7 εγωκεντρικές συμπεριφορές που αποκαλύπτει το double-dipping στα πάρτι σύμφωνα με την ψυχολογία

Η κίνηση να βουτήξετε ξανά ένα μισοφαγωμένο πατατάκι στο κοινόχρηστο ντιπ δεν είναι απλώς ένα ατόπημα υγιεινής, αλλά ένας ισχυρός δείκτης ψυχολογικής προνομιακότητας. Σύμφωνα με έρευνες από την Society for Personality and Social Psychology, αυτή η μικρο-παραβίαση των κοινωνικών κανόνων συνδέεται με 7 συγκεκριμένα μοτίβα εγωκεντρισμού που υποδηλώνουν ότι το άτομο θέτει την προσωπική του άνεση πάνω από το συλλογικό καλό.

Η συμπεριφορά αυτή πηγάζει από την έννοια της ψυχολογικής προνομιακότητας — της πεποίθησης ότι κάποιος αξίζει ειδική μεταχείριση ανεξάρτητα από τους κανόνες που ισχύουν για τους άλλους — και λειτουργεί ως καταλύτης για μια σειρά από κοινωνικά ατοπήματα. Όταν ένας άνθρωπος αγνοεί τη στοιχειώδη υγιεινή σε έναν κοινόχρηστο χώρο, συχνά το κάνει γιατί το γνωστικό του σχήμα είναι προγραμματισμένο να δίνει προτεραιότητα στις δικές του επιθυμίες, θεωρώντας τις κοινωνικές συμβάσεις ως απλές υποδείξεις και όχι ως δεσμευτικούς κανόνες.

Η κυριαρχία στον διάλογο και ο ναρκισσισμός της συζήτησης

Ένα από τα πιο κοινά χαρακτηριστικά αυτών των ατόμων είναι ο ναρκισσισμός της συζήτησης. Πρόκειται για την τάση να ανακατευθύνουν κάθε ανταλλαγή απόψεων προς τον εαυτό τους, ακόμα και όταν προσποιούνται ότι δείχνουν ενδιαφέρον για τον συνομιλητή τους. Αυτή η συμπεριφορά προδίδει χαμηλή κοινωνική νοημοσύνη, καθώς το άτομο αδυνατεί να αναγνωρίσει ότι η επικοινωνία είναι μια αμφίδρομη διαδικασία και όχι ένας μονόλογος αυτοπροβολής.

Συχνά, αυτή η ανάγκη για προσοχή συνοδεύεται από την αδυναμία παραδοχής λαθών. Έρευνα από το Oregon State University κατέδειξε ότι οι άνθρωποι με ναρκισσιστικές τάσεις δεν μαθαίνουν από τα σφάλματά τους, διότι ειλικρινά πιστεύουν ότι δεν τα διαπράττουν. Αυτό το τυφλό σημείο στην αυτοαντίληψη τους καθιστά δύσκολους συνεργάτες, καθώς μεταθέτουν πάντα την ευθύνη σε εξωτερικούς παράγοντες ή στους γύρω τους.

Η έλλειψη ορίων και οι διακοπές στον λόγο

Η συστηματική διακοπή του συνομιλητή mid-sentence αποτελεί ένα ακόμα σήμα κινδύνου. Σύμφωνα με την ψυχολογία, η διακοπή υποδηλώνει την πεποίθηση ότι τα δικά σας λόγια είναι πιο πολύτιμα από εκείνα του άλλου. Είναι μια επίδειξη ισχύος που δείχνει πού τοποθετείτε τον εαυτό σας στην κοινωνική ιεραρχία, υπονομεύοντας την έννοια του σεβασμού που χαρακτηρίζει τους πραγματικά εκλεπτυσμένους ανθρώπους.

Επιπλέον, τα άτομα αυτά δυσκολεύονται να πανηγυρίσουν τις επιτυχίες των άλλων. Όταν η αίσθηση της αυτοαξίας εξαρτάται από την εξωτερική επιβεβαίωση, η επιτυχία κάποιου άλλου βιώνεται ως απειλή. Αντί για συγχαρητήρια, επιλέγουν να υποβαθμίσουν το επίτευγμα ή να αλλάξουν θέμα, στερώντας από τον άλλον τη χαρά της αναγνώρισης, κάτι που αποτελεί βασικό στοιχείο για μια εξαιρετική συναισθηματική νοημοσύνη.

Το κενό ενσυναίσθησης και η επιλεκτική τήρηση κανόνων

Υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στο να γνωρίζει κανείς τι νιώθει ο άλλος και στο να νοιάζεται πραγματικά. Οι άνθρωποι που κάνουν double-dip συχνά παρουσιάζουν ένα έλλειμμα ενσυναίσθησης: αναγνωρίζουν τη δυσαρέσκεια των γύρω τους, αλλά δεν αισθάνονται την ανάγκη να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους, εκτός αν υπάρχει κάποιο προσωπικό όφελος.

Σύμφωνα με παρατηρητές των κοινωνικών τάσεων, αυτή η νοοτροπία επεκτείνεται και σε άλλους τομείς, όπως το παρκάρισμα σε θέσεις ΑμεΑ ή η παράκαμψη της ουράς. Η υποκείμενη πεποίθηση είναι ότι «οι ανάγκες μου έχουν προτεραιότητα έναντι των συλλογικών συμφωνιών». Είναι εντυπωσιακό ότι τα ίδια άτομα συχνά αντιδρούν έντονα όταν οι άλλοι παραβιάζουν τους κανόνες, επιδεικνύοντας μια κραυγαλέα υποκρισία.

Η απουσία αυτογνωσίας ως τελικό εμπόδιο

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η έλλειψη επίγνωσης. Ενώ το 95% των ανθρώπων πιστεύει ότι διαθέτει αυτογνωσία, οι έρευνες της οργανωσιακής ψυχολόγου Tasha Eurich δείχνουν ότι το πραγματικό ποσοστό είναι μόλις 10-15%. Αυτό το γνωστικό κενό εμποδίζει την αλλαγή, καθώς το άτομο δεν αντιλαμβάνεται τον αρνητικό αντίκτυπο των πράξεών του στους άλλους.

Η συστηματική αυτοπαρατήρηση είναι το κλειδί για τη βελτίωση των διαπροσωπικών σχέσεων. Αν αναγνωρίζετε κάποια από αυτά τα σημάδια στον εαυτό σας, η αποδοχή είναι το πρώτο βήμα για την εξέλιξη. Αν πάλι τα βλέπετε σε άλλους, η κατανόηση των βαθύτερων αιτιών — που συχνά είναι η ανασφάλεια ή παλιά ψυχικά τραύματα — μπορεί να σας βοηθήσει να διαχειριστείτε την κατάσταση με μεγαλύτερη ψυχραιμία.