- Η κρίση στη σύνταξη πηγάζει από την απώλεια της εξωτερικής επιβεβαίωσης.
- Η επαγγελματική ταυτότητα λειτουργεί ως 'σκαλωσιά' που καταρρέει απότομα.
- Τα χόμπι δεν αποτελούν λύση αν δεν συνοδεύονται από εσωτερική αναζήτηση.
- Η επαγγελματική 'ασχετότητα' μπορεί να μετατραπεί σε απόλυτη ελευθερία.
- Η οικοδόμηση εσωτερικού θεμελίου είναι η κρισιμότερη εργασία μετά τα 60.
Πολλοί συνταξιούχοι βιώνουν ένα βαθύ αίσθημα απώλειας, όχι λόγω έλλειψης δραστηριοτήτων, αλλά εξαιτίας της κατάρρευσης της επαγγελματικής τους ταυτότητας. Η ψυχολογική αυτή κρίση πηγάζει από το γεγονός ότι η αυτοεκτίμησή τους ήταν «σκαλωμένη» στην εξωτερική επιβεβαίωση και στους τίτλους που πλέον δεν υφίστανται.
| Παράγοντας | Επίπτωση στην Ταυτότητα |
|---|---|
| Εξωτερική Επιβεβαίωση | Κατάρρευση αυτοεκτίμησης χωρίς το 'χειροκρότημα' |
| Επαγγελματικοί Τίτλοι | Αίσθημα αορατότητας στην κοινωνική αρένα |
| Εργασιακές Φιλίες | Αποκάλυψη της συναλλακτικής φύσης των σχέσεων |
| Χόμπι | Κίνδυνος μετατροπής τους σε νέα μετρική απόδοσης |
| Εσωτερικό Θεμέλιο | Η μόνη πηγή αυθεντικής γαλήνης και αυτοαξίας |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου όπου η κοινωνική μας αξία μετριόταν με βάση την παραγωγικότητα και την ιεραρχική ανέλιξη. Η μετάβαση στη συνταξιοδότηση δεν είναι απλώς μια αλλαγή προγράμματος, αλλά μια βίαιη απομάκρυνση από το σύστημα επιβράβευσης που μας όριζε για δεκαετίες.
Η συνταξιοδότηση σε αναγκάζει να ανακαλύψεις ποιος είσαι πραγματικά, όταν κανείς πλέον δεν σε χρειάζεται για να είσαι κάτι συγκεκριμένο.
Βασικό συμπέρασμα ψυχολογικής μετάβασης
Η αόρατη αρχιτεκτονική της επαγγελματικής ταυτότητας
Κατά τη διάρκεια του εργασιακού μας βίου, χτίζουμε αυτό που ονομάζεται σκαλωσιά ταυτότητας. Κάθε αξιολόγηση, κάθε προαγωγή και κάθε δημόσιος έπαινος λειτουργεί ως δοκός που στηρίζει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας.
Συχνά δεν αντιλαμβανόμαστε ότι η εσωτερική μας ισορροπία εξαρτάται από ένα κοινό που πλέον δεν υπάρχει. Όταν οι συνταξιούχοι βιώνουν ένα βαθύ υπαρξιακό κενό, στην πραγματικότητα αντιμετωπίζουν την κατάρρευση αυτής της σκαλωσιάς, μένοντας χωρίς την εξωτερική επικύρωση που τους κρατούσε όρθιους.
Η έννοια της σκαλωσιάς ταυτότητας (που περιγράφει την εξάρτηση της αυτοεικόνας μας από εξωτερικούς παράγοντες) υποστηρίζει ότι η απώλεια του τίτλου μας αφήνει γυμνούς μπροστά στο ερώτημα του ποιοι είμαστε πραγματικά. Χωρίς το γραφείο, το ημερολόγιο και τις ευθύνες, η αίσθηση του σκοπού εξατμίζεται.
Γιατί τα χόμπι δεν αποτελούν τη λύση στο κενό
Η βιομηχανία της συνταξιοδότησης συχνά προτείνει τα χόμπι ως το φάρμακο για την κενότητα. Ωστόσο, η ζωγραφική ή το γκολφ δεν μπορούν να θεραπεύσουν μια βαθιά κρίση ταυτότητας, καθώς αποτελούν απλώς τρόπους πλήρωσης του χρόνου και όχι πηγές νοήματος.
