7 συνήθειες που σταματώ στα 67 μου: Γιατί η διαρκής συγγνώμη μας κάνει να φαινόμαστε «μικροί»

Μετά από επτά δεκαετίες αντανακλαστικών απολογιών για τα πάντα, από την παρουσία μου σε έναν χώρο μέχρι τα συναισθήματά μου, συνειδητοποίησα ότι αυτή η εξαντλητική συνήθεια με έκανε να φαίνομαι «μικρή» αντί για ευγενική. Στα 67 μου, ξεκινώ τη διαδικασία απομάθησης επτά συγκεκριμένων μοτίβων που υπονομεύουν την αυτοεκτίμηση και τη θέση μου στον κόσμο.

Η πράξη της διαρκούς απολογίας δεν είναι απλώς μια ένδειξη ευγένειας, αλλά συχνά αποτελεί έναν βαθιά ριζωμένο μηχανισμό επιβίωσης που αναπτύσσεται μέσα από δεκαετίες κοινωνικής πίεσης. Αυτή η συμπεριφορά, γνωστή στην ψυχολογία ως «reflexive apology», λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας από την πιθανή κριτική, αλλά ταυτόχρονα διαβρώνει την προσωπική αυθεντικότητα.

Η ψυχολογία πίσω από την κατάληψη του χώρου

Για δεκαετίες, ένιωθα την ανάγκη να ζητήσω συγγνώμη απλώς και μόνο επειδή υπήρχα σε έναν φυσικό χώρο. Είτε επρόκειτο για μια καρέκλα σε ένα καφέ είτε για τη θέση μου σε μια ουρά, η πρώτη μου αντίδραση όταν κάποιος με πλησίαζε ήταν ένα αυτόματο «συγγνώμη».

Αυτή η τάση συνδέεται συχνά με το τραύμα της συναισθηματικής ακύρωσης, όπου το άτομο μαθαίνει ότι οι ανάγκες του είναι δευτερεύουσες. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η παρουσία μας δεν αποτελεί ενόχληση που απαιτεί εξιλέωση, αλλά ένα αναφαίρετο δικαίωμα.

Σύμφωνα με την ψυχολογία των Boomers, πολλοί ενήλικες σήμερα κουβαλούν το βάρος μιας ανατροφής όπου η κατάληψη χώρου θεωρούνταν εγωιστική. Η απελευθέρωση από αυτό το μοτίβο είναι το πρώτο βήμα για την ανάκτηση της αξιοπρέπειας.

2. Η υπονόμευση της αξιοπιστίας μέσω των ερωτήσεων

«Συγγνώμη, μπορώ να ρωτήσω κάτι;». Αυτή η φράση ήταν η μόνιμη εισαγωγή μου σε κάθε επαγγελματική ή προσωπική συζήτηση, μειώνοντας την ισχύ των λεγομένων μου πριν καν αρθρώσω την ερώτηση.

Οι ερωτήσεις είναι το εργαλείο της μάθησης και της διευκρίνισης, όχι ένα σφάλμα που απαιτεί συγχώρεση. Αντικαθιστώντας τη συγγνώμη με τη φράση «έχω μια ερώτηση», αλλάζουμε άμεσα τη δυναμική της επικοινωνίας και την εικόνα που εκπέμπουμε.

Είναι εντυπωσιακό πώς ορισμένα λεκτικά μοτίβα υπονομεύουν την αξιοπιστία μας χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Η αυτοπεποίθηση στην επικοινωνία ξεκινά από την κατάργηση των απολογητικών προλόγων που μας τοποθετούν σε θέση αδυναμίας.

3. Η ενοχοποίηση των ανθρώπινων συναισθημάτων

Μεγαλώνοντας σε μια οικογένεια όπου η έκφραση συναισθημάτων θεωρούνταν «δράμα», έμαθα να ζητώ συγγνώμη κάθε φορά που ένιωθα ενθουσιασμό ή θλίψη. Αυτή η συναισθηματική καταπίεση μας διδάσκει ότι το να είμαστε άνθρωποι είναι κάτι για το οποίο πρέπει να απολογούμαστε.

