- Η υπερπροστασία στην παιδική ηλικία εμποδίζει την ανάπτυξη δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων.
- Η ταύτιση της αγάπης με την παροχή υπηρεσιών δημιουργεί συναλλακτικές σχέσεις στην ενηλικίωση.
- Η έλλειψη ορίων οδηγεί σε έλλειψη σεβασμού προς τον γονέα ως αυτόνομη προσωπικότητα.
- Η ανάληψη ευθύνης για την ευτυχία του παιδιού εμποδίζει τη συναισθηματική του αυτορρύθμιση.
Όταν το τηλέφωνο χτυπά και το όνομα του ενήλικου παιδιού σας προκαλεί σφίξιμο στο στομάχι, η αιτία κρύβεται συχνά σε γονεϊκές επιλογές που έγιναν πριν από δεκαετίες. Αυτό το επώδυνο μοτίβο επικοινωνίας, όπου η επαφή περιορίζεται μόνο στην κάλυψη αναγκών, αποτελεί το αποτέλεσμα αποφάσεων που τότε έμοιαζαν στοργικές, αλλά τελικά δίδαξαν τα λάθος μαθήματα.
| Γονεϊκή Επιλογή | Συνέπεια στην Ενηλικίωση |
|---|---|
| Επίλυση κάθε προβλήματος | Έλλειψη δεξιοτήτων διαχείρισης κρίσεων |
| Ανάληψη ευθύνης για την ευτυχία τους | Αδυναμία εσωτερικής ρύθμισης συναισθημάτων |
| Προτεραιότητα στο να είστε 'φίλοι' | Έλλειψη σεβασμού και ορίων |
| Απόκρυψη προσωπικών δυσκολιών | Απουσία ενσυναίσθησης και αμοιβαιότητας |
Η δυναμική της σχέσης γονέα-παιδιού δεν είναι στατική, αλλά εξελίσσεται βάσει των νευρολογικών αποτυπωμάτων που δημιουργούνται κατά την ανατροφή. Συχνά, η υπερπροστατευτική στάση —η οποία ορίζεται ως η τάση των γονέων να απομακρύνουν κάθε εμπόδιο από το δρόμο του παιδιού— καταλήγει να ατροφεί τους μηχανισμούς επίλυσης προβλημάτων.
Το να είσαι απαραίτητος δεν είναι το ίδιο με το να είσαι αγαπητός.
Η ψυχολογία της γονεϊκής εξάρτησης
Η παγίδα της άμεσης επίλυσης προβλημάτων
Πολλοί γονείς έσπευδαν να διορθώσουν κάθε μικρή αποτυχία του παιδιού τους, από μια ξεχασμένη εργασία μέχρι μια κοινωνική σύγκρουση. Αυτό το «σώσιμο» της τελευταίας στιγμής δίδαξε στα παιδιά ότι η δυσφορία είναι απαγορευμένη και ότι πάντα θα υπάρχει κάποιος να διορθώνει τα λάθη τους.
Σήμερα, ως ενήλικες, αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν αναπτύξει τους δικούς τους ψυχικούς μυς. Αναζητούν εξωτερικές λύσεις στις εσωτερικές τους κρίσεις, αντιμετωπίζοντας τους γονείς τους ως παρόχους υπηρεσιών και όχι ως αυτόνομες προσωπικότητες.
Η διαχείριση των συναισθημάτων ως γονεϊκό καθήκον
Ένα κρίσιμο λάθος ήταν η ανάληψη της απόλυτης ευθύνης για την ευτυχία του παιδιού. Όταν ο γονέας προσπαθεί να καταπραΰνει κάθε αρνητικό συναίσθημα με υλικά αγαθά ή υπερβολική προσοχή, το παιδί δεν μαθαίνει ποτέ την αυτορρύθμιση.
Η συναλλακτική φύση των σχέσεων που παρατηρείται συχνά μετά τα 50, πηγάζει από αυτή ακριβώς την έλλειψη συναισθηματικής ωριμότητας. Το ενήλικο παιδί περιμένει από τον γονέα να απορροφήσει το άγχος του, ακριβώς όπως συνέβαινε στην παιδική ηλικία.
Η απουσία ορίων και η προτεραιότητα της αποδοχής
Η επιθυμία πολλών γονέων να είναι «φίλοι» με τα παιδιά τους οδήγησε στην κατάρρευση του σεβασμού. Όταν η ανάγκη να είμαστε αρεστοί υπερτερεί της ανάγκης να θέτουμε σταθερά όρια, το παιδί μεγαλώνει χωρίς να αντιλαμβάνεται την έννοια της ιεραρχίας και της κοινωνικής ευθύνης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων κοινωνικών ερευνητών, η απουσία ορίων δημιουργεί ενήλικες που βλέπουν τους γονείς τους ως πηγές πόρων. Επισημαίνεται από παρατηρητές των κοινωνικών τάσεων ότι η διακοπή αυτού του κύκλου απαιτεί την αποδοχή της προσωρινής δυσαρέσκειας του παιδιού.
Η έλλειψη αμοιβαιότητας και το «μονόδρομο» της προσφοράς
Όταν ένας γονέας κρύβει τις δικές του αδυναμίες ή ανάγκες, στερεί από το παιδί το μάθημα της ενσυναίσθησης. Τα παιδιά που δεν είδαν ποτέ τους γονείς τους να ζητούν βοήθεια, καταλήγουν να πιστεύουν ότι οι γονείς είναι άτρωτες μηχανές προσφοράς.
Η αποκατάσταση του δεσμού απαιτεί την καλλιέργεια ενός αμοιβαίου σεβασμού, όπου η επικοινωνία δεν θα περιστρέφεται μόνο γύρω από το «θέλω». Η συναισθηματική νοημοσύνη παίζει καθοριστικό ρόλο στην αναγνώριση των αναγκών και των δύο πλευρών.
Η επόμενη μέρα: Πώς να θέσετε υγιή όρια
Η αλλαγή αυτού του μοτίβου ξεκινά με τη σταδιακή απόσυρση από το ρόλο του «διασώστη». Είναι απαραίτητο να επιτρέψετε στα ενήλικα παιδιά σας να βιώσουν τις φυσικές συνέπειες των επιλογών τους, ακόμα και αν αυτό προκαλεί στιγμιαία ένταση.
Η μετάβαση από το να είστε απαραίτητοι στο να είστε αγαπητοί είναι μια διαδικασία που απαιτεί υπομονή και συνέπεια. Θέτοντας όρια σήμερα, δημιουργείτε το χώρο για μια ουσιαστική σύνδεση που θα βασίζεται στην επιθυμία για επαφή και όχι στην ανάγκη για επιβίωση.
Πώς να αλλάξετε το μοτίβο επικοινωνίας
- Θέστε σαφή όρια στις οικονομικές διευκολύνσεις και τις χάρες.
- Σταματήστε να προσφέρετε λύσεις πριν σας ζητηθούν ρητά.
- Μοιραστείτε τις δικές σας ανάγκες για συναισθηματική υποστήριξη.
- Αντέξτε την προσωρινή δυσφορία της άρνησης για το καλό της σχέσης.