Οι σύγχρονοι πατέρες είναι πιο παρόντες στο σπίτι αλλά εξακολουθούν να «κρύβονται» στο γραφείο

Η σύγχρονη πατρότητα βιώνει μια πρωτοφανή μεταμόρφωση, με τους άνδρες να αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στην ανατροφή των παιδιών, όμως το γραφείο παραμένει ένας άτυπος χώρος διαφυγής. Παρά την αύξηση της οικιακής τους παρουσίας, πολλοί πατέρες καταφεύγουν στις υπερωρίες ως έναν μηχανισμό αντιμετώπισης των πιεστικών κοινωνικών προτύπων και της οικιακής πολυπλοκότητας.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου επαναπροσδιορισμού των έμφυλων ρόλων, όπου η παραδοσιακή εικόνα του πατέρα-κουβαλητή συγκρούεται με το νέο πρότυπο του συναισθηματικά διαθέσιμου γονέα. Η αλλαγή αυτή δεν είναι μόνο κοινωνική αλλά και βαθιά ψυχολογική, καθώς οι άνδρες καλούνται να πλοηγηθούν σε αχαρτογράφητα νερά προσωπικής ταυτότητας.

Το διπλό δίλημμα των σύγχρονων ρόλων

Οι σημερινοί πατέρες αντιμετωπίζουν μια ιδιότυπη πρόκληση: την προσπάθεια να ισορροπήσουν ανάμεσα σε δύο απαιτητικούς κόσμους που συχνά συγκρούονται. Ενώ στο σπίτι υιοθετούν ρόλους που παλαιότερα θεωρούνταν αποκλειστικά «μητρικοί», στο γραφείο νιώθουν την πίεση να ανταποκριθούν στα παραδοσιακά πρότυπα του επαγγελματία που δεν έχει οικιακές υποχρεώσεις.

Αυτή η εσωτερική σύγκρουση οδηγεί πολλούς στην υιοθέτηση μιας «διπλής προσωπικότητας», όπου η παρουσία στο σπίτι δεν συνοδεύεται από την αντίστοιχη απελευθέρωση στον εργασιακό χώρο. Συχνά, η επιθυμία να φαίνονται απόλυτα αφοσιωμένοι στην καριέρα τους τους αναγκάζει να αγνοούν τα κοινωνικά πρέπει που τους θέλουν πιο χαλαρούς, επιλέγοντας την ασφάλεια της εργασιακής ρουτίνας.

Σύμφωνα με την έννοια της Γνωστικής Ασυμφωνίας — την ψυχολογική δυσφορία που προκύπτει από τη διακράτηση δύο αντικρουόμενων πεποιθήσεων — οι πατέρες αυτοί βιώνουν ένα διαρκές άγχος. Η εργασία μετατρέπεται σε έναν χώρο όπου οι κανόνες είναι σαφείς και η επιτυχία μετρήσιμη, σε αντίθεση με την απρόβλεπτη φύση της ανατροφής των παιδιών.

Η εργασία ως ψυχολογικό καταφύγιο και ζώνη άνεσης

Για πολλούς άνδρες, το γραφείο προσφέρει κάτι που η σύγχρονη οικιακή ζωή έχει χάσει: την αίσθηση της οικειότητας και του ελέγχου. Στο επαγγελματικό περιβάλλον, ο πατέρας είναι ο «ειδικός», ο άνθρωπος που κατέχει τις λύσεις, μακριά από τις συναισθηματικές διακυμάνσεις και τις απρόβλεπτες ανάγκες των παιδιών.

Αυτή η «διακριτική υποχώρηση» στις επαγγελματικές υποχρεώσεις λειτουργεί ως μηχανισμός αποσυμπίεσης. Εκεί, μπορούν να αλληλεπιδρούν με ενήλικες χωρίς διακοπές, ανακτώντας μια αίσθηση επαγγελματικής ταυτότητας που συχνά θολώνει μέσα στις πάνες και τα σχολικά διαβάσματα.

Ενώ η φυσική τους παρουσία στο σπίτι έχει αυξηθεί, η ψυχολογική τους εξάρτηση από το γραφείο παραμένει ισχυρή. Αυτό το φαινόμενο θυμίζει σε ορισμένες περιπτώσεις το μοτίβο που συναντάμε σε όσους μεγάλωσαν με έναν σιωπηλό πατέρα, όπου η εργασία αποτελούσε το μοναδικό πεδίο αυτοπραγμάτωσης και αναγνώρισης.

Ο μύθος των υπερωριών και το κρυφό κόστος

Κοινωνικοί ερευνητές επισημαίνουν ότι η παραμονή στο γραφείο πέραν του κανονικού ωραρίου δεν συνεπάγεται απαραίτητα αυξημένη παραγωγικότητα. Μελέτες δείχνουν ότι μετά τις 50 ώρες εργασίας την εβδομάδα, η απόδοση φθίνει δραματικά, καθιστώντας τις επιπλέον ώρες μια κενή περιεχομένου θυσία.

Αυτός ο «μύθος των υπερωριών» λειτουργεί ως προπέτασμα καπνού για την αποφυγή της οικιακής πολυπλοκότητας. Ο πατέρας που «πνίγεται» στη δουλειά κερδίζει την κοινωνική αποδοχή του εργατικού, ενώ ταυτόχρονα προστατεύεται από την κούραση της καθημερινής φροντίδας των παιδιών.

Εν αναμονή των δομικών αλλαγών στις επιχειρήσεις, οι σχέσεις με τους συναδέλφους παίζουν καθοριστικό ρόλο. Συχνά, η κουλτούρα του γραφείου επιβραβεύει την «ορατότητα» αντί για το αποτέλεσμα, ωθώντας τους πατέρες να παραμένουν δέσμιοι της φυσικής τους παρουσίας στο γραφείο, φοβούμενοι τυχόν επιπτώσεις στην καριέρα τους, όπως τονίζουν ειδικοί που παρακολουθούν τις σχέσεις με τους συναδέλφους.

Η ανάγκη για μια νέα κοινωνική ισορροπία

Η λύση σε αυτό το παράδοξο δεν βρίσκεται μόνο στην ατομική προσπάθεια των πατέρων, αλλά στον συνολικό μετασχηματισμό της εργασιακής κουλτούρας. Οι επιχειρήσεις οφείλουν να αναγνωρίσουν ότι η αφοσίωση στην οικογένεια δεν αποτελεί ένδειξη έλλειψης επαγγελματισμού, αλλά στοιχείο μιας ισορροπημένης προσωπικότητας.

Η κοινωνία μας πρέπει να σταματήσει να εξιδανικεύει την υπερεργασία και να αρχίσει να αξιολογεί εξίσου τη συμβολή του πατέρα στο σπίτι. Μόνο όταν η γονεϊκή άδεια και η ευέλικτη εργασία πάψουν να θεωρούνται «ρίσκο» για την καριέρα, οι πατέρες θα μπορέσουν να βγουν από την επαγγελματική τους κρυψώνα.

Το στοίχημα για την επόμενη μέρα είναι η δημιουργία ενός περιβάλλοντος όπου η παρουσία στο σπίτι θα είναι μια καθημερινή πραγματικότητα και όχι μια φιλοδοξία. Η ενσυναίσθηση και η προσαρμοστικότητα στους χώρους εργασίας είναι τα κλειδιά για να αναδειχθεί ο σύγχρονος πατέρας σε όλο του το μεγαλείο, χωρίς να νιώθει την ανάγκη να υποχωρεί στη σιγουριά του γραφείου.