- Η συναισθηματική νοημοσύνη κρίνεται από τον αντίκτυπο των λέξεων και όχι από την πρόθεση.
- Η φράση «Ηρέμησε» λειτουργεί ως καταλύτης έντασης αντί για λύση.
- Οι απόλυτοι προσδιορισμοί (πάντα/ποτέ) καταστρέφουν την αντικειμενικότητα της συζήτησης.
- Το «Χωρίς παρεξήγηση» αποτελεί συχνά προειδοποίηση για επερχόμενη προσβολή.
- Η αντικατάσταση των τοξικών φράσεων με ενσυναίσθηση βελτιώνει άμεσα τις σχέσεις.
Η συναισθηματική νοημοσύνη δεν αφορά την τελειότητα, αλλά την κατανόηση του πώς οι λέξεις μας επηρεάζουν τους άλλους. Ορισμένες εκφράσεις λειτουργούν ως επικοινωνιακή κρυπτονίτη, καταστρέφοντας την εμπιστοσύνη και δημιουργώντας ανυπέρβλητα τείχη στις σχέσεις μας, συχνά χωρίς καν να το συνειδητοποιούμε.
| Απαγορευμένη Φράση | Επικοινωνιακό Αποτύπωμα |
|---|---|
| «Είσαι υπερβολικά ευαίσθητος» | Συναισθηματική ακύρωση και υποτίμηση. |
| «Ηρέμησε» | Κλιμάκωση έντασης και απαξίωση. |
| «Πάντα / Ποτέ» | Καθολίκευση και πρόκληση άμυνας. |
| «Στα 'λεγα εγώ» | Εγωκεντρισμός και έλλειψη υποστήριξης. |
| «Ό,τι να 'ναι» | Περιφρόνηση και λεκτική εγκατάλειψη. |
| «Είναι απλώς ένα αστείο» | Αποποίηση ευθύνης για προσβολή. |
Η εξέλιξη της διαπροσωπικής επικοινωνίας τα τελευταία χρόνια έχει αναδείξει τη σημασία της ενσυναίσθησης ως τον βασικό πυλώνα της κοινωνικής συνοχής. Σύμφωνα με τη θεωρία της Συναισθηματικής Νοημοσύνης (EQ) — την ικανότητα αναγνώρισης, κατανόησης και διαχείρισης των δικών μας συναισθημάτων καθώς και των άλλων — οι λέξεις που επιλέγουμε λειτουργούν είτε ως γέφυρες είτε ως εμπόδια στην ανθρώπινη σύνδεση.
Η επίδραση των λέξεων μας στους άλλους έχει μεγαλύτερη βαρύτητα από την αρχική μας πρόθεση, ειδικά σε στιγμές έντασης.
Σύμβουλος Επικοινωνίας & EQ
Η παγίδα της συναισθηματικής ακύρωσης
Η φράση «Είσαι υπερβολικά ευαίσθητος» αποτελεί έναν από τους πιο συχνούς «δολοφόνους» της επικοινωνίας. Όταν χρησιμοποιούμε αυτή την έκφραση, ουσιαστικά λέμε στον συνομιλητή μας ότι η συναισθηματική του εμπειρία δεν έχει αξία, προκαλώντας του αισθήματα ντροπής και απομόνωσης.
Αντίστοιχα, το «Ηρέμησε» σπάνια φέρνει το επιθυμητό αποτέλεσμα, καθώς υποδηλώνει ότι η αντίδραση του άλλου είναι παράλογη ή υπερβολική. Οι άνθρωποι με υψηλές κοινωνικές δεξιότητες γνωρίζουν ότι η επικύρωση του συναισθήματος είναι το πρώτο βήμα για την αποκλιμάκωση μιας έντασης.
Η αποποίηση ευθυνών με τη φράση «Αυτό δεν είναι δικό μου πρόβλημα» δημιουργεί αμέσως ένα κλίμα εχθρότητας. Ακόμα και αν κάτι δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητές μας, η άρνηση υποστήριξης λειτουργεί ως επικοινωνιακό «κλείσιμο της πόρτας» που υπονομεύει το ομαδικό πνεύμα.
Απόλυτοι προσδιορισμοί και επικοινωνιακά αδιέξοδα
Οι εκφράσεις «Πάντα κάνεις…» ή «Ποτέ δεν…» αποτελούν αυτό που οι θεραπευτές ονομάζουν καθολικευμένες δηλώσεις. Αυτά τα λεκτικά σχήματα πυροδοτούν άμεσα αμυντικούς μηχανισμούς, καθώς κανένας άνθρωπος δεν δρα με τον ίδιο ακριβώς τρόπο σε κάθε περίσταση.
