Boomers: Η οδυνηρή υποψία στα 70 πως η ζωή που θυσίασαν τα πάντα δεν ήταν αυτή που ήθελαν

Εκατομμύρια άνθρωποι της γενιάς των Boomers, φτάνοντας στην έβδομη δεκαετία της ζωής τους, έρχονται αντιμέτωποι με μια συντριπτική ψυχολογική διαπίστωση: το βάρος των επιλογών τους. Η υπαρξιακή μεταμέλεια, όπως ονομάζεται επιστημονικά, μετατρέπει τις δεκαετίες σκληρής εργασίας και υπευθυνότητας σε μια «χρυσή φυλακή» που χτίστηκε τούβλο-τούβλο με το τίμημα των ανεκπλήρωτων ονείρων.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας κοινωνικής σύμβασης του 20ού αιώνα, όπου η επαγγελματική ανέλιξη και η οικονομική ασφάλεια θεωρούνταν οι μοναδικοί δείκτες μιας επιτυχημένης πορείας. Το παρασκήνιο της υπόθεσης κρύβεται στην υπόσχεση ότι η θυσία του παρόντος θα εξαργυρωνόταν με μια «χρυσή» ηρεμία στο μέλλον, μια υπόσχεση που σήμερα αποδεικνύεται για πολλούς υπαρξιακή παγίδα.

Το βάρος των ανεκπλήρωτων επιθυμιών

Σύμφωνα με το έργο του ψυχολόγου Rollo May για την υπαρξιακή ψυχολογία — τη μελέτη της ανθρώπινης ύπαρξης και της ελευθερίας επιλογής — το συναίσθημα αυτό ονομάζεται «υπαρξιακή μεταμέλεια». Πρόκειται για τη βαθιά δυσφορία που νιώθουμε όταν αντιμετωπίζουμε το χάσμα ανάμεσα στη ζωή που ζήσαμε και στις ζωές που θα μπορούσαμε να είχαμε ζήσει.

Για πολλούς ανθρώπους που πλησιάζουν τα 70, αυτό δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά ένας νυχτερινός εφιάλτης. Είναι η στιγμή που συνειδητοποιούν ότι πέρασαν σαράντα χρόνια ανεβαίνοντας σε μια σκάλα, μόνο και μόνο για να ανακαλύψουν ότι ήταν ακουμπισμένη σε λάθος τοίχο, όπως δείχνει η κοινή μεταμέλεια 50 αγνώστων που θυσίασαν την αυθεντικότητά τους.

Η γενιά των Boomers μεγάλωσε με το δόγμα της πίστης στην εταιρεία και της αναβολής της ευτυχίας. Πολλοί έχασαν σχολικές γιορτές, ακύρωσαν οικογενειακές διακοπές και είπαν «ίσως του χρόνου» στα όνειρά τους, θεωρώντας ότι αυτή ήταν η υπεύθυνη διαδρομή, μια διαπίστωση που συχνά οδηγεί σε ένα υπαρξιακό ξύπνημα με καθυστέρηση δεκαετιών.

Όταν η επιτυχία μοιάζει με αποτυχία

Το παράδοξο της επιτυχίας είναι ότι συχνά, όταν φτάνεις στην κορυφή, νιώθεις πιο κενός από ποτέ. Ο κλινικός ψυχολόγος Dr. Oliver Burkeman επισημαίνει ότι όσοι ακολούθησαν παραδοσιακά μονοπάτια επιτυχίας συχνά αναφέρουν ότι ένιωθαν σαν να υπνοβατούσαν στην ίδια τους τη ζωή, παρά τα υλικά επιτεύγματα.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών ψυχικής υγείας, επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η απώλεια της επαγγελματικής ταυτότητας μετά τη σύνταξη λειτουργεί ως καταλύτης κατάθλιψης. Η υπαρξιακή παγίδα της σύνταξης αποκαλύπτει ότι χωρίς τον τίτλο του «διευθυντή» ή του «στελέχους», πολλοί νιώθουν ξένοι στον ίδιο τους τον εαυτό.

Μια διαχρονική μελέτη του Daniel Gilbert στο Harvard αποκάλυψε ότι υπερεκτιμούμε συστηματικά την ευτυχία που θα μας προσφέρουν τα μελλοντικά επιτεύγματα. Ο άνθρωπος που αποταμιεύει στα 35 δεν είναι ο ίδιος με αυτόν που συνταξιοδοτείται στα 70, καθώς οι προτεραιότητες και οι αξίες μεταβάλλονται δραματικά με το πέρασμα του χρόνου.

Η επόμενη μέρα: Συμφιλίωση με τον χρόνο

Το δυσκολότερο κομμάτι αυτού του φορτίου δεν είναι η ίδια η μεταμέλεια, αλλά η παραδοχή του λάθους. Είναι η στιγμή που πρέπει να παραδεχτούμε ότι οι «λογικές» επιλογές μας ίσως δεν ήταν οι σωστές και ότι οι «ονειροπόλοι» που κάποτε χλευάζαμε, ίσως είχαν δίκιο, κάτι που αποτελεί μέρος από τις σκληρές αλήθειες που ανακαλύπτουμε στην τρίτη ηλικία.

Ωστόσο, ποτέ δεν είναι αργά για να σταματήσει κανείς να κουβαλά βάρη που δεν του ανήκουν. Η επιστροφή στις μικρές απολαύσεις, όπως ο χρόνος με τα εγγόνια ή η ενασχόληση με παλιά χόμπι, μπορεί να μην σβήνει το παρελθόν, αλλά προσφέρει μια νέα αίσθηση κατεύθυνσης και ελέγχου πάνω στον χρόνο που απομένει.

Η υποψία μιας λάθος ζωής μπορεί να είναι συντριπτική, αλλά λειτουργεί και ως τελευταία ευκαιρία. Μας ωθεί να αναρωτηθούμε: Ποιος είμαι όταν δεν παίζω έναν ρόλο; Ακόμα κι αν απομένουν λίγα χιλιόμετρα στη διαδρομή, αξίζει να είναι τα δικά μας χιλιόμετρα, επιλεγμένα με βάση τις δικές μας επιθυμίες και όχι τις κοινωνικές προσδοκίες.