- Οι σχέσεις μας αντικατοπτρίζουν τις ασυνείδητες πεποιθήσεις για την αξία μας.
- Η αποδοχή «ψίχουλων» αγάπης συνδέεται συχνά με πρότυπα της παιδικής ηλικίας.
- Το αυτοσαμποτάζ είναι ένας μηχανισμός άμυνας απέναντι στην άγνωστη, υγιή αγάπη.
- Η αλλαγή ξεκινά με τη βίαιη ειλικρίνεια για το τι πραγματικά ανεχόμαστε.
- Η θέσπιση ορίων είναι η πρώτη πράξη αναβάθμισης της αυτοαξίας μας.
Η εμβληματική φράση του Stephen Chbosky «αποδεχόμαστε την αγάπη που νομίζουμε ότι αξίζουμε» αποτελεί τον πυρήνα της ψυχολογίας των εσωτερικευμένων προτύπων. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι σχέσεις μας λειτουργούν ως καθρέφτης της αυτοαξίας μας, εξηγώντας γιατί συχνά επιλέγουμε συναισθηματικά μη διαθέσιμους συντρόφους ή σαμποτάρουμε την αυθεντική φροντίδα όταν τη συναντάμε.
| Στάδιο Αλλαγής | Κεντρική Ενέργεια |
|---|---|
| Αναγνώριση | Συνειδητοποίηση του χάσματος μεταξύ επιθυμίας και ανοχής. |
| Αναζήτηση Ρίζας | Σύνδεση των τωρινών μοτίβων με εμπειρίες της παιδικής ηλικίας. |
| Επαναρρύθμιση | Εκπαίδευση του εαυτού στην αποδοχή της σταθερότητας. |
| Οριοθέτηση | Απομάκρυνση από άτομα που επιβεβαιώνουν την παλιά χαμηλή αξία. |
| Ενσωμάτωση | Υιοθέτηση της αυτοαγάπης ως μόνιμης βάσης επιλογών. |
Η έννοια των εσωτερικών μοντέλων εργασίας — η οποία περιγράφει πώς οι πρώιμες εμπειρίες διαμορφώνουν τις προσδοκίες μας από τους άλλους — εξηγεί γιατί μια απλή φράση από ένα μυθιστόρημα μπορεί να αλλάξει ριζικά την αντίληψη για τις σχέσεις. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της ανάγκης μας να εκλογικεύσουμε τον συναισθηματικό πόνο, αναζητώντας την αιτία όχι στην τύχη, αλλά στον ασυνείδητο προγραμματισμό μας.
Αποδεχόμαστε την αγάπη που νομίζουμε ότι αξίζουμε, επειδή ο καθρέφτης των σχέσεών μας δεν μπορεί να δείξει κάτι περισσότερο από την αυτοαξία μας.
Stephen Chbosky, Συγγραφέας
Ο καθρέφτης των σχέσεων και η συναισθηματική διαθεσιμότητα
Κάθε σχέση που συνάπτουμε, είτε είναι ρομαντική είτε φιλική, φιλτράρεται μέσα από το δικό μας αίσθημα αξιοσύνης. Αν πιστεύουμε βαθιά ότι δεν αξίζουμε συνεπή φροντίδα και προσοχή, είναι μαθηματικά βέβαιο ότι θα ελκύουμε και θα ανεχόμαστε συντρόφους που αναπαράγουν αυτή την έλλειψη.
Πολλοί άνθρωποι περνούν χρόνια επιλέγοντας συναισθηματικά μη διαθέσιμα άτομα, αποδεχόμενοι δικαιολογίες για την απουσία δέσμευσης ή την ασυνέπεια. Στην πραγματικότητα, δεν πρόκειται για κακοτυχία, αλλά για μια ασυνείδητη επιλογή που επιβεβαιώνει την πεποίθηση ότι «η αγάπη είναι δύσκολη» ή ότι «πρέπει να παλέψεις για λίγα ψίχουλα προσοχής».
Επισημαίνεται από παρατηρητές των κοινωνικών τάσεων ότι η τάση μας να επαναλαμβάνουμε οικεία μοτίβα, ακόμα και αν είναι επώδυνα, πηγάζει από τον φόβο για το άγνωστο. Ένας φαύλος κύκλος τοξικών σχέσεων συχνά κρύβει την ανάγκη μας να δικαιώσουμε το τραύμα μας αντί να το θεραπεύσουμε.
Πώς η παιδική ηλικία διαμορφώνει το κατώφλι της αξίας μας
Το αίσθημα του τι «αξίζουμε» ξεκινά πολύ πριν αποκτήσουμε συνειδητή κρίση. Απορροφούμε μηνύματα για την αξία μας από τον τρόπο που μας αντιμετώπισαν ως παιδιά και από τις σχέσεις που είδαμε στο οικογενειακό μας περιβάλλον. Αν η αγάπη ήταν συνδεδεμένη με την απουσία ή την εργασιομανία, αυτό γίνεται το «κανονικό» μας.