Προτεινόμενο Γιατί η φράση «κατά τη γνώμη μου» προδίδει υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη
Η χρήση του «Στα ‘λεγα εγώ», αν και προσφέρει μια προσωρινή αίσθηση ανωτερότητας, είναι καταστροφική για τη σχέση. Οι άνθρωποι με χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη τείνουν να εστιάζουν στο ποιος έχει δίκιο, ενώ οι συναισθηματικά ευφυείς εστιάζουν στην επίλυση του προβλήματος και τη μελλοντική βελτίωση.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων κοινωνικών ερευνητών, η φράση «Ό,τι να ‘ναι» (Whatever) μεταφέρει περισσότερη περιφρόνηση από οποιαδήποτε άλλη λέξη. Είναι η λεκτική εγκατάλειψη της συζήτησης, η οποία αφήνει τον συνομιλητή με ένα αίσθημα απαξίωσης και ματαίωσης.
Η τοξικότητα της παθητικής επιθετικότητας
Το «Είναι απλώς ένα αστείο» χρησιμοποιείται συχνά ως ασπίδα για την αποφυγή της ευθύνης μετά από ένα προσβλητικό σχόλιο. Η συναισθηματική νοημοσύνη επιτάσσει να αναγνωρίζουμε ότι ο αντίκτυπος των λόγων μας έχει μεγαλύτερη σημασία από την αρχική μας πρόθεση.
Παρομοίως, η εισαγωγή «Χωρίς παρεξήγηση, αλλά…» προαναγγέλλει σχεδόν πάντα κάτι προσβλητικό. Αυτό το λεκτικό σχήμα δείχνει ότι ο ομιλητής γνωρίζει πως αυτό που θα πει είναι απρεπές, αλλά επιλέγει να το πει ούτως ή άλλως, χρησιμοποιώντας μια τακτική χειραγώγησης για να μειώσει τις αντιδράσεις.
Τέλος, η φράση «Ωραία πρέπει να είναι» (Must be nice), όταν χρησιμοποιείται με ειρωνεία, προδίδει λανθάνοντα φθόνο. Οι συναισθηματικά ευφυείς άνθρωποι επιλέγουν να γιορτάζουν τις επιτυχίες των άλλων χωρίς να κάνουν συγκρίσεις που δηλητηριάζουν την ατμόσφαιρα με πικρία.
Η επόμενη μέρα της επικοινωνίας σας
Η καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης απαιτεί συνεχή αυτοπαρατήρηση και τη διάθεση να αντικαταστήσουμε τις παλιές, αυτοματοποιημένες αντιδράσεις με συνειδητές επιλογές. Η αναγνώριση αυτών των εννέα φράσεων είναι το πρώτο βήμα για να μεταμορφώσετε τον τρόπο που συνδέεστε με τους γύρω σας.
Ξεκινήστε επιλέγοντας μία από αυτές τις φράσεις που χρησιμοποιείτε συχνότερα και δεσμευτείτε να την απαλείψετε από το λεξιλόγιό σας για τις επόμενες 24 ώρες. Παρατηρήστε πώς αλλάζει η δυναμική των συζητήσεών σας και πόσο πιο ανοιχτοί γίνονται οι άνθρωποι απέναντί σας όταν νιώθουν ότι τους σέβεστε πραγματικά.
Πώς να βελτιώσετε την επικοινωνία σας σήμερα
- Αντικαταστήστε το «Ηρέμησε» με το «Βλέπω ότι είσαι αναστατωμένος, πώς μπορώ να βοηθήσω;».
- Αποφύγετε τις λέξεις «πάντα» και «ποτέ» και εστιάστε σε ένα συγκεκριμένο περιστατικό.
- Πριν πείτε κάτι «αστείο», σκεφτείτε αν θα μπορούσε να πληγώσει τον συνομιλητή σας.
- Αν νιώθετε την ανάγκη να πείτε «Χωρίς παρεξήγηση», καλύτερα να μην πείτε τίποτα.
- Εξασκηθείτε στην ενεργητική ακρόαση χωρίς να προετοιμάζετε την απάντησή σας ενώ ο άλλος μιλάει.
