- Το σύστημα υγείας βασίζεται στην αόρατη και απλήρωτη εργασία των συγγενών.
- Η ατομική αυτονομία του παρελθόντος μετατρέπεται σε παγίδα απομόνωσης στα γηρατειά.
- Οι άτεκνοι ηλικιωμένοι στερούνται συνηγόρων για τη διαχείριση της περίθαλψής τους.
- Η επαγγελματική συνηγορία πρέπει να γίνει μέρος της κρατικής πρόνοιας.
- Η μοναξιά των ικανών ανθρώπων εμποδίζει τη ζήτηση βοήθειας όταν είναι απαραίτητη.
Η γενιά που επένδυσε στην ατομική αυτονομία και την επαγγελματική ανέλιξη βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια σκληρή πραγματικότητα: ένα σύστημα υγείας και πρόνοιας που σχεδιάστηκε αποκλειστικά γύρω από την ύπαρξη απογόνων. Εκατομμύρια άνθρωποι χωρίς παιδιά ανακαλύπτουν ότι η αόρατη διοικητική εργασία της επιβίωσης απαιτεί έναν συνήγορο που το κράτος απλώς υπέθεσε ότι θα είναι πάντα εκεί.
| Τομέας Πρόνοιας | Συστημικό Κενό |
|---|---|
| Εξιτήριο Νοσοκομείου | Προϋποθέτει συνοδό για την οργάνωση της κατ' οίκον φροντίδας |
| Διοικητική Μέριμνα | Απαιτεί αδιάκοπα τηλεφωνήματα για ραντεβού και εγκρίσεις |
| Λήψη Αποφάσεων | Βασίζεται στην ύπαρξη πληρεξουσίου για κρίσιμες στιγμές |
| Καθημερινή Επίβλεψη | Υποθέτει την ύπαρξη νεότερου ατόμου που παρακολουθεί τη φαρμακευτική αγωγή |
Η μετάβαση από την παραδοσιακή διευρυμένη οικογένεια στο μοντέλο της ατομικής αυτονομίας του ύστερου 20ού αιώνα δημιούργησε μια ψευδαίσθηση ασφάλειας. Ενώ η γενιά των Baby Boomers διδάχθηκε ότι η αυτονομία είναι η ύψιστη αρετή, το κοινωνικό συμβόλαιο παρέμεινε σιωπηλά αγκυρωμένο στην έννοια του Κοινωνικού Κεφαλαίου — το δίκτυο σχέσεων και αμοιβαίας εμπιστοσύνης που υποστηρίζει το άτομο — υποθέτοντας ότι οι νεότεροι συγγενείς θα καλύπτουν πάντα τα κενά της κρατικής μέριμνας.
Η τύχη είναι ένα τρομερό θεμέλιο για ένα σύστημα υγείας.
Ψυχολόγος, Μελβούρνη
Η σιωπηρή παραδοχή της «εξαρτημένης» φροντίδας
Κάθε μείζον σύστημα που αγγίζει τη γήρανση στις αναπτυγμένες χώρες έχει σχεδιαστεί με μια άρρητη εξάρτηση ενσωματωμένη στην αρχιτεκτονική του. Τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης λειτουργούν συχνά με την υπόθεση ότι ένα μέλος της οικογένειας θα παραλάβει τον ασθενή, θα παρακολουθεί τη φαρμακευτική αγωγή και θα παρευρίσκεται στα ραντεβού παρακολούθησης. Χωρίς αυτόν τον αόρατο κρίκο, η αλυσίδα της φροντίδας σπάει αμέσως.
Ακόμη και οι νομικές διαδικασίες για το πληρεξούσιο ή τη λήψη ιατρικών αποφάσεων προϋποθέτουν την ύπαρξη ενός έμπιστου νεότερου ατόμου. Για εκατομμύρια ανθρώπους που είναι άτεκνοι, είτε από επιλογή είτε από περιστάσεις, αυτή η δομική υπόθεση αποδεικνύεται ένα επικίνδυνο μύθευμα που τους αφήνει εκτεθειμένους σε στιγμές απόλυτης ευαλωτότητας.
Το αόρατο φορτίο των «τηλεφωνημάτων»
Η επιβίωση μέσα στο σύστημα απαιτεί διαρκή συνηγορία. Πρόκειται για τα τηλεφωνήματα στην ασφαλιστική εταιρεία, τη διευκρίνιση της δοσολογίας με το φαρμακείο και την πίεση προς την ομάδα αξιολόγησης για μια παραπομπή που εκκρεμεί επί μήνες. Αυτή η διοικητική εργασία απαιτεί γνώση του ιατρικού ιστορικού, των φόβων και των προτιμήσεων του ασθενούς, και το σύστημα θεωρεί δεδομένο ότι κάποιος την κάνει δωρεάν, από αγάπη.