Τα συναισθήματα είναι σήματα του εσωτερικού μας συστήματος πλοήγησης και όχι χαρακτήρες που πρέπει να κρύψουμε. Όταν ζητάμε συγγνώμη για αυτά, ουσιαστικά απολογούμαστε για την ύπαρξή μας και την ικανότητά μας να αισθανόμαστε.

4. Τα όρια που δεν χρειάζονται δικαιολογίες

Η πιο δύσκολη συνήθεια προς κατάργηση είναι η συγγνώμη κατά τη θέση ορίων. «Συγγνώμη, αλλά δεν μπορώ να δουλέψω αργά» ή «Συγγνώμη, αλλά χρειάζομαι χρόνο για μένα» είναι φράσεις που ακυρώνουν την ισχύ του ορίου.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων ψυχολόγων, όταν απολογούμαστε για τα όριά μας, διδάσκουμε στους άλλους ότι οι ανάγκες μας είναι διαπραγματεύσιμες. Τα όρια είναι απαραίτητα για την ψυχική μας υγεία και δεν απαιτούν καμία κοινωνική «άδεια».

Πολλοί άνθρωποι που προσπαθούν να ευχαριστούν τους πάντες παγιδεύονται σε αυτόν τον κύκλο, διαβρώνοντας σταδιακά τον αυτοσεβασμό τους. Η καθαρή δήλωση των ορίων χωρίς απολογητική διάθεση είναι δείγμα υψηλής συναισθηματικής νοημοσύνης.

5. Η ανάληψη ευθύνης για το ανέλεγκτο

Ζητούσα συγγνώμη για τη βροχή, για την κίνηση στους δρόμους, ακόμα και για ένα χαλασμένο ασανσέρ. Αυτή η παράλογη συνήθεια πηγάζει από την επιθυμία μας να εξομαλύνουμε κάθε δυσφορία γύρω μας, ακόμα και αν δεν έχουμε καμία συμμετοχή σε αυτήν.

Η αποδοχή ότι υπάρχουν πράγματα εκτός του ελέγχου μας είναι λυτρωτική. Η ενέργεια που σπαταλάμε απολογούμενοι για τις καιρικές συνθήκες ή τις μηχανικές βλάβες θα μπορούσε να επενδυθεί στην ουσιαστική επίλυση προβλημάτων που όντως μας αφορούν.

6. Από τη «συγγνώμη» στην «ευχαριστία»

Μια από τις πιο ισχυρές αλλαγές που εφάρμοσα είναι η μετατροπή της απολογίας σε ευγνωμοσύνη. Αντί για το «Συγγνώμη που άργησα», επιλέγω το «Ευχαριστώ για την υπομονή σας». Αντί για το «Συγγνώμη που μιλάω πολύ», λέω «Ευχαριστώ που με ακούτε».

Αυτή η μετατόπιση εξαλείφει την αρνητική ενέργεια και δημιουργεί μια θετική σύνδεση με τον συνομιλητή. Αναγνωρίζει την προσφορά του άλλου αντί να εστιάζει σε ένα δικό μας υποτιθέμενο λάθος, ενισχύοντας την αθόρυβη αυτοπεποίθηση.

Η επόμενη μέρα της αυτοπεποίθησης

Η διακοπή αυτών των συνηθειών δεν συμβαίνει από τη μια μέρα στην άλλη, ειδικά μετά από 67 χρόνια αντανακλαστικής συμπεριφοράς. Ωστόσο, η επίγνωση είναι το πρώτο και πιο κρίσιμο βήμα προς τη μεταμόρφωση του χαρακτήρα μας.

Η πραγματική αποκάλυψη ήταν η κατανόηση ότι η συνεχής συγγνώμη δεν με έκανε πιο ευγενική, αλλά πιο αόρατη. Σήμερα, επιλέγω να καταλαμβάνω τον χώρο μου, να εκφράζω τις ανάγκες μου και να τιμώ τις προτιμήσεις μου χωρίς καμία απολογία.

Αυτή η ψυχολογική ωριμότητα είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορώ να κάνω στον εαυτό μου και το καλύτερο παράδειγμα για τις επόμενες γενιές. Η ζωή είναι πολύ μικρή για να ζητάμε συγγνώμη επειδή απλώς είμαστε ο εαυτός μας.