- Η αυθεντική σύνδεση υπερέχει των χρημάτων και της υγείας ως παράγοντας ευτυχίας μετά τα 70.
- Η ανάγκη για 'κοινωνική παράσταση' και διατήρηση προσωπειών εξαντλεί ψυχικά τους ηλικιωμένους.
- Τουλάχιστον μία σχέση χωρίς όρους αρκεί για να προσφέρει βαθιά εσωτερική πληρότητα.
- Η ευαλωτότητα και η ειλικρίνεια είναι τα απαραίτητα 'εισιτήρια' για ουσιαστικές φιλίες.
- Το να είσαι 'γνωστός' για αυτό που είσαι είναι πιο σημαντικό από το να είσαι 'εντυπωσιακός'.
Οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι στην έβδομη δεκαετία της ζωής τους δεν είναι εκείνοι με τις μεγαλύτερες τραπεζικές καταθέσεις ή την άριστη υγεία, αλλά όσοι διαθέτουν τουλάχιστον μία αυθεντική σχέση. Η ικανότητα να αποβάλλει κανείς το κοινωνικό προσωπείο και να γίνεται αποδεκτός χωρίς όρους αναδεικνύεται ως ο απόλυτος προγνωστικός παράγοντας για την ψυχική πληρότητα.
| Τύπος Σχέσης | Κύριο Χαρακτηριστικό | Επίπτωση στην Ευτυχία |
|---|---|---|
Τύπος Σχέσης Επιφανειακή/Επαγγελματική | Κύριο Χαρακτηριστικό Κοινωνική Παράσταση | Επίπτωση στην Ευτυχία Υψηλή κόπωση, αίσθημα κενού |
Τύπος Σχέσης Βασισμένη στο Χρήμα | Κύριο Χαρακτηριστικό Υλική Άνεση | Επίπτωση στην Ευτυχία Προσωρινή ικανοποίηση, έλλειψη βάθους |
Τύπος Σχέσης Αυθεντική/Ειλικρινής | Κύριο Χαρακτηριστικό Αποδοχή Ευαλωτότητας | Επίπτωση στην Ευτυχία Μακροχρόνια πληρότητα, ψυχική υγεία |
Αυτή η διαπίστωση έρχεται να ανατρέψει την κυρίαρχη πεποίθηση ότι η προετοιμασία για τα γηρατειά αφορά αποκλειστικά τον οικονομικό προγραμματισμό και τη σωματική ευεξία. Στην πραγματικότητα, το ψυχοσυναισθηματικό υπόστρωμα της ευτυχίας στην τρίτη ηλικία βασίζεται στην αποδόμηση των ρόλων που υπηρετήσαμε επί δεκαετίες.
Το παρασκήνιο της υπόθεσης δείχνει ότι η κοινωνική παράσταση που δίνουμε ως στελέχη, γονείς ή υπεύθυνοι πολίτες, καταναλώνει τεράστια αποθέματα ενέργειας. Μετά τα 70, η ενέργεια αυτή μειώνεται, καθιστώντας τα «προσωπεία» ασήκωτο βάρος για τον ψυχισμό μας.
Το να σε γνωρίζουν πραγματικά είναι πολύ πιο σημαντικό από το να είσαι εντυπωσιακός, κάθε φορά και σε κάθε ηλικία.
Laura Carstensen, Διευθύντρια του Stanford Center on Longevity
Η κόπωση της «κοινωνικής παράστασης» και η απελευθέρωση
Καθ’ όλη τη διάρκεια της ενήλικης ζωής μας, εκπαιδευόμαστε να λειτουργούμε μέσα από συγκεκριμένους ρόλους. Στην εργασία είμαστε οι ικανοί επαγγελματίες, στις κοινωνικές συναναστροφές οι ενδιαφέροντες συνομιλητές και στην οικογένεια οι πυλώνες σταθερότητας.
Όπως επισημαίνουν οι Robert Waldinger και Marc Schulz, οι οποίοι ηγούνται στην Μελέτη του Χάρβαρντ για την Ανάπτυξη των Ενηλίκων, οι καλές σχέσεις είναι αυτές που μας κρατούν πιο ευτυχισμένους και υγιείς. Όχι οι εντυπωσιακές επιδόσεις, αλλά η ποιότητα της σύνδεσης.
Το πρόβλημα έγκειται στο ότι πολλές από τις σχέσεις μας έχουν χτιστεί γύρω από αυτό που νομίζουμε ότι πρέπει να είμαστε, και όχι γύρω από αυτό που πραγματικά είμαστε. Αυτό οδηγεί σε μια παράδοξη μοναξιά, ακόμα και όταν περιβαλλόμαστε από κόσμο.
Γιατί τα χρήματα και η υγεία δεν αποτελούν εγγύηση ευτυχίας
Παρά την κοινή λογική, οι συνταξιούχοι με τα μεγαλύτερα χαρτοφυλάκια δεν είναι αυτόματα και οι πιο ικανοποιημένοι. Ο Peter Ubel, καθηγητής Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, επιβεβαιώνει ότι η σχέση μεταξύ χρήματος και ευτυχίας είναι εξαιρετικά μικρή μετά την κάλυψη των βασικών αναγκών.