Αυτές οι πεποιθήσεις λειτουργούν σαν εφαρμογές στο παρασκήνιο ενός κινητού, καταναλώνοντας την ψυχική μας ενέργεια χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Η θεωρία της προσκόλλησης αποδεικνύει ότι αν μάθαμε πως η αγάπη σημαίνει αποδοχή του ελάχιστου, θα δυσκολευτούμε να αναγνωρίσουμε την υγιή γενναιοδωρία αργότερα στη ζωή μας.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις ειδικών ψυχικής υγείας, η αναπαραγωγή των γονεϊκών προτύπων είναι ένας μηχανισμός επιβίωσης. Όταν ένας άνθρωπος προδίδει χαμηλή αυτοεκτίμηση, ουσιαστικά προσπαθεί να επικοινωνήσει με το παρελθόν του, ελπίζοντας σε ένα διαφορετικό αποτέλεσμα με τους ίδιους λάθος ανθρώπους.
Το παράδοξο του αυτοσαμποτάζ στην υγιή αγάπη
Όταν κάποιος εμφανίζεται προσφέροντας την αγάπη που ισχυριζόμαστε ότι θέλουμε, συχνά αντιδρούμε με φόβο. Η γνήσια φροντίδα μπορεί να φαντάζει ξένη ή «πνιγηρή» επειδή δεν ταιριάζει με τον εσωτερικό μας προγραμματισμό. Το σύστημά μας είναι βαθμονομημένο στην εγκατάλειψη, οπότε η σταθερότητα μοιάζει λάθος.
Αυτό οδηγεί σε συμπεριφορές αυτοσαμποτάζ: προκαλούμε καβγάδες χωρίς λόγο, βρίσκουμε ασήμαντα ελαττώματα ή απομακρυνόμαστε όταν τα πράγματα πηγαίνουν καλά. Η βαρύτητα της συνήθειας μας σπρώχνει πίσω σε αυτό που γνωρίζουμε, ακόμα και αν αυτό μας προκαλεί δυστυχία.
Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η βίαιη ειλικρίνεια με τον εαυτό μας είναι η μόνη διέξοδος. Πρέπει να δούμε το χάσμα ανάμεσα σε αυτό που λέμε ότι θέλουμε και σε αυτό που πραγματικά ανεχόμαστε στην καθημερινότητά μας, καθώς εκεί κρύβεται η αληθινή μας πεποίθηση για την αξία μας.
Η επόμενη μέρα: Πώς να αναβαθμίσετε το εσωτερικό σας πρότυπο
Η αλλαγή ξεκινά με την αποδοχή ότι η υγιής αγάπη υπάρχει, ακόμα και αν δεν την έχετε βιώσει ποτέ. Είναι απαραίτητο να αρχίσετε να συμπεριφέρεστε στον εαυτό σας με τον τρόπο που θέλετε να σας συμπεριφέρονται οι άλλοι, τηρώντας τις υποσχέσεις που δίνετε στον ίδιο σας τον εαυτό.
Η συναισθηματική αυτονομία — η ικανότητα του ατόμου να ρυθμίζει τα συναισθήματά του χωρίς εξωτερική εξάρτηση — είναι το κλειδί για να σταματήσετε να συρρικνώνεστε για να χωρέσετε σε χώρους που δεν σας ανήκουν. Κάθε φορά που θέτετε ένα όριο, ενισχύετε την πεποίθηση ότι αξίζετε περισσότερα.
Στους διαδρόμους της σύγχρονης ψυχοθεραπείας, τονίζεται ότι η δυσφορία που νιώθουμε στην αρχή μιας υγιούς σχέσης είναι φυσιολογική. Αντί να τρέξετε μακριά, σταθείτε σε αυτό το συναίσθημα. Η σταδιακή εξοικείωση με τον σεβασμό και την πρόθεση είναι ο μόνος τρόπος να επαναπρογραμματίσετε την καρδιά σας για το καλύτερο.
Πώς να αρχίσετε να αποδέχεστε καλύτερη αγάπη
- Καταγράψτε το ιστορικό των σχέσεών σας και εντοπίστε τα κοινά αρνητικά χαρακτηριστικά των συντρόφων σας.
- Θέστε ένα μικρό, ξεκάθαρο όριο σήμερα σε μια οποιαδήποτε σχέση σας και τηρήστε το.
- Ασκηθείτε στην αποδοχή κοπλιμέντων και βοήθειας χωρίς να νιώθετε την ανάγκη να απολογηθείτε.
- Μείνετε στη δυσφορία μιας υγιούς επικοινωνίας αντί να απομακρυνθείτε από φόβο.
- Κρατήστε τις υποσχέσεις που δίνετε στον εαυτό σας, όπως θα κάνατε για έναν αγαπημένο φίλο.
