπηρεσίας εντός της πενταετίας, αλλά δεν διενεργήθηκε πλήρης έλεγχος που να δικαιολογεί τη νόμιμη επέκταση του χρόνου ελέγχου.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, επισημαίνεται από έμπειρους φοροτεχνικούς κύκλους ότι η απόφαση αυτή αποτελεί ηχηρό μήνυμα προς τις ελεγκτικές αρχές. Η ανάγκη για ταχύτητα και ακρίβεια στις διαδικασίες είναι πλέον επιτακτική, καθώς η καθυστέρηση στην ολοκλήρωση των ελέγχων οδηγεί αναπόφευκτα σε απώλεια εσόδων για το κράτος.

Η σημασία των συμπληρωματικών στοιχείων

Η νομολογία, όπως έχει διαμορφωθεί και από το Συμβούλιο της Επικρατείας, είναι σαφής: τα συμπληρωματικά στοιχεία πρέπει να είναι τέτοια που η φορολογική διοίκηση δεν θα μπορούσε να γνωρίζει εντός της αρχικής πενταετίας. Στην περίπτωση αυτή, η ΔΕΔ διαπίστωσε ότι η διοίκηση είχε τα στοιχεία στη διάθεσή της, αλλά δεν τα αξιοποίησε εγκαίρως.

Ως αποτέλεσμα, οι προσβαλλόμενες πράξεις κρίθηκαν νομικά ανίσχυρες. Η προσφυγή έγινε δεκτή και τα πρόστιμα ακυρώθηκαν στο σύνολό τους, χωρίς καν να χρειαστεί η εξέταση της ουσίας των κατηγοριών περί εικονικότητας των τιμολογίων.

Τι αναμένεται στη συνέχεια

Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την ασφάλεια δικαίου για χιλιάδες επιχειρήσεις και ιδιώτες που βρίσκονται υπό το μικροσκόπιο των αρχών για παλαιότερα έτη. Καθίσταται σαφές ότι η παραγραφή δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά ένας ουσιαστικός φραγμός στην αυθαιρεσία ή την ολιγωρία του κρατικού μηχανισμού.

Οι φορολογούμενοι θα πρέπει να παρακολουθούν στενά τις προθεσμίες των ελέγχων τους και να συμβουλεύονται ειδικούς σε περιπτώσεις που οι καταλογισμοί αφορούν έτη που πλησιάζουν ή έχουν ξεπεράσει το όριο της πενταετίας. Η ορθή χρήση των ενδικοφανών προσφυγών παραμένει το ισχυρότερο όπλο για την ακύρωση λανθασμένων ή εκπρόθεσμων αποφάσεων.