Ο πραγματικός πλούτος στην τρίτη ηλικία δεν μετριέται με το τραπεζικό υπόλοιπο, αλλά με την ύπαρξη ενός ανθρώπου που γνωρίζει το πραγματικό σου γέλιο και όχι το «ευγενικό» σου χαμόγελο. Το χρήμα αγοράζει άνεση, αλλά δεν αγοράζει βαθιά κατανόηση.
Προτεινόμενο Εισόδημα ελληνικών νοικοκυριών: Ακόμη 15% χαμηλότερο από το 2009, παρά την ανάκαμψη
Ακόμα και στο θέμα της υγείας, η ψυχολογία δείχνει ότι άνθρωποι που διαχειρίζονται σοβαρές ασθένειες παραμένουν ευτυχισμένοι, αρκεί να έχουν κάποιον που βλέπει πέρα από τους περιορισμούς τους. Η αποδοχή της ευαλωτότητας γίνεται ο καταλύτης της σύνδεσης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων κοινωνικών ερευνητών, η μετάβαση από την επαγγελματική ταυτότητα στην καθαρή προσωπική ύπαρξη αποτελεί το δυσκολότερο στάδιο της γήρανσης. Πολλοί συνειδητοποιούν αργά ότι η ανάγκη να ικανοποιούν τις προσδοκίες των άλλων ήταν η μεγαλύτερη μεταμέλεια τους.
Η οικοδόμηση μιας αυθεντικής σχέσης χωρίς «πανοπλία»
Δεν χρειάζονται δεκάδες φίλοι για να νιώσει κανείς πληρότητα. Μία και μόνο αυθεντική σχέση αρκεί για να αλλάξει τα πάντα. Αυτό απαιτεί μια ευαλωτότητα που οι περισσότεροι αποφεύγουμε για δεκαετίες, ειδικά αν έχουμε υπάρξει υψηλά ιστάμενα στελέχη.
Η Dr. Laura Carstensen από το Stanford τονίζει ότι οι κοινωνικές συνδέσεις είναι ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας ευτυχίας. Ωστόσο, η αυθεντικότητα σημαίνει να μπορείς να μοιραστείς κάτι πραγματικό και ακατέργαστο, αντί για τη συνηθισμένη, «προβαρισμένη» εκδοχή του εαυτού σου.
Για τους ανθρώπους που έχουν συνηθίσει να είναι οι problem-solvers της ζωής, η παραδοχή της σύγχυσης ή του λάθους φαντάζει αρχικά ως αποτυχία. Στην πραγματικότητα, είναι η απόλυτη ελευθερία. Η συναισθηματική ανεξαρτησία ξεκινά από την παύση της ανάγκης για εντυπωσιασμό.
Τι σημαίνει στην πράξη η «κατάργηση της παράστασης»
Μια αυθεντική σχέση δεν απαιτεί συνεχείς βαθιές συζητήσεις. Σημαίνει να μπορείς να κάθεσαι σε άνετη σιωπή, να ακυρώνεις σχέδια χωρίς περίπλοκες δικαιολογίες και να μοιράζεσαι πεζά προβλήματα χωρίς να ζητάς συγγνώμη.
Είναι ο φίλος που έρχεται στο σπίτι όταν είσαι άρρωστος και δεν σχολιάζει την ακαταστασία. Είναι το ενήλικο παιδί που γνωρίζει τις πραγματικές σου απόψεις και όχι τη διπλωματική τους εκδοχή. Είναι η ανακούφιση του να σε βλέπουν όπως ακριβώς είσαι.
Η επόμενη μέρα: Το δώρο της αποδοχής
Αν νιώθετε ότι δεν έχετε μια τέτοια σχέση στα 70 σας, δεν είστε μόνοι. Η διαδικασία ξεκινά από την αυτογνωσία. Ποια κομμάτια της προσωπικότητάς σας κρύβετε; Ποιες απόψεις «μαλακώνετε» για να αποφύγετε τη σύγκρουση;
Ξεκινήστε με μικρές πράξεις ειλικρίνειας. Παραδεχτείτε ότι η συνταξιοδότηση δεν είναι η ειδυλλιακή εμπειρία που προσποιείστε ότι είναι. Αυτές οι ρωγμές στην «τέλεια» εικόνα σας είναι που επιτρέπουν στους άλλους να συνδεθούν πραγματικά μαζί σας.
Στο τέλος της ημέρας, η αναγνώριση κερδίζει τον εντυπωσιασμό κάθε φορά. Το να είσαι γνωστός για την αλήθεια σου είναι το μόνο θεμέλιο που κάνει τα πάντα υποφερτά, ακόμα και πραγματικά χαρούμενα.
Πώς να καλλιεργήσετε την αυθεντικότητα
- Μοιραστείτε μια πραγματική δυσκολία της ημέρας σας αντί για την τυπική 'καλή' εκδοχή.
- Αποδεχτείτε την ακαταστασία ή την ατέλεια όταν δέχεστε επισκέψεις από στενούς φίλους.
- Εκφράστε μια ειλικρινή γνώμη που παλαιότερα θα 'στρογγυλεύατε' για να αποφύγετε την κριτική.
- Ασκηθείτε στην άνετη σιωπή με τους αγαπημένους σας χωρίς την ανάγκη να 'γεμίσετε' το κενό.
- Ζητήστε βοήθεια για κάτι μικρό, σπάζοντας την εικόνα του ανθρώπου που 'τα έχει όλα υπό έλεγχο'.
