Γιατί η γενιά των 60s και 70s θεωρούσε τη δυσφορία δάσκαλο και όχι απειλή

Η γενιά που μεγάλωσε στις δεκαετίες του ’60 και του ’70 εσωτερίκευσε ένα μάθημα που η σημερινή κουλτούρα έχει σχεδόν ανατρέψει: ότι η δυσφορία αποτελεί δάσκαλο και όχι απειλή. Η σύγχρονη εμμονή με την απομάκρυνση κάθε εμποδίου από το μονοπάτι των παιδιών δημιουργεί ενήλικες που καταρρέουν μπροστά στο πρώτο πρόβλημα που δεν μπορεί να λύσει κάποιος άλλος για αυτούς.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας σταδιακής μετατόπισης των γονεϊκών προτύπων, όπου η προστασία από τον πόνο αντικατέστησε την εκπαίδευση στην ανθεκτικότητα. Το παρασκήνιο αυτής της υπόθεσης αποκαλύπτει ότι η γενιά των 60s και 70s ανατράφηκε σε ένα περιβάλλον όπου τα προβλήματα ήταν ευκαιρίες για μάθηση και όχι τραύματα που απαιτούσαν θεραπεία.

Το “σχολείο” της δυσφορίας και η αξία της προσωπικής προσπάθειας

Μεγαλώνοντας σε εκείνες τις δεκαετίες, τα ματωμένα γόνατα ήταν παράσημα και όχι αφορμή για μηνύσεις, καθώς η έννοια της παραγωγικής δυσκολίας — η οποία ορίζει τη διαδικασία όπου το άτομο αντιμετωπίζει προκλήσεις που απαιτούν προσπάθεια αλλά είναι εφικτές — ήταν καθημερινή πραγματικότητα. Όταν μια αλυσίδα ποδηλάτου έβγαινε, το παιδί έπρεπε να λερώσει τα χέρια του και να τη φτιάξει μόνο του, κερδίζοντας την ικανοποίηση της αυτονομίας.

Σήμερα, η αντίδραση σε μια μικρή αναποδιά, όπως η καθυστέρηση μιας διανομής φαγητού, μπορεί να προκαλέσει πλήρη συναισθηματική κατάρρευση. Αυτή η αντίθεση αναδεικνύει πώς έχουμε αντιστρέψει τους ρόλους, μετατρέποντας την αναπόφευκτη τριβή της ζωής σε μια προσωπική κρίση που απαιτεί άμεση παρέμβαση τρίτων.

Η ψυχολογική ανθεκτικότητα που σφυρηλατήθηκε τότε δεν ήταν αποτέλεσμα σκληρότητας, αλλά ρεαλισμού. Η πείνα επειδή ξέχασες το κολατσιό σου ή το κρύο επειδή άφησες το παλτό στο σπίτι, λειτουργούσαν ως φυσικά μαθήματα αιτίας και αποτελέσματος, διδάσκοντας στα παιδιά να αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεών τους.

Όταν η υπερπροστασία μετατρέπεται σε αναπτυξιακή τροχοπέδη

Έρευνες που δημοσιεύθηκαν στο Behavioral Sciences καταδεικνύουν ότι η γονεϊκή υπερπροστασία συνδέεται αρνητικά με τη συναισθηματική νοημοσύνη και τη σωματική υγεία στην ενήλικη ζωή. Η προσπάθεια των γονέων να εξομαλύνουν κάθε δυσκολία, αντί να προστατεύει τα παιδιά, τελικά τα καθιστά ανήμπορα να διαχειριστούν την πραγματικότητα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων κοινωνικών ερευνητών, η μετατόπιση από την «ελευθερία του ρίσκου» στην «ασφάλεια του περιορισμού» έχει αλλοιώσει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τη ματαίωση. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι αυτή η έλλειψη έκθεσης σε δυσκολίες οδηγεί σε μια γενιά που στερείται την αυτοπεποίθηση που πηγάζει από την επιτυχή επίλυση προβλημάτων.

Η έννοια της συναισθηματικής ανωριμότητας συνδέεται άμεσα με την αδυναμία διαχείρισης της εσωτερικής δυσφορίας, η οποία πλέον μετατρέπεται σε «επείγον περιστατικό». Όταν κάθε εμπόδιο απομακρύνεται πριν το παιδί σκοντάψει πάνω του, δεν αναπτύσσεται ποτέ η ισορροπία που απαιτείται για να παραμείνει όρθιο στην ενήλικη ζωή.

Η κατάρρευση των απροετοίμαστων ενηλίκων στον εργασιακό χώρο

Το αποτέλεσμα αυτής της «μεγάλης αναστροφής» είναι πλέον ορατό στον εργασιακό χώρο, όπου νέοι υπάλληλοι καταρρέουν στην πρώτη εποικοδομητική κριτική. Η προσδοκία για διαρκή έπαινο και η αδυναμία προσαρμογής σε προγράμματα που δεν εξυπηρετούν την προσωπική άνεση αποτελούν φυσικά επακόλουθα μιας ανατροφής χωρίς όρια.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών ανθρώπινου δυναμικού, τονίζεται ότι η έλλειψη ανθεκτικότητας δεν είναι χαρακτήρα, αλλά αποτέλεσμα ελλιπούς εκπαίδευσης στη δυσκολία. Η πεποίθηση ότι ο κόσμος πρέπει να περιστρέφεται γύρω από την ατομική άνεση συγκρούεται βίαια με τον ρεαλισμό της επαγγελματικής ζωής.

Η παραγωγική δυσκολία των προηγούμενων γενεών δεν ήταν σκληρή, αλλά εκπαιδευτική. Κάθε πρόβλημα που λυνόταν χωρίς δίχτυ ασφαλείας αποτελούσε μια κατάθεση στην τράπεζα της αυτοπεποίθησης, διδάσκοντας ότι ο μόνος τρόπος για να ξεπεράσεις κάτι είναι να περάσεις μέσα από αυτό.

Η ανάγκη για επιστροφή στην ισορροπημένη ανθεκτικότητα

Το εκκρεμές έχει μετακινηθεί στο άλλο άκρο, αλλά η λύση δεν είναι η επιστροφή σε σκληρές μεθόδους του παρελθόντος, αλλά η εύρεση της μέσης οδού. Αυτό σημαίνει να επιτρέπουμε στα παιδιά να αποτυγχάνουν σε καταστάσεις χαμηλού ρίσκου, ώστε να μπορούν να πετύχουν όταν οι απαιτήσεις θα είναι υψηλές.

Αντί για την απομάκρυνση των προβλημάτων, η έμφαση πρέπει να δοθεί στη διδασκαλία της επίλυσης αυτών. Η ικανότητα να κάθεσαι με τη δυσφορία σου χωρίς να αναζητάς άμεση ανακούφιση είναι ένας ψυχολογικός μυς που μπορεί να χτιστεί ακόμα και στην ενήλικη ζωή, ξεκινώντας από μικρές, καθημερινές προκλήσεις.

Κλείνοντας, η αναγνώριση της δυσφορίας ως δασκάλου είναι το πολυτιμότερο δώρο που μπορούμε να προσφέρουμε στις επόμενες γενιές. Κάθε εμπόδιο που αφαιρούμε είναι ένα μάθημα που χάνεται και μια δύναμη που δεν αναπτύσσεται, γι’ αυτό ίσως είναι ώρα να εμπιστευτούμε ξανά τα παιδιά μας με λίγη παραγωγική δυσκολία.