Γιατί κάποιοι άνδρες αστειεύονται για τα πάντα αλλά δεν αποκαλύπτουν τίποτα για τον εαυτό τους

Η επικοινωνία με έναν άνθρωπο που αποτελεί την «ψυχή της παρέας» αλλά παραμένει ερμητικά κλειστός σε προσωπικό επίπεδο μπορεί να είναι εξαιρετικά μπερδεμένη. Σύμφωνα με την ψυχολογία, υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο χιούμορ που εκτονώνει την ένταση και στο χιούμορ που λειτουργεί ως συναισθηματική ασπίδα, εμποδίζοντας κάθε μορφή ουσιαστικής οικειότητας.

Η χρήση του χιούμορ ως μηχανισμού άμυνας — μια ασυνείδητη ψυχολογική στρατηγική που χρησιμοποιείται για την προστασία από το άγχος ή την εσωτερική σύγκρουση — αποτελεί ένα από τα πιο συνηθισμένα φαινόμενα στις διαπροσωπικές σχέσεις. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της ανάγκης του ατόμου να διατηρεί τον έλεγχο της κοινωνικής του εικόνας, αποφεύγοντας την έκθεση σε καταστάσεις που μπορεί να προκαλέσουν πόνο ή απόρριψη.

Ο φόβος της ευαλωτότητας και η ανάγκη για έλεγχο

Για πολλούς άνδρες, η αποκάλυψη προσωπικών σκέψεων και συναισθημάτων ισοδυναμεί με συναισθηματική έκθεση. Αυτός ο φόβος της ευαλωτότητας λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας, καθώς η αυθεντικότητα απαιτεί το ρίσκο της κριτικής από τους άλλους.

Όταν ένας άνδρας αστειεύεται διαρκώς, δημιουργεί ένα ασφαλές περιβάλλον όπου ο ίδιος ορίζει τους κανόνες. Το γέλιο λειτουργεί ως «θόρυβος» που καλύπτει την εσωτερική σιωπή, επιτρέποντάς του να παραμένει κοινωνικά ενεργός χωρίς να διακινδυνεύει την ψυχική του ηρεμία.

Αυτή η συμπεριφορά συχνά συνδέεται με τη συγκάλυψη της εσωτερικής δυστυχίας, όπου το χιούμορ αντικαθιστά τις σοβαρές συζητήσεις που θα μπορούσαν να φέρουν στην επιφάνεια απωθημένα συναισθήματα ή τραύματα του παρελθόντος.

Η σύνδεση υψηλής νοημοσύνης και εσωστρέφειας

Έρευνες στον τομέα της συμπεριφορικής ψυχολογίας καταδεικνύουν μια ισχυρή συσχέτιση μεταξύ χιούμορ και νοημοσύνης. Απαιτείται σημαντική γνωστική ευελιξία για να δημιουργήσει κανείς μια ετοιμόλογη απάντηση ή ένα εύστοχο αστείο σε πραγματικό χρόνο.

Ωστόσο, τα άτομα που διαθέτουν υψηλή νοημοσύνη είναι συχνά πιο εσωστρεφή και αναλυτικά. Αυτή η εσωτερική πολυπλοκότητα μπορεί να τους κάνει να νιώθουν άβολα όταν καλούνται να εκθέσουν το βάθος των σκέψεών τους σε μια απλή, καθημερινή συζήτηση.

Έτσι, επιλέγουν το χιούμορ ως μια «γέφυρα» επικοινωνίας που τους επιτρέπει να συνδέονται με τους άλλους, διατηρώντας όμως την πνευματική και συναισθηματική τους ιδιωτικότητα ανέπαφη από εξωτερικές παρεμβάσεις.

Συναισθηματική μη διαθεσιμότητα και απόσταση ασφαλείας

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων ειδικών ψυχικής υγείας, η διαρκής χρήση του χιούμορ μπορεί να αποτελεί ένδειξη συναισθηματικής μη διαθεσιμότητας. Πρόκειται για την αδυναμία ή την απροθυμία του ατόμου να δημιουργήσει βαθιά συναισθηματική σύνδεση με τους γύρω του.

Η συναισθηματική απόσταση είναι το «modus operandi» αυτών των ανθρώπων. Χρησιμοποιούν το γέλιο ως ένα ενδιάμεσο ρυθμιστικό στρώμα (buffer), το οποίο κρατά τους άλλους σε μια απόσταση ασφαλείας, εμποδίζοντας την πρόσβαση στον πραγματικό τους εαυτό.

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι αυτή η στάση δεν αποτελεί απαραίτητα προσωπική απόρριψη προς τον συνομιλητή. Συχνά, είναι μια αντίδραση στη βαθιά μοναξιά ή σε παλαιότερες τραυματικές εμπειρίες που δίδαξαν στο άτομο ότι η οικειότητα είναι επικίνδυνη.

Η επόμενη μέρα στην επικοινωνία

Η προσέγγιση ενός ανθρώπου που «κρύβεται» πίσω από το χιούμορ απαιτεί υπομονή και ενσυναίσθηση. Η προσπάθεια να «σπάσετε» την ασπίδα του με πίεση συνήθως οδηγεί σε μεγαλύτερη απόσυρση και ενίσχυση των αμυντικών του μηχανισμών.

Η δημιουργία ενός ασφαλούς χώρου χωρίς κριτική είναι το κλειδί. Όταν το άτομο νιώσει ότι η αυθεντικότητά του δεν θα χρησιμοποιηθεί εναντίον του, ίσως αρχίσει να χαμηλώνει την επιφυλακή του, επιτρέποντας σε πιο ουσιαστικές συζητήσεις να αναδυθούν φυσικά.

Σε κάθε περίπτωση, το χιούμορ παραμένει ένα πολύτιμο εργαλείο ζωής. Η πρόκληση έγκειται στο να μάθουμε να διακρίνουμε πότε αποτελεί πηγή χαράς και πότε μια κραυγή για προστασία, προσφέροντας στον άλλον την αποδοχή που χρειάζεται για να είναι ο εαυτός του.