ΑΑΔΕ: Η νέα στρατηγική κατά της διαφθοράς και οι ψηφιακοί έλεγχοι από το 2026

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) εισέρχεται σε μια νέα εποχή μηδενικής ανοχής στη διαφθορά, μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους από τον θεωρητικό σχεδιασμό στην πρακτική εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων πρόληψης. Από το 2026, η στρατηγική εστιάζει στον έγκαιρο εντοπισμό κινδύνων μέσω προηγμένης ανάλυσης δεδομένων, στοχεύοντας στην πλήρη διαφάνεια των συναλλαγών με πολίτες και επιχειρήσεις.

Η μετάβαση αυτή δεν αποτελεί μια μεμονωμένη διοικητική πράξη, αλλά το επιστέγασμα μιας μακράς περιόδου ψηφιακού μετασχηματισμού που ξεκίνησε με την υιοθέτηση του Στρατηγικού Σχεδίου 2025-2029. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην ενοποίηση των πληροφοριακών συστημάτων, ώστε η ροή των δεδομένων να επιτρέπει την αυτόματη ενεργοποίηση σημάτων κινδύνου (red flags) πριν καν ολοκληρωθεί μια ύποπτη συναλλαγή, ενισχύοντας τη μετάβαση στη Φορολογική Διοίκηση 3.0.

Ψηφιακά εργαλεία και στοχευμένη ανάλυση κινδύνου

Από το 2026, η ΑΑΔΕ εγκαταλείπει το μοντέλο των αποσπασματικών ή τυχαίων ελέγχων και υιοθετεί ένα δομημένο σύστημα διαχείρισης κινδύνων. Οι έλεγχοι θα είναι πλέον αποκλειστικά στοχευμένοι, βασισμένοι σε αλγοριθμική ανάλυση πληροφοριών που θα εντοπίζει ασυνήθιστα πρότυπα συμπεριφοράς. Με αυτόν τον τρόπο, η Αρχή επιδιώκει την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, περιορίζοντας ταυτόχρονα τα περιθώρια ανθρώπινης παρέμβασης ή επιλεκτικής μεταχείρισης κατά τη διαδικασία επιλογής των υποθέσεων.

Παράλληλα, αναβαθμίζεται ο ρόλος του εσωτερικού ελέγχου. Οι μηχανισμοί αυτοί θα λειτουργούν πλέον προληπτικά και σε πραγματικό χρόνο, παρακολουθώντας τις ψηφιακές διαδρομές των υπαλλήλων και των διαδικασιών. Η χρήση δεικτών κινδύνου θα επιτρέπει στη διοίκηση να παρεμβαίνει άμεσα σε περιπτώσεις που παρατηρούνται αποκλίσεις από τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα λειτουργίας.

Τυποποίηση διαδικασιών και εξάλειψη των γκρίζων ζωνών

Ένας από τους βασικούς πυλώνες της νέας στρατηγικής είναι η πλήρης τυποποίηση των συναλλαγών. Κρίσιμες διαδικασίες, όπως οι επιστροφές φόρων και οι τελωνειακοί έλεγχοι, θα ακολουθούν ενιαία και προκαθορισμένα βήματα, αφήνοντας σαφή ψηφιακά ίχνη. Η διοίκηση της ΑΑΔΕ εκτιμά ότι η μείωση των «γκρίζων ζωνών» και η αυτοματοποίηση του πλαισίου λειτουργίας θα περιορίσουν δραστικά τις ευκαιρίες για αδιαφανείς συναλλαγές «κάτω από το τραπέζι».

Η διαφάνεια ενισχύεται περαιτέρω μέσω της δημοσιοποίησης στοιχείων λογοδοσίας. Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις θα έχουν πλέον πρόσβαση σε σαφείς πληροφορίες σχετικά με την εξέλιξη των αιτημάτων τους, ενώ η ψηφιακή καταγραφή κάθε σταδίου της διαδικασίας θα διασφαλίζει ότι καμία πράξη δεν θα μένει χωρίς έλεγχο ή αιτιολόγηση.

Επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό και προστασία πληροφοριοδοτών

Η εμπέδωση μιας κουλτούρας ακεραιότητας αποτελεί το τρίτο σκέλος του σχεδιασμού. Η στρατηγική προβλέπει τη συστηματική εκπαίδευση των υπαλλήλων σε θέματα δεοντολογίας και τη διαχείριση καταγγελιών. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην εσωτερική κινητικότητα και την εναλλαγή θέσεων σε ευαίσθητα πόστα, ώστε να αποτρέπεται η δημιουργία «στεγανών» που ευνοούν τη διαφθορά. Στο πλαίσιο αυτό, εφαρμόζεται ήδη αυστηρότερος έλεγχος περιουσιακής κατάστασης για το σύνολο του προσωπικού.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η επιτυχία του εγχειρήματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ανθεκτικότητα των ψηφιακών δικλείδων ασφαλείας. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η τυποποίηση των διαδικασιών αποτελεί το ισχυρότερο αντίδοτο στην αυθαιρεσία, καθώς αφαιρεί από τον ανθρώπινο παράγοντα τη δυνατότητα υποκειμενικής ερμηνείας των κανόνων. Ταυτόχρονα, η ενίσχυση της προστασίας των πληροφοριοδοτών αναμένεται να λειτουργήσει ως καταλύτης για την αποκάλυψη εσωτερικών παραβατικών συμπεριφορών.

Η επόμενη μέρα και οι προσδοκίες

Η υλοποίηση της στρατηγικής από την 1η Ιανουαρίου 2026 αναμένεται να αλλάξει ριζικά την εικόνα της φορολογικής διοίκησης. Η ψηφιοποίηση των ελέγχων και η αυστηροποίηση των μηχανισμών αξιολόγησης δεν στοχεύουν μόνο στην τιμωρία, αλλά κυρίως στην εμπέδωση εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και φορολογουμένων. Η ΑΑΔΕ δεσμεύεται για ένα περιβάλλον όπου η χρηστή διοίκηση θα είναι ο κανόνας και όχι η εξαίρεση, διασφαλίζοντας τα δημόσια έσοδα από κάθε μορφή παράνομης διαρροής.