Στα 65 μου παραδέχθηκα ότι δεν είμαι ευτυχισμένος: Η παγίδα μιας ζωής χτισμένης στις προσδοκίες των άλλων

Η συγκλονιστική παραδοχή ενός 65χρονου άνδρα ότι έζησε δεκαετίες σε «αυτόματο πιλότο», κυνηγώντας την κοινωνική επιδοκιμασία, αναδεικνύει το υπαρξιακό κενό που δημιουργεί η απώλεια της αυθεντικότητας. Μετά τη συνταξιοδότηση, η κατάρρευση της επαγγελματικής ταυτότητας λειτούργησε ως καθρέφτης, αποκαλύπτοντας μια ζωή που χτίστηκε για ένα κοινό που είχε ήδη αποχωρήσει από το θέατρο της ζωής του.

Η τάση να διαμορφώνουμε την ύπαρξή μας βάσει των εξωτερικών προσδοκιών — ένα φαινόμενο που στην ψυχολογία περιγράφεται συχνά ως «κοινωνική επιτέλεση» — αποτελεί μια αόρατη φυλακή που συχνά γίνεται αντιληπτή μόνο όταν οι εξωτερικοί θόρυβοι σιγήσουν. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς πορείας όπου το άτομο θυσιάζει τις επιθυμίες του στο βωμό της σταθερότητας και της αποδοχής, καταλήγοντας να αισθάνεται ξένος μέσα στο ίδιο του το σπίτι.

Η ψευδαίσθηση της «σωστής» διαδρομής

Για 35 χρόνια, η αναρρίχηση στην ιεραρχία μιας ασφαλιστικής εταιρείας φάνταζε ως ο μοναδικός δρόμος προς την καταξίωση. Ήταν μια διαδρομή που χάραξαν άλλοι: ο πατέρας που ζητούσε σεβασμό, η σύζυγος που εκτιμούσε την ασφάλεια, οι συνάδελφοι που επέβαλλαν τους κανόνες του παιχνιδιού.

Συχνά εγκλωβιζόμαστε στην παγίδα της «τέλειας» πορείας, πιστεύοντας ότι αν ακολουθήσουμε πιστά το σενάριο, η ανταμοιβή θα μας περιμένει στο τέλος. Όμως, η πραγματικότητα δείχνει ότι η επιτυχία μπορεί να έχει τη γεύση της αποτυχίας όταν δεν συνοδεύεται από προσωπικό νόημα.

Το κενό μετά το τέλος της παράστασης

Η πρόωρη συνταξιοδότηση στα 62 λειτούργησε ως ο καταλύτης για την αποδόμηση της ταυτότητας. Χωρίς τον τίτλο του διευθυντικού στελέχους, το άτομο έρχεται αντιμέτωπο με το υπαρξιακό κενό, μια κατάσταση όπου η απώλεια της επαγγελματικής ιδιότητας αποκαλύπτει την έλλειψη εσωτερικού πυρήνα.

Η ανακούφιση που ακολούθησε το αρχικό σοκ ήταν η πρώτη ένδειξη ότι τα παπούτσια της κοινωνικής συμμόρφωσης ήταν εδώ και χρόνια πολύ στενά. Η συνειδητοποίηση των χαμένων στιγμών, όπως οι σχολικές γιορτές και οι αγώνες των παιδιών, δημιουργεί ένα βαθύ αίσθημα μεταμέλειας που δεν μπορεί να καλυφθεί από επαγγελματικά επιτεύγματα.

Η τελειομανία ως μηχανισμός άμυνας

Η εμμονή με την τελειότητα στις παρουσιάσεις και η διαρκής αναθεώρηση των email δεν ήταν τίποτα άλλο από μια προσπάθεια αποφυγής της κριτικής. Σύμφωνα με τη θεωρία της εξαρτημένης αυτοεκτίμησης — η οποία ορίζει την αξία του ατόμου αποκλειστικά μέσω της εξωτερικής επιβεβαίωσης — πολλοί μετατρέπονται σε μηχανές επιτευγμάτων για να καλύψουν συναισθηματικά κενά.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις κοινωνικών ερευνητών, η πλειονότητα των ανθρώπων είναι πολύ απασχολημένη με τη δική της «παράσταση» για να προσέξει τις λεπτομέρειες της δικής μας. Η αποδοχή του «αρκετά καλού» αποτελεί μια επαναστατική πράξη αυτοφροντίδας που απελευθερώνει τεράστια αποθέματα ψυχικής ενέργειας.

Η τέχνη του να απογοητεύεις

Στα 65, η μάθηση του να απογοητεύεις τους άλλους αναδεικνύεται στην απόλυτη πράξη αυτοσεβασμού. Το να λες «όχι» σε κοινωνικές υποχρεώσεις και τοξικές συνήθειες είναι το πρώτο βήμα για την οικοδόμηση εσωτερικής γαλήνης, ακόμα κι αν αυτό προκαλεί προσωρινή δυσαρέσκεια στο περιβάλλον.

Η επανεκκίνηση σε αυτή την ηλικία δεν αφορά την εκμάθηση νέων δεξιοτήτων, αλλά την ενθύμηση του αυθεντικού εαυτού. Παρά τις παλιές συνήθειες που επιμένουν, η δυσφορία της αλλαγής είναι προτιμότερη από το μούδιασμα της προσποίησης, καθώς η μόνη γνήσια προσδοκία που οφείλουμε να ικανοποιήσουμε είναι η δική μας.