Γιατί οι γονείς Boomers δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια: Η ψυχολογική παγίδα του ρόλου του παρόχου

Η άρνηση των γονέων της γενιάς των Baby Boomers να ζητήσουν βοήθεια από τα ενήλικα παιδιά τους συχνά παρερμηνεύεται ως εγωισμός ή πείσμα. Στην πραγματικότητα, οι ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι πρόκειται για μια βαθιά κρίση ταυτότητας, καθώς η αυτοεκτίμησή τους είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον ρόλο του «παρόχου» και του «προστάτη», καθιστώντας την ανάγκη για στήριξη μια απειλή για τον ίδιο τους τον εαυτό.

Αυτή η εξέλιξη στην οικογενειακή δυναμική έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου όπου η γενιά των Baby Boomers γαλουχήθηκε με το πρότυπο της απόλυτης αυταπάρκειας. Το παρασκήνιο της υπόθεσης δεν αφορά την έλλειψη εμπιστοσύνης προς τα παιδιά τους, αλλά την εσωτερική σύγκρουση που βιώνουν όταν οι ρόλοι αντιστρέφονται.

Η ψυχολογία του «παρόχου» και το σχήμα ταυτότητας

Για τους περισσότερους ανθρώπους αυτής της γενιάς, η ενήλικη ζωή τους δομήθηκε γύρω από την ιδέα ότι εκείνοι είναι οι «άνθρωποι που λύνουν τα προβλήματα». Ψυχολογικά, αυτό ονομάζεται σχήμα πυρηνικής ταυτότητας — *μια βαθιά ριζωμένη πεποίθηση για τον εαυτό που καθορίζει κάθε συμπεριφορά* — και στην περίπτωση των Boomers, αυτό το σχήμα είναι χτισμένο πάνω στην ικανότητα και την αξιοπιστία.

Μεγαλωμένοι από γονείς που επιβίωσαν από την οικονομική ύφεση και τον πόλεμο, εσωτερίκευσαν το μήνυμα ότι η αυτονομία είναι η ύψιστη αρετή. Όταν ένας γονέας φτάνει στο σημείο να χρειάζεται βοήθεια, δεν αντιμετωπίζει απλώς ένα πρακτικό ζήτημα, αλλά μια απειλή ταυτότητας (identity threat), νιώθοντας ότι παύει να είναι ο άνθρωπος που υπήρξε για δεκαετίες.

Η αμφίσημη απώλεια και το κρυφό πένθος

Συχνά παρερμηνεύουμε τη στάση τους ως εγωισμό, όμως στην πραγματικότητα πρόκειται για πένθος. Οι γονείς αυτοί θρηνούν μια εκδοχή του εαυτού τους που σταδιακά χάνεται, την εκδοχή που ήταν το στήριγμα για όλους τους άλλους. Στην ψυχολογία χρησιμοποιείται ο όρος αμφίσημη απώλεια (ambiguous loss), η οποία περιγράφει μια απώλεια χωρίς σαφή όρια ή τελετουργικό κλείσίματος.

Αυτή η μετάβαση είναι ιδιαίτερα επώδυνη για τους άνδρες, οι οποίοι κοινωνικοποιήθηκαν με την πεποίθηση ότι η ανάγκη για βοήθεια ισούται με αδυναμία. Σύμφωνα με έρευνες για την ανδρική αλεξιθυμία, οι άνδρες που διατηρούν παραδοσιακές απόψεις για την αρρενωπότητα δυσκολεύονται περισσότερο να προσαρμοστούν στην εξάρτηση που φέρνει η ηλικία, επιλέγοντας συχνά την απομόνωση αντί της παραδοχής.

Πώς να προσφέρετε στήριξη με ενσυναίσθηση

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων κοινωνικών ερευνητών, το κλειδί για τη διατήρηση της ισορροπίας είναι η αναπλαισίωση της βοήθειας. Αντί να προσεγγίζετε το ζήτημα ως «βοήθεια προς έναν ανήμπορο», είναι προτιμότερο να το παρουσιάζετε ως συνεργασία ή ανάγκη για καθοδήγηση. Αυτό επιτρέπει στον γονέα να διατηρήσει το αίσθημα της επάρκειας και της αξίας του μέσα στην οικογένεια.

Η παγίδα του «δυνατού» ανθρώπου μπορεί να αποφευχθεί αν δώσουμε στους γονείς μας την ευκαιρία να παραμείνουν χρήσιμοι. Ζητώντας τη συμβουλή τους ή ζητώντας τους να μας διδάξουν κάτι, τους προσφέρουμε έναν λειτουργικό ρόλο που δεν εξαρτάται από τη σωματική τους δύναμη, αλλά από τη συσσωρευμένη εμπειρία τους.

Η επόμενη μέρα στη σχέση γονέα και παιδιού

Εν αναμονή των φυσιολογικών αλλαγών που φέρνει ο χρόνος, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η αντίσταση των γονέων μας δεν είναι πείσμα, αλλά αγάπη που φοράει προσωπείο. Για πενήντα χρόνια, το να μην χρειάζονται βοήθεια ήταν ο τρόπος τους να μας κρατούν ασφαλείς και προστατευμένους. Η αποδοχή αυτής της πραγματικότητας είναι το πρώτο βήμα για μια πιο ώριμη και ουσιαστική σύνδεση.

Σε τελική ανάλυση, η μετάβαση από τον ρόλο του προστάτη σε αυτόν του συμβούλου απαιτεί χρόνο και υπομονή και από τις δύο πλευρές. Η διατήρηση της αξιοπρέπειας του γονέα είναι εξίσου σημαντική με την πρακτική του φροντίδα, καθώς η ψυχική του υγεία εξαρτάται άμεσα από το αν νιώθει ακόμα ότι η παρουσία του έχει νόημα και αντίκτυπο.