Πολλοί προσπαθούν να μετατρέψουν τις νέες τους δραστηριότητες σε μετρικές επιτυχίας, αναζητώντας ξανά την επιβεβαίωση μέσα από τις επιδόσεις. Αυτή η παγίδα δείχνει ότι το άτομο δεν έχει μάθει να υπάρχει χωρίς αξιολόγηση, μεταφέροντας το εργασιακό άγχος σε δραστηριότητες αναψυχής.
Αναλυτές της συμπεριφορικής ψυχολογίας επισημαίνουν ότι η εσωτερική μετατόπιση από την εξωτερική στην εσωτερική επιβεβαίωση είναι η κρισιμότερη πρόκληση της τρίτης ηλικίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών ψυχικής υγείας, η απουσία ενός «κοινού» που χειροκροτεί τις επιτυχίες μας μπορεί να οδηγήσει σε αίσθημα αχρηστίας.
Η σκληρή αλήθεια για τις επαγγελματικές φιλίες
Μια από τις πιο επώδυνες αποκαλύψεις είναι η συνειδητοποίηση ότι πολλές σχέσεις ήταν συναλλακτικές. Πρόκειται για το φαινόμενο των επαγγελματικών σχέσεων που εξαφανίζονται μόλις χαθεί το κοινό πλαίσιο συμφέροντος ή η καθημερινή εγγύτητα.
Αυτή η απώλεια επιτείνει την κρίση, καθώς ο συνταξιούχος ανακαλύπτει ότι η κοινωνική του ζωή ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την επαγγελματική του χρησιμότητα. Η σιωπή των πρώην συναδέλφων λειτουργεί ως μια βίαιη υπενθύμιση της νέας του «ασχετότητας» στον επιχειρηματικό στίβο.
Η ψυχολογική εξήγηση της απώλειας σκοπού σε αυτό το στάδιο συνδέεται με την ανάγκη για οικοδόμηση ενός εσωτερικού θεμελίου. Η πραγματική εργασία δεν είναι η εύρεση νέων ασχολιών, αλλά η αποδοχή του εαυτού χωρίς την ανάγκη για συνεχή έγκριση από τρίτους.
Η ελευθερία της επαγγελματικής «ασχετότητας»
Παρά τον αρχικό τρόμο, η επαγγελματική ασχετότητα κρύβει μια απροσδόκητη ελευθερία. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, οι επιλογές μπορούν να βασίζονται αποκλειστικά σε εσωτερικά κίνητρα και όχι σε υπολογισμούς καριέρας ή πολιτικές σκοπιμότητες.
Αυτή η φάση μοιάζει με τη γέννηση ενός νέου εαυτού, ο οποίος δεν χρειάζεται να είναι παραγωγικός για να είναι άξιος. Η συμφιλίωση με τη σιωπή και την έλλειψη χειροκροτήματος είναι το κλειδί για μια αυθεντική ζωή μετά τα 60.
Στο τέλος της διαδρομής, ο στόχος δεν είναι να βρεθούν νέες σκαλωσιές, αλλά να μάθουμε να στεκόμαστε στα δικά μας πόδια. Η ταυτότητα που χτίζεται μέρα με τη μέρα, χωρίς την ανάγκη για άδεια ή έγκριση, είναι η μόνη που μπορεί να προσφέρει πραγματική γαλήνη.
Βήματα για μια ομαλή ψυχολογική μετάβαση
- Αποφύγετε το άμεσο γέμισμα του προγράμματος με τυχαίες δραστηριότητες.
- Αναζητήστε ασχολίες που δεν έχουν μετρήσιμα αποτελέσματα ή ανάγκη για έπαινο.
- Επαναξιολογήστε τις κοινωνικές σας επαφές με βάση την κοινή αξία και όχι το όφελος.
- Εξασκηθείτε στη δημιουργική σιωπή για να ακούσετε τις δικές σας ανάγκες.
- Δώστε χρόνο στον εαυτό σας να πενθήσει την παλιά του επαγγελματική ταυτότητα.
