9 συνήθειες στα social media που προκαλούν αντιπάθεια στην πραγματική ζωή

Η ψηφιακή μας συμπεριφορά λειτουργεί συχνά ως καθρέφτης του χαρακτήρα μας, επηρεάζοντας τις διαπροσωπικές μας σχέσεις με τρόπους που δεν αντιλαμβανόμαστε. Σύμφωνα με την ψυχολογία της συμπεριφοράς, συγκεκριμένες συνήθειες στα social media, όπως το phubbing και η υπερέκθεση προσωπικών δεδομένων, διαβρώνουν την εμπιστοσύνη και την οικειότητα στον πραγματικό κόσμο.

Η ψυχολογία της συμπεριφοράς υποστηρίζει ότι η ψηφιακή μας παρουσία αποτελεί πλέον μια προέκταση του κοινωνικού μας εαυτού, η οποία όμως στερείται των μη λεκτικών σημάτων που εξισορροπούν τις ανθρώπινες επαφές. Αυτή η έλλειψη οδηγεί συχνά σε παρερμηνείες και παρεξηγήσεις, καθώς το ‘φίλτρο’ της οθόνης μας κάνει να ξεχνάμε ότι οι λέξεις και οι εικόνες μας έχουν πραγματικό συναισθηματικό βάρος για τους άλλους.

Γιατί η ψηφιακή συμπεριφορά επηρεάζει την κοινωνική μας εικόνα

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι εντυπώσεις που δημιουργούμε online μας ακολουθούν παντού, από το χώρο εργασίας μέχρι τις φιλικές μας συγκεντρώσεις. Η ψυχολογική έρευνα επιβεβαιώνει ότι ορισμένες συνήθειες λειτουργούν ως αόρατοι διαβρωτικοί παράγοντες της καλής θέλησης που έχουμε χτίσει με τους γύρω μας.

Το πρόβλημα δεν είναι η τεχνολογία αυτή καθαυτή, αλλά ο τρόπος που μεταμορφώνει την αλληλεπίδραση. Όταν η οθόνη γίνεται προτεραιότητα, το μήνυμα που στέλνουμε είναι ότι ο άνθρωπος απέναντί μας δεν είναι αρκετά σημαντικός.

1. Το φαινόμενο του Phubbing

Ο όρος phubbing (phone + snubbing) περιγράφει την τάση να αγνοούμε τους άλλους για χάρη του κινητού μας. Σύμφωνα με μελέτες στο Frontiers in Psychology, αυτή η κίνηση προκαλεί μικρο-εξοστρακισμό, πλήττοντας την αυτοεκτίμηση του συνομιλητή μας.

Οι άνθρωποι που υφίστανται phubbing αναφέρουν μειωμένη συναισθηματική σύνδεση και χαμηλότερη εμπιστοσύνη προς το άτομο που κρατά το τηλέφωνο. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι ακόμα και αν κάποιος τοποθετεί το κινητό με την οθόνη προς τα κάτω, δείχνει έμπρακτα ότι σέβεται την παρουσία του άλλου.

2. Η παγίδα της υπερέκθεσης (Oversharing)

Υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην αυθεντικότητα και τη δημόσια μετάδοση κάθε προσωπικής λεπτομέρειας. Έρευνα από το Macquarie University συνδέει την υπερβολική έκθεση με υψηλά επίπεδα ναρκισσισμού και έλλειψη ορίων.

Όταν μοιράζεστε τα πάντα online, οι φίλοι και οι συνάδελφοι αρχίζουν να αμφισβητούν τη διακριτικότητά σας. Η ψυχολογία συμβουλεύει ότι υπάρχουν θέματα που πρέπει να κρατάτε πάντα για τον εαυτό σας για να διατηρήσετε την εμπιστοσύνη στις σχέσεις σας.

3. Η δημιουργία μιας ψεύτικης ψηφιακής ζωής

Πολλοί χρήστες παρουσιάζουν μια εξιδανικευμένη εκδοχή της καθημερινότητάς τους, η οποία όμως απέχει από την πραγματικότητα. Σύμφωνα με το Pew Research Center, το 77% των ανθρώπων πιστεύει ότι οι άλλοι είναι λιγότερο αυθεντικοί στα social media.

Όταν το χάσμα μεταξύ ψηφιακής εικόνας και πραγματικότητας γίνεται προφανές, η εμπιστοσύνη χάνεται. Συχνά, κάποιος που φαίνεται τέλεια στα social media μπορεί να κρύβει βαθιά δυστυχία, κάτι που οι γύρω του αντιλαμβάνονται ενστικτωδώς.

4. Κοινωνική σύγκριση και ανταγωνισμός

Η κοινωνική σύγκριση μέσω των social media συνδέεται άμεσα με αισθήματα φθόνου και κατάθλιψης. Αυτή η ανταγωνιστική ενέργεια μεταφέρεται συχνά στις πραγματικές συζητήσεις, κάνοντας τους άλλους να νιώθουν άβολα.

