Γιατί οι άνω των 60 κινδυνεύουν περισσότερο από τα social media παρά οι έφηβοι

Ενώ η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται στην προστασία των ανηλίκων, νέα δεδομένα υποδεικνύουν ότι η πραγματική ευπάθεια στην παραπληροφόρηση εντοπίζεται στη γενιά των άνω των 60 ετών. Οι έφηβοι, ως ψηφιακοί αυτόχθονες, επιδεικνύουν μεγαλύτερη κριτική ικανότητα απέναντι στα fake news, την ώρα που οι μεγαλύτεροι χρήστες μοιράζονται ψευδείς ειδήσεις με επταπλάσιο ρυθμό.

Η ιστορία της τεχνολογικής εξέλιξης είναι γεμάτη από ηθικούς πανικούς που στοχοποιούν τη νεολαία, από την εμφάνιση της τηλεόρασης μέχρι τα βιντεοπαιχνίδια. Ωστόσο, η τρέχουσα ψηφιακή πραγματικότητα ανατρέπει αυτό το αφήγημα, καθώς η κοινωνική δυναμική μετατοπίζεται από την προστασία των παιδιών στην ευαλωτότητα των ενηλίκων.

Ψηφιακοί αυτόχθονες εναντίον ψηφιακών θυμάτων

Οι νέοι σήμερα δεν είναι απλώς χρήστες, αλλά έμπειροι πλοηγοί σε ένα περιβάλλον που μεγάλωσαν μαζί του. Αντιλαμβάνονται ενστικτωδώς πότε ένα περιεχόμενο είναι χορηγούμενο ή πότε ένας λογαριασμός είναι ύποπτος, επιδεικνύοντας έναν σκεπτικισμό που λείπει από τις παλαιότερες γενιές.

Αντίθετα, πολλοί Baby Boomers συχνά εγκλωβίζονται σε μια ρητορική απαξίωσης που αγνοεί τις δικές τους ψηφιακές ελλείψεις. Ενώ κατηγορούν τη νεολαία για εθισμό στις οθόνες, οι ίδιοι συχνά καταναλώνουν ώρες σε πολιτικές αντιπαραθέσεις και θεωρίες συνωμοσίας χωρίς καμία διασταύρωση.

Η ικανότητα των ανθρώπων που παραμένουν ψηφιακά ενεργοί μετά τα 60 να διακρίνουν την αλήθεια από το ψέμα αποτελεί πλέον κρίσιμο δείκτη γνωστικής υγείας. Η ψηφιακή εγρήγορση δεν είναι απλώς τεχνική δεξιότητα, αλλά μια απαραίτητη άμυνα απέναντι στη χειραγώγηση.

Η επιδημία της παραπληροφόρησης στην τρίτη ηλικία

Σύμφωνα με έρευνες των πανεπιστημίων Princeton και NYU, οι χρήστες άνω των 65 ετών μοιράζονται fake news επτά φορές συχνότερα από οποιαδήποτε άλλη ηλικιακή ομάδα. Αυτό το φαινόμενο οφείλεται συχνά στην επιβεβαιωτική προκατάληψη — η τάση να αναζητούμε πληροφορίες που ενισχύουν τις ήδη υπάρχουσες πεποιθήσεις μας — η οποία λειτουργεί ως ψηφιακή παγίδα.

Παρατηρείται συχνά το φαινόμενο οι μεγαλύτεροι χρήστες να προβαίνουν σε αναρτήσεις που φέρνουν σε αμηχανία τα ενήλικα παιδιά τους, μοιράζοντας επικίνδυνες ιατρικές συμβουλές ή αμφίβολες θεραπείες. Η έλλειψη κριτικού πλαισίου τους καθιστά εύκολους στόχους για διαδικτυακές απάτες και οικονομική εκμετάλλευση.

Η διαφορετική φύση του ψηφιακού εθισμού

Ο εθισμός στις οθόνες στην ηλικία των 60 έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά από εκείνον των 16 ετών. Ενώ οι έφηβοι χρησιμοποιούν χρονοδιακόπτες εφαρμογών και κάνουν συνειδητά διαλείμματα, πολλοί συνταξιούχοι βυθίζονται σε αλγοριθμικές σπείρες χωρίς κανέναν έλεγχο.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων κοινωνικών ερευνητών, η έλλειψη ψηφιακού εγγραμματισμού δημιουργεί ένα κενό ασφαλείας που επηρεάζει την ψυχική ισορροπία. Επισημαίνεται από αναλυτές της συμπεριφορικής ψυχολογίας ότι η διαγενεακή μάθηση είναι η μόνη λύση για τη γεφύρωση αυτού του χάσματος.

Η επόμενη μέρα της ψηφιακής συμβίωσης

Αντί για απαγορεύσεις στους ανηλίκους, η κοινωνία οφείλει να εστιάσει στην εκπαίδευση των ενηλίκων. Τα προγράμματα ψηφιακής ευεξίας σε κοινοτικά κέντρα και βιβλιοθήκες μπορούν να διδάξουν τον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων και τη σημασία των υγιών ορίων.

Η αυτοκριτική αποτελεί το πρώτο βήμα για κάθε χρήστη, ανεξαρτήτως ηλικίας, πριν από κάθε κοινοποίηση περιεχομένου. Η προστασία από τον ψηφιακό κόσμο δεν επιτυγχάνεται με περιορισμούς, αλλά με την ενίσχυση της κριτικής σκέψης σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας.