- Η έλλειψη παιδικής στοργής οδηγεί σε ενήλικες που αγαπούν έντονα αλλά δεν ξέρουν να δέχονται αγάπη.
- Η απόκρυψη συναισθημάτων στην παιδική ηλικία λειτουργεί ως μηχανισμός επιβίωσης.
- Η γλώσσα αγάπης ενός ατόμου συχνά αντικατοπτρίζει όσα του έλειψαν ως παιδί.
- Η δυσκολία στην αποδοχή φροντίδας μπορεί να ξεπεραστεί με μικρά, καθημερινά βήματα.
- Η έντονη αγάπη είναι δύναμη, αρκεί να στραφεί και προς την αυτοαποδοχή.
Η έλλειψη στοργής στην παιδική ηλικία δεν δημιουργεί ψυχρούς ενήλικες, αλλά ανθρώπους που αγαπούν με μια ένταση που τρομάζει, ενώ ταυτόχρονα νιώθουν βαθιά αμηχανία όταν η αγάπη τους επιστρέφεται. Σύμφωνα με την ψυχολογία, αυτή η ασυμμετρία συναισθήματος πηγάζει από την ανάγκη του παιδιού να κρύψει τον εαυτό του για να επιβιώσει, μετατρέποντας τη λήψη φροντίδας σε μια «ξένη γλώσσα» που μοιάζει με απειλή.
| Μηχανισμός Άμυνας | Εκδήλωση στην Ενήλικη Ζωή |
|---|---|
| Συναισθηματική Απόκρυψη | Δυσκολία στην έκφραση αναγκών και συναισθημάτων |
| Υπερ-προσφορά | Ανάγκη για επιβεβαίωση μέσω της διαρκούς φροντίδας άλλων |
| Αμυντική Αποστασιοποίηση | Αίσθημα αμηχανίας ή πανικού στα κομπλιμέντα |
| Ελεγκτική Συμπεριφορά | Αναζήτηση διαρκούς απόδειξης πίστης λόγω ανασφάλειας |
Αυτή η συναισθηματική ασυμμετρία έρχεται ως συνέχεια μιας παιδικής ηλικίας όπου η ευαλωτότητα θεωρήθηκε κίνδυνος. Όταν οι βαθύτερες ανάγκες ενός παιδιού αγνοούνται συστηματικά, αναπτύσσεται ένας μηχανισμός επιβίωσης που επιβάλλει την απόκρυψη κάθε συναισθήματος, δημιουργώντας ενήλικες που λειτουργούν ως «δότες» χωρίς να διαθέτουν τον απαραίτητο «δέκτη».
Μεγαλώνοντας με τα συναισθήματά σου να αγνοούνται, αναγκάζεσαι να μάθεις πώς να κρύβεις την ίδια τη βιολογική έκφραση του ποιος είσαι.
Jonice Webb, Ph.D., Ψυχολόγος
Η τέχνη της συναισθηματικής απόκρυψης
Η Jonice Webb, Ph.D., αδειοδοτημένη ψυχολόγος, εξηγεί ότι η συναισθηματική παραμέληση αναγκάζει το παιδί να αναπτύξει ειδικές δεξιότητες για να επιβιώσει. Πρέπει να μάθει να κρύβει τις βαθύτερες επιθυμίες του από την ίδια του την οικογένεια, καθώς η έκφρασή τους αντιμετωπίζεται με αδιαφορία ή απόρριψη.
Αυτή η διαδικασία οδηγεί σε μια εσωτερική αποσύνδεση. Το παιδί δεν σταματά να νιώθει, αλλά μαθαίνει να θάβει τα συναισθήματα τόσο βαθιά, που στην ενήλικη ζωή δυσκολεύεται να αναγνωρίσει ακόμα και τις δικές του ανάγκες, όπως περιγράφεται στις 9 συμπεριφορές των ενηλίκων που μεγάλωσαν με απόντες γονείς.
Το αποτέλεσμα είναι μια διαρκής δίψα για σύνδεση, η οποία όμως συνοδεύεται από έναν ενστικτώδη τρόμο όταν αυτή η σύνδεση επιτυγχάνεται. Η αγάπη παύει να είναι καταφύγιο και γίνεται μια άβολη κατάσταση, παρόμοια με ένα ρούχο που είναι δύο νούμερα μικρότερο.
