- Η αντιμετώπιση της σύνταξης ως απόδραση οδηγεί συχνά σε κατάθλιψη.
- Η ελευθερία από την εργασία δεν ταυτίζεται με την προσωπική ολοκλήρωση.
- Η συνταξιοδότηση μπορεί να διαρκέσει πάνω από τρεις δεκαετίες.
- Η προετοιμασία της μετα-εργασιακής ταυτότητας πρέπει να ξεκινά νωρίς.
- Η αίσθηση σκοπού είναι κρισιμότερη από τον ελεύθερο χρόνο.
Η ψυχολογία αποκαλύπτει ότι όσοι αντιμετωπίζουν τη συνταξιοδότηση ως απόδραση από την εργασιακή δυσαρέσκεια κινδυνεύουν με βίαιο υπαρξιακό κενό. Η έρευνα δείχνει πως η απουσία σκοπού μετατρέπει την πολυπόθητη ελευθερία σε μια ψυχολογική παγίδα, καθώς η φυγή από το παρελθόν δεν εγγυάται την προσωπική ολοκλήρωση στο μέλλον.
| Παράγοντας | Επίπτωση στη Σύνταξη |
|---|---|
| Νοοτροπία Απόδρασης | Υψηλός κίνδυνος κατάθλιψης και υπαρξιακού κενού |
| Διάρκεια Σύνταξης | Πλέον υπερβαίνει τα 30 έτη κατά μέσο όρο |
| Κοινωνικές Σχέσεις | Συχνή απώλεια επαφών που βασίζονταν μόνο στην εργασία |
| Προετοιμασία | Απαραίτητη η οικοδόμηση ταυτότητας πριν την αποχώρηση |
| Αίσθηση Σκοπού | Ο κρισιμότερος παράγοντας για τη μακροχρόνια ευτυχία |
Η εμπειρία δεκαετιών σε απαιτητικά εργασιακά περιβάλλοντα συχνά καλλιεργεί την ψευδαίσθηση ότι η παύση της εργασίας αποτελεί το μοναδικό ζητούμενο για την ευτυχία. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακροχρόνιας κόπωσης, όπου οι εργαζόμενοι εστιάζουν αποκλειστικά στην ημερομηνία εξόδου, αγνοώντας το ψυχολογικό υπόβαθρο της επόμενης ημέρας.
Η συνταξιοδότηση συνδέεται συχνά με μειωμένη αίσθηση σκοπού, αλλά μπορεί επίσης να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ευτυχία αν υπάρχει σωστή προετοιμασία.
Frank T. McAndrew, Καθηγητής Ψυχολογίας
Η παγίδα της απόδρασης έναντι της εκπλήρωσης
Όταν κάποιος μετράει αντίστροφα για τη σύνταξη, συχνά εκπαιδεύει τον εγκέφαλό του να αναζητά την απουσία υποχρεώσεων και όχι την παρουσία νέων ενδιαφερόντων. Η ψυχολογική έρευνα καταδεικνύει ότι αυτή η νοοτροπία δημιουργεί μια υπαρξιακή παγίδα, καθώς ο άνθρωπος προετοιμάζεται για μια φυγή και όχι για έναν νέο προορισμό.
Η ελευθερία από κάτι, όπως οι πιεστικές συναντήσεις ή οι δύσκολοι προϊστάμενοι, δεν ταυτίζεται με την ελευθερία προς κάτι δημιουργικό. Μετά τις πρώτες εβδομάδες της «επαναστατικής» αδράνειας, πολλοί συνταξιούχοι έρχονται αντιμέτωποι με μια νευροβιολογική αναπροσαρμογή που προκαλεί έντονη μελαγχολία.
Γιατί η ελευθερία χωρίς σκοπό οδηγεί στην απομόνωση
Προτεινόμενο 7 σημάδια ότι μεγαλώσατε με γονέα που έδειχνε αγάπη μέσω ανησυχίας: Η επίδραση στις ενήλικες σχέσεις
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων ειδικών ψυχικής υγείας, η συνταξιοδότηση μπορεί πλέον να διαρκέσει περισσότερο από 30 χρόνια λόγω της αύξησης του προσδόκιμου ζωής. Ο Michael Shelton επισημαίνει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στο σχεδιασμό διακοπών παρά στο σχεδιασμό τριών δεκαετιών ζωής χωρίς επαγγελματική δομή.
Η απώλεια της επαγγελματικής ταυτότητας συμβαίνει συχνά σε ένα απόγευμα, αφήνοντας το άτομο χωρίς τους κοινωνικούς μάρτυρες της ύπαρξής του. Χωρίς έναν «κοινό εχθρό» ή ένα κοινό αντικείμενο εργασίας, οι περισσότερες επαγγελματικές σχέσεις ατονούν, οδηγώντας σε σταδιακή κοινωνική απομόνωση και απώλεια της αυτοεκτίμησης.
Η οικοδόμηση γέφυρων πριν την έξοδο
Οι συνταξιούχοι που ευημερούν δεν είναι εκείνοι που μισούσαν τη δουλειά τους περισσότερο, αλλά εκείνοι που είχαν ισχυρά κίνητρα να προχωρήσουν μπροστά. Η καλλιέργεια μιας μετα-εργασιακής ταυτότητας πρέπει να ξεκινά όσο το άτομο είναι ακόμα ενεργό, δημιουργώντας χόμπι και σχέσεις που δεν εξαρτώνται από το γραφείο.
Επισημαίνεται από κοινωνικούς ερευνητές ότι η ευτυχία στην τρίτη ηλικία συνδέεται άμεσα με την αίσθηση χρησιμότητας. Η ικανότητα να δημιουργεί κανείς νόημα ανεξάρτητα από τις εξωτερικές δομές είναι η μόνη πραγματική ασφάλεια σε μια περίοδο όπου όλες οι παλιές ρουτίνες καταρρέουν.
Η επόμενη μέρα και η δημιουργία νέου σκοπού
Αντί για την αντίστροφη μέτρηση προς το «τέλος», η ψυχολογία προτείνει την αντίστροφη μέτρηση προς μια νέα αρχή. Η ενσυνείδητη μετάβαση απαιτεί να αναρωτηθεί κανείς τι θα έκανε αν η σύνταξη ξεκινούσε αύριο, πέρα από την ανάπαυση και τον ύπνο.
Η ανάληψη δράσης στο παρόν, μέσω της συμμετοχής σε κοινότητες ή της εκμάθησης νέων δεξιοτήτων, αποτελεί την καλύτερη επένδυση. Η επιτυχία στη συνταξιοδότηση δεν κρίνεται από το πόσα χρόνια δούλεψε κανείς, αλλά από το πόσο έτοιμος είναι να επανεφεύρει τον εαυτό του σε έναν κόσμο χωρίς ωράρια.
Πώς να προετοιμαστείτε ψυχολογικά για τη σύνταξη
- Ξεκινήστε ένα χόμπι που απαιτεί δέσμευση τουλάχιστον δύο χρόνια πριν την έξοδο.
- Δημιουργήστε κοινωνικούς κύκλους που δεν σχετίζονται με το εργασιακό σας περιβάλλον.
- Θέστε συγκεκριμένους στόχους για τον πρώτο μήνα, πέρα από την ανάπαυση.
- Αναρωτηθείτε ποια είναι η ταυτότητά σας χωρίς τον επαγγελματικό σας τίτλο.
- Εξασκηθείτε στην εύρεση νοήματος σε μικρές καθημερινές δραστηριότητες.