Προτεινόμενο Γιατί η έλλειψη στοργής στην παιδική ηλικία δημιουργεί υπερ-ικανούς ενήλικες και όχι ψυχρούς χαρακτήρες
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις κοινωνικών ερευνητών, η απουσία αυτού του συνηγόρου οδηγεί τους ηλικιωμένους στο να «πέφτουν» μέσα σε κενά που το κράτος δεν αναγνωρίζει καν. Όταν κανείς δεν κάνει αυτά τα τηλεφωνήματα, ο άνθρωπος δεν παύει να υπάρχει, αλλά περιθωριοποιείται, χάνοντας την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες που δικαιούται, απλώς επειδή δεν μπορεί να τις διεκδικήσει μόνος του.
Η μοναξιά των ικανών και το σοκ της συνταξιοδότησης
Το φαινόμενο πλήττει ιδιαίτερα ανθρώπους που υπήρξαν εξαιρετικά ικανοί και αυτόνομοι κατά τη διάρκεια του επαγγελματικού τους βίου. Η ταυτότητα του «ανθρώπου που τα καταφέρνει μόνος του», η οποία λειτούργησε άψογα στα 40, μετατρέπεται σε παγίδα απομόνωσης στα 70. Η ζήτηση βοήθειας δεν ήταν ποτέ μέρος του «λειτουργικού τους συστήματος», με αποτέλεσμα να αποσύρονται σιωπηλά όταν οι δυνάμεις τους εξαντλούνται.
Η μετάβαση στη συνταξιοδότηση συχνά πυροδοτεί ένα βίαιο σοκ ταυτότητας, καθώς τα επαγγελματικά δίκτυα εξατμίζονται τη στιγμή που παύουν να είναι χρήσιμα. Για τα άτεκνα ζευγάρια, ο κίνδυνος διπλασιάζεται: όσο έχουν ο ένας τον άλλον, η ψευδαίσθηση της αυτονομίας διατηρείται, μέχρι τη στιγμή που η απώλεια ή η άνοια αφήνει τον έναν από τους δύο εντελώς απροστάτευτο.
Η επόμενη μέρα για την «ατομική» γήρανση
Βρισκόμαστε μπροστά σε μια δημογραφική αναμέτρηση που θα εκθέσει το βαθύτερο ψέμα του ατομικισμού του τέλους του 20ού αιώνα: την ιδέα ότι μπορείς να χτίσεις μια ζωή αποκλειστικά με τους δικούς σου όρους και να έχεις τη στήριξη της κοινότητας όταν το σώμα σου αρχίσει να αποτυγχάνει. Η αναγνώριση αυτού του τραύματος είναι το πρώτο βήμα για τη δημιουργία μιας εναλλακτικής αρχιτεκτονικής φροντίδας.
Όπως επισημαίνουν ειδικοί ψυχικής υγείας, η μεγαλύτερη μεταμέλεια πριν από το τέλος δεν αφορά τα επιτεύγματα, αλλά την έλλειψη αυθεντικής σύνδεσης. Το σύστημα πρέπει να εξελιχθεί ώστε να παρέχει επαγγελματική συνηγορία και κοινωνική πλαισίωση, αναγνωρίζοντας ότι η φροντίδα δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην τύχη της ύπαρξης απογόνων, αλλά πρέπει να αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα κάθε πολίτη.
Προετοιμασία για μια αυτόνομη γήρανση
- Ορίστε νομικά έναν πληρεξούσιο υγείας όσο είστε σε πλήρη πνευματική διαύγεια.
- Δημιουργήστε ένα δίκτυο «σχεσιακής υποδομής» με φίλους και γείτονες διαφορετικών ηλικιών.
- Καταγράψτε αναλυτικά το ιατρικό σας ιστορικό και τις επιθυμίες σας σε προσβάσιμο ψηφιακό αρχείο.
- Ενημερωθείτε για τις υπηρεσίες επαγγελματικής συνηγορίας ασθενών στην περιοχή σας.
- Εξασκηθείτε στη ζήτηση βοήθειας για μικρά πράγματα, σπάζοντας το μοτίβο της απόλυτης αυταρέσκειας.