Οι άνθρωποι αισθάνονται πότε οι ερωτήσεις σας δεν πηγάζουν από γνήσιο ενδιαφέρον, αλλά από την ανάγκη να συγκρίνετε τα επιτεύγματά σας. Με τον καιρό, αυτή η στάση οδηγεί στην κοινωνική απομόνωση και την αποφυγή επαφών.

5. Η μεταφορά των online συγκρούσεων στην πραγματικότητα

Η απόσταση της οθόνης διευκολύνει την επιθετικότητα, όμως οι λέξεις δεν εξατμίζονται όταν αποσυνδεόμαστε. Οι ψηφιακές διαμάχες έχουν την τάση να δηλητηριάζουν τις πραγματικές σχέσεις, δημιουργώντας μόνιμη ρήξη.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων κοινωνικών ερευνητών, η ψηφιακή υπερέκθεση λειτουργεί συχνά ως μηχανισμός άμυνας απέναντι στην εσωτερική ανασφάλεια. Επισημαίνεται από παρατηρητές των κοινωνικών τάσεων ότι η ποιότητα των σχέσεών μας εξαρτάται πλέον άμεσα από την ικανότητά μας να θέτουμε ψηφιακά σύνορα.

6. Δημόσια έκθεση προβλημάτων της σχέσης

Η ανάρτηση παθητικο-επιθετικών σχολίων για τον σύντροφο ή τη σχέση σας δημιουργεί έντονη δυσφορία στους παρατηρητές. Αντί για υποστήριξη, αυτή η τακτική προκαλεί καχυποψία και επιφυλακτικότητα από τους φίλους σας.

Η δημόσια έκθεση προσωπικών δραμάτων συνδέεται με μειωμένη ικανοποίηση από τη σχέση για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Η διατήρηση της ιδιωτικότητας είναι κρίσιμη για την προστασία της συναισθηματικής ακεραιότητας του ζευγαριού.

7. Η διαρκής αναζήτηση επικύρωσης

Όταν η καταμέτρηση των likes γίνεται σημαντικότερη από την ίδια την εμπειρία, η συμπεριφορά μας αλλάζει. Έρευνες στο Open Psychology Journal δείχνουν ότι η υπερβολική δημοσίευση selfies μπορεί να αυξήσει τα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά κατά 25%.

Στην πραγματική ζωή, οι άνθρωποι προσέχουν πότε κάποιος ενδιαφέρεται περισσότερο να καταγράψει μια στιγμή παρά να τη ζήσει. Η συνειδητή αποχή από τα social media ή ο περιορισμός τους μαρτυρά συχνά μια ακλόνητη αυτοπεποίθηση.

8. Ο ανταγωνισμός υπό το πρόσχημα του ενθουσιασμού

Αυτή η μορφή ψηφιακού ανταγωνισμού (one-upmanship) εμφανίζεται όταν κάποιος προσπαθεί πάντα να ‘ξεπεράσει’ την ανάρτηση του άλλου. Αν κάποιος ποστάρει για τις διακοπές του, ο ανταγωνιστικός χρήστης θα ποστάρει αμέσως κάτι πιο εξωτικό ή εντυπωσιακό.

Αυτή η συμπεριφορά είναι εξαντλητική για τους γύρω σας. Οι άνθρωποι αναζητούν φίλους που θα γιορτάσουν μαζί τους, όχι φίλους που θα προσπαθήσουν να τους επισκιάσουν σε κάθε ευκαιρία.

9. Η ταύτιση της online γνώμης με την πλήρη ταυτότητα

Το να κρίνουμε κάποιον αποκλειστικά από μια πολιτική ανάρτηση ή ένα σχόλιο είναι ένα σοβαρό επικοινωνιακό λάθος. Τα social media προσφέρουν μόνο ένα παραμορφωμένο κλάσμα της προσωπικότητας ενός ανθρώπου.

Όταν αγνοούμε την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης, οι φιλίες καταρρέουν αναίτια. Οι ουσιαστικές σχέσεις απαιτούν τη θέληση να δούμε ολόκληρο τον άνθρωπο, πέρα από τα ψηφιακά θραύσματα που επιλέγει να μοιραστεί.

Πώς να ανακτήσετε την αυθεντικότητα στις σχέσεις σας

Η επίγνωση αυτών των μοτίβων είναι το πρώτο βήμα για τη βελτίωση της κοινωνικής μας εικόνας. Μπορούμε να επιλέξουμε να αφήσουμε το κινητό στην άκρη κατά τη διάρκεια του δείπνου και να αντισταθούμε στην ανάγκη για διαρκή σύγκριση.

Τελικά, η ποιότητα των σχέσεών μας καθορίζεται από την προσοχή που δίνουμε στους ανθρώπους που βρίσκονται μπροστά μας. Φέρνοντας τον καλύτερο εαυτό μας στην πραγματική ζωή, και όχι την ψηφιακή μας εκδοχή, χτίζουμε δεσμούς που αντέχουν στο χρόνο.