Στέλλα Χασκίλ: Η εμβληματική φωνή που επιβίωσε από το Ολοκαύτωμα και σφράγισε το ρεμπέτικο

Η συγκλονιστική ζωή της Στέλλας Χασκίλ, της ερμηνεύτριας που αποτέλεσε τη γέφυρα μεταξύ της εβραϊκής παράδοσης και του λαϊκού πάλκου, αναδεικνύεται μέσα από τη σειρά ντοκιμαντέρ «Οι κυρίες του ρεμπέτικου» στην ΕΡΤ1. Από την πολυπολιτισμική Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου μέχρι τη θρυλική συνεργασία της με τον Βασίλη Τσιτσάνη, η πορεία της παραμένει ένα ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ελληνική μουσική ιστορία.

Η ανάδειξη της ζωής της Στέλλας Χασκίλ έρχεται ως συνέχεια της προσπάθειας για την ιστορική αποκατάσταση των γυναικών που διαμόρφωσαν το λαϊκό τραγούδι. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει μια γυναίκα που δεν υπήρξε απλώς μια ερμηνεύτρια, αλλά ένας ζωντανός κρίκος μνήμης για την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης.

Η Θεσσαλονίκη του Μεσοπολέμου και η σκιά του ναζισμού

Γεννημένη το 1918 σε μια εύπορη εβραϊκή οικογένεια, η Χασκίλ μεγάλωσε σε μια πόλη που έσφυζε από πολυπολιτισμικότητα. Ωστόσο, η γερμανική εισβολή ανέτρεψε τα πάντα, οδηγώντας τη δική της οικογένεια σε μια αγωνιώδη προσπάθεια επιβίωσης, την ώρα που η αδερφή της, Ