Οι 7 συμπεριφορές που γίνονται αυτόματες για όσους μεγάλωσαν ως «υπερβολικοί» – Η ανάλυση της ψυχολογίας

Η αυτο-διαγραφή αποτελεί έναν αμυντικό μηχανισμό που αναπτύσσουν όσοι μεγάλωσαν σε περιβάλλοντα όπου η προσωπικότητά τους θεωρήθηκε «υπερβολική». Σύμφωνα με τους ψυχολόγους, αυτές οι 7 αυτόματες συμπεριφορές στην ενήλικη ζωή προδίδουν την προσπάθεια του ατόμου να εξαφανίσει μέρη του εαυτού του για να παραμείνει αποδεκτό και ασφαλές.

Αυτή η ψυχολογική εξέλιξη συνδέεται άμεσα με την έννοια της διάχυσης ταυτότητας — μια κατάσταση όπου το άτομο στερείται ενός σταθερού πυρήνα εαυτού επειδή έμαθε να προσαρμόζεται στις ανάγκες των άλλων — και αποτελεί τη ρίζα της συναισθηματικής απομόνωσης. Όταν ένα παιδί εισπράττει το μήνυμα ότι οι ανάγκες ή η έντασή του ενοχλούν, σταματά να αναπτύσσεται αυθεντικά και αρχίζει να «μικραίνει» τον χώρο που καταλαμβάνει.

Η αντανακλαστική συγγνώμη και η ελαχιστοποίηση αναγκών

Η αντανακλαστική συγγνώμη είναι η πρώτη γραμμή άμυνας για όσους μεγάλωσαν με την αίσθηση ότι η παρουσία τους αποτελεί ενόχληση. Δεν πρόκειται για ευγένεια, αλλά για μια προσπάθεια πρόληψης της αποδοκιμασίας πριν αυτή εκδηλωθεί, καθώς το άτομο νιώθει ότι πρέπει να δικαιολογήσει την ύπαρξή του στον χώρο.

Παράλληλα, οι άνθρωποι αυτοί τείνουν να ελαχιστοποιούν τις ανάγκες τους, υιοθετώντας μια στάση υπερβολικής ευελιξίας. Συχνά απαντούν «δεν με πειράζει» σε κάθε ερώτηση, φοβούμενοι ότι αν εκφράσουν μια επιθυμία, θα χαρακτηριστούν απαιτητικοί ή εγωιστές, όπως συνέβαινε στην παιδική τους ηλικία.

Υπερεπαγρύπνηση και καταπίεση συναισθημάτων

Η συνεχής παρακολούθηση των αντιδράσεων των άλλων αποτελεί ένα κλασικό σημάδι όσων μεγάλωσαν ως «υπερβολικά ευαίσθητοι». Αυτή η υπερεπαγρύπνηση δεν πηγάζει από αυτοπεποίθηση, αλλά από την ανάγκη να προβλέψουν συναισθηματικές αλλαγές στο περιβάλλον τους για να προσαρμοστούν εγκαίρως.

Σε αυτό το πλαίσιο, η καταπίεση των έντονων συναισθημάτων γίνεται επιτακτική. Ο θυμός, ο ενθουσιασμός ή η θλίψη θεωρούνται «επικίνδυνα», με αποτέλεσμα το άτομο να εμφανίζει μια επίπεδη συναισθηματική εικόνα, κρύβοντας τον πραγματικό του εαυτό πίσω από τη λογική ή το χιούμορ.

Η παγίδα του people-pleasing και η αποστροφή στον έπαινο

Το people-pleasing (η ανάγκη να ευχαριστούν τους πάντες) λειτουργεί ως μηχανισμός ελέγχου. Αν το άτομο είναι χαμηλών τόνων και πάντα χρήσιμο, μειώνει τον κίνδυνο της απόρριψης, καταλήγοντας όμως να γίνεται ο συναισθηματικός κάδος απορριμμάτων των άλλων, χωρίς να λαμβάνει τίποτα πίσω.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις ειδικών ψυχικής υγείας, αυτή η συμπεριφορά συνοδεύεται συχνά από μια βαθιά δυσφορία απέναντι στον έπαινο. Η προσοχή και η αναγνώριση δεν προκαλούν χαρά, αλλά άγχος έκθεσης, καθώς το άτομο έχει μάθει ότι το να «φαίνεται» είναι επικίνδυνο και μπορεί να οδηγήσει σε κριτική.

Η απώλεια του αυθεντικού εαυτού

Η πιο επώδυνη συνέπεια της αυτο-διαγραφής είναι η σταδιακή απώλεια της ταυτότητας. Μετά από χρόνια συνεχούς επεξεργασίας και φιλτραρίσματος, το άτομο ξεχνά ποιο είναι στην πραγματικότητα, με τις επιλογές του να καθορίζονται από το τι είναι κοινωνικά αποδεκτό και όχι από το τι του δίνει νόημα.

Επισημαίνεται από κοινωνικούς ερευνητές ότι η θεραπεία ξεκινά με την αναγνώριση ότι η «υπερβολή» ήταν απλώς η προβολή ενός περιβάλλοντος που δεν μπορούσε να διαχειριστεί το συναισθηματικό βάθος. Η ανάκτηση του χώρου και της φωνής δεν είναι εγωισμός, αλλά η απαραίτητη προϋπόθεση για μια υγιή και ολοκληρωμένη ανθρώπινη ύπαρξη.