- Η δυσκολία στη συμπεριφορά των ηλικιωμένων είναι συχνά η άμυνά τους απέναντι στην εκμετάλλευση.
- Η οριοθέτηση δεν είναι πικρία, αλλά ένδειξη υψηλής συναισθηματικής ωριμότητας.
- Η ενσυναίσθηση γίνεται πιο επιλεκτική με τα χρόνια για την προστασία της ψυχικής ενέργειας.
- Η άρνηση του ρόλου του «ειρηνοποιού» είναι απαραίτητη για την υγιή γήρανση.
- Όσοι επωφελούνταν από την υποχωρητικότητά μας είναι οι πρώτοι που θα μας κρίνουν.
Η ψυχολογία αποκαλύπτει ότι η μεταβολή της συμπεριφοράς καθώς μεγαλώνουμε δεν οφείλεται σε κακία, αλλά στην άρνηση να απορροφούμε τη δυσφορία των άλλων εις βάρος της δικής μας ηρεμίας. Πρόκειται για μια δεξιότητα οριοθέτησης που συχνά παρερμηνεύεται ως πικρία από όσους είχαν συνηθίσει να εκμεταλλεύονται τον συναισθηματικό μας μόχθο.
| Χαρακτηριστικό | Περιγραφή / Ερμηνεία |
|---|---|
| Συναισθηματικός Μόχθος | Η προσπάθεια διατήρησης της άνεσης των άλλων εις βάρος μας. |
| Επιλεκτική Ενσυναίσθηση | Η ικανότητα να επιλέγουμε πού θα επενδύσουμε το νοιάξιμό μας. |
| Οριοθέτηση | Η προστασία της προσωπικής ειρήνης από εξωτερικές πιέσεις. |
| Κοινωνική Προσδοκία | Ο ρόλος του «πάντα διαθέσιμου» που επιβάλλεται κυρίως σε γυναίκες. |
| Σοφία Γήρανσης | Η συνειδητοποίηση ότι η ενέργεια είναι finite (πεπερασμένη). |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας βαθιάς εσωτερικής διεργασίας, όπου το άτομο συνειδητοποιεί ότι ο χρόνος και η ενέργειά του είναι πεπερασμένοι πόροι. Η ψυχολογική έρευνα δείχνει ότι η μετάβαση από την «εξυπηρετικότητα» στην αυθεντικότητα αποτελεί ένδειξη συναισθηματικής ωριμότητας και όχι παρακμής του χαρακτήρα.
Η πραγματική δεξιότητα δεν είναι να απορροφάτε τη δυσφορία των άλλων, αλλά να τους αφήνετε να τη διαχειριστούν μόνοι τους.
Ψυχολογική Ανάλυση, Συναίσθημα & Όρια
Η διαφορά μεταξύ ορίων και πικρίας
Συχνά συγχέουμε την οριοθέτηση με την πικρία, όμως η Ilene S. Cohen, Ph.D. επισημαίνει ότι η ικανότητα να διαχειρίζεσαι τον εαυτό σου παρουσία των δύσκολων συναισθημάτων των άλλων είναι μια δεξιότητα που ενισχύεται με τα χρόνια. Όταν σταματάμε να είμαστε διαθέσιμοι για κάθε κρίση, οι γύρω μας μπορεί να αισθανθούν παραμελημένοι, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι γίναμε λιγότερο δοτικοί.
Η πραγματική πικρία, όπως τονίζει ο Seth Meyers, Psy.D., βασίζεται στην απόδοση ευθυνών στους άλλους και στην έλλειψη ενσυναίσθησης. Αντίθετα, οι άνθρωποι που θέτουν υγιή όρια αναλαμβάνουν την ευθύνη της δικής τους ευημερίας, επιτρέποντας ταυτόχρονα στους άλλους να αναλάβουν τη δική τους ευθύνη.
Αυτή η αλλαγή στάσης συχνά προκαλεί αντιδράσεις στο οικογενειακό περιβάλλον, ειδικά όταν κάποιος παύει να λειτουργεί ως ο «βράχος» της οικογένειας, ένας ρόλος που συχνά κρύβει ένα τεράστιο κρυφό κόστος για την υγεία. Η στιγμή που το σώμα ζητά την «πληρωμή» για χρόνια καταπίεσης είναι η στιγμή που τα «όχι» γίνονται πιο συχνά.