Η γλώσσα της αγάπης ως καθρέφτης των ελλείψεων
Σύμφωνα με τον Gary Drevitch, συγγραφέα ψυχολογίας, η προτιμώμενη γλώσσα αγάπης ενός ενήλικα είναι συχνά εκείνη που του έλειψε περισσότερο κατά την παιδική του ηλικία. Αυτό εξηγεί γιατί πολλοί άνθρωποι υπερπροσφέρουν δώρα ή υπηρεσίες, προσπαθώντας να καλύψουν το κενό που βίωσαν οι ίδιοι.
Ωστόσο, υπάρχει μια τραγική ειρωνεία: ενώ προσφέρουν αγάπη με γενναιοδωρία, αποκρούουν κάθε χειρονομία φροντίδας προς το πρόσωπό τους. Αυτό το μοτίβο, όπου κάποιος δίνει αγάπη πιο εύκολα από όσο δέχεται, αποτελεί κλασικό σημάδι μιας ανατροφής υπό όρους.
Η αυτόματη απάντηση «δεν χρειαζόταν να το κάνεις αυτό» σε κάθε πράξη στοργής δεν είναι ευγένεια. Είναι ένας αμυντικός τοίχος που προστατεύει το άτομο από το να νιώσει υποχρεωμένο ή ευάλωτο απέναντι σε κάποιον άλλον.
Η παγίδα του ελέγχου και η αναζήτηση ασφάλειας
Σε πολλές περιπτώσεις, αυτή η έντονη ανάγκη για αγάπη μετατρέπεται σε ελεγκτική συμπεριφορά. Η Annie Tanasugarn, Ph.D., επισημαίνει ότι το άτομο μπορεί να αναζητά διαρκή επιβεβαίωση ή να δημιουργεί «δοκιμασίες» για τον σύντροφό του, προκειμένου να αποδείξει την αφοσίωσή του.
Αυτές οι πράξεις δεν πηγάζουν από κακία, αλλά από το γεγονός ότι η σχέση μοιάζει να είναι χτισμένη σε κινούμενη άμμο. Όταν δεν έχεις βιώσει ποτέ μια ασφαλή βάση, περιμένεις πάντα τη στιγμή που ο άλλος θα συνειδητοποιήσει ότι «δεν αξίζεις» και θα απομακρυνθεί, όπως συμβαίνει όταν η ηρεμία ερμηνεύεται ως απειλή.
Σύμφωνα με τη Θεωρία της Προσκόλλησης — ένα ψυχολογικό μοντέλο που περιγράφει πώς οι πρώιμες σχέσεις με τους γονείς διαμορφώνουν την ασφάλεια στις ενήλικες σχέσεις — το άτομο που στερήθηκε τη στοργή αναπτύσσει συχνά αγχώδη ή αποφευκτικό τύπο, καθιστώντας την οικειότητα μια πηγή διαρκούς στρες.
Μαθαίνοντας να δέχεστε: Η επόμενη μέρα
Η έρευνα δείχνει ότι είναι εφικτό να επαναπρογραμματιστούν αυτά τα μοτίβα. Το πρώτο βήμα είναι η συνειδητοποίηση ότι η δυσφορία που νιώθετε όταν δέχεστε ένα κομπλιμέντο είναι απλώς «παλιό λογισμικό» που τρέχει σε νέο υλικό.
Η πρακτική εξάσκηση ξεκινά από τα απλά: ένα σκέτο «ευχαριστώ» χωρίς επεξηγήσεις ή αντεπιστροφή του επαίνου. Με τον καιρό, το νευρικό σύστημα μαθαίνει ότι η λήψη στοργής δεν αποτελεί κίνδυνο, αλλά μια φυσιολογική ανθρώπινη ανάγκη.
Η ένταση με την οποία αγαπάτε είναι η μεγαλύτερη δύναμή σας. Η πρόκληση είναι να στρέψετε ένα μέρος αυτής της αφοσίωσης προς τον εαυτό σας, αποδεχόμενοι ότι αξίζετε να λάβετε την ίδια ένταση φροντίδας που τόσο απλόχερα προσφέρετε στους άλλους.
Πώς να μάθετε να δέχεστε την αγάπη
- Πείτε ένα απλό «ευχαριστώ» σε κάθε κομπλιμέντο, χωρίς να προσπαθήσετε να το υποβαθμίσετε.
- Αντισταθείτε στην παρόρμηση να επιστρέψετε αμέσως έναν έπαινο για να «ισοφαρίσετε» τη συναλλαγή.
- Παρατηρήστε τη σωματική δυσφορία που νιώθετε όταν κάποιος σας φροντίζει, χωρίς να προσπαθήσετε να την αποφύγετε.
- Εξασκηθείτε στο να ζητάτε βοήθεια για μικρά, ασήμαντα πράγματα, ώστε να συνηθίσετε στη λήψη φροντίδας.