Προτεινόμενο Η αόρατη απώλεια της σύνταξης: Γιατί οι μικρές καθημερινές κουβέντες σώζουν τη ζωή μας
Γιατί αλλάζει η ενσυναίσθηση με την πάροδο του χρόνου
Υπάρχει μια επιστημονική εξήγηση για το γιατί οι νεότεροι άνθρωποι είναι πιο πρόθυμοι να θυσιάσουν την άνεσή τους. Η καθηγήτρια Heather Ferguson διαπίστωσε ότι η απόκριση ενσυναίσθησης στον πόνο των άλλων κορυφώνεται στην πρώιμη ενήλικη ζωή, καθιστώντας τους νέους πιο ευάλωτους στη δυσφορία των γύρω τους.
Καθώς μεγαλώνουμε, αυτή η συντριπτική ενσυναίσθηση εξομαλύνεται. Συνεχίζουμε να νοιαζόμαστε, αλλά δεν «πνιγόμαστε» πλέον στα συναισθήματα των άλλων. Αυτό μας επιτρέπει να βλέπουμε τον πόνο κάποιου χωρίς να νιώθουμε την επιτακτική ανάγκη να τον διορθώσουμε με προσωπικό μας κόστος.
Η τέχνη της επιλεκτικής ενσυναίσθησης
Με την ηλικία, δεν σταματάς να νοιάζεσαι, απλώς γίνεσαι πιο επιλεκτικός. Η σοφία της γήρανσης έγκειται στο να αποσύρεις τον συναισθηματικό σου μόχθο από καταστάσεις που δεν σε αφορούν ή από ανθρώπους που λειτουργούν παρασιτικά.
Πολλοί άνθρωποι που μεγάλωσαν με το δόγμα της συναισθηματικής καταπίεσης, η λεγόμενη γενιά του «κατάπιέ το», ανακαλύπτουν τώρα τη σημασία της έκφρασης των αναγκών τους. Η απελευθέρωση από τον ρόλο του ειρηνοποιού δεν είναι εγωισμός, αλλά μια πράξη αυτοσεβασμού που επιτρέπει τη διατήρηση της ψυχικής ενέργειας για όσα πραγματικά μετρούν.
Αν κάποιος σας χαρακτηρίζει «δύσκολο» επειδή σταματήσατε να διευκολύνετε τη ζωή του εις βάρος της δικής σας, αυτό λέει περισσότερα για τις δικές του προσδοκίες παρά για τον χαρακτήρα σας. Η πραγματική δεξιότητα δεν είναι να απορροφάτε τη δυσφορία των άλλων, αλλά να τους αφήνετε να τη διαχειριστούν μόνοι τους.
Η επόμενη μέρα της προσωπικής ελευθερίας
Η αποδοχή ότι δεν είμαστε υπεύθυνοι για την ευτυχία όλων είναι το κλειδί για να γερνάμε με σοφία αντί για πικρία. Οι καθημερινές τελετουργίες που προστατεύουν την εσωτερική γαλήνη είναι αυτές που μας επιτρέπουν να παραμένουμε ζωντανοί και αυθεντικοί μέχρι το τέλος.
Είναι απόλυτα υγιές να «συνταξιοδοτηθείτε» από τον ρόλο του συναισθηματικού φροντιστή. Δεν γίνεστε κακοί· απλώς αποφοιτάτε από την εξαντλητική πεποίθηση ότι η άνεση των άλλων προηγείται της δικής σας. Αυτή η μετάβαση είναι ο ορισμός της ψυχικής ανάπτυξης.
Πώς να θέσετε όρια χωρίς να γίνετε πικρόχολοι
- Αξιολογήστε αν η βοήθεια που προσφέρετε σας προκαλεί σωματική ή ψυχική εξάντληση.
- Μάθετε να λέτε «όχι» σε αιτήματα της τελευταίας στιγμής που διαταράσσουν το πρόγραμμά σας.
- Διαχωρίστε τη συμπάθεια από την ευθύνη: Μπορείτε να ακούσετε κάποιον χωρίς να λύσετε το πρόβλημά του.
- Επικοινωνήστε τις ανάγκες σας με ηρεμία, χωρίς να απολογείστε για τον χρόνο που αφιερώνετε στον εαυτό σας.
- Αποδεχτείτε ότι κάποιοι άνθρωποι θα δυσαρεστηθούν με τα νέα σας όρια και αυτό είναι δικό τους ζήτημα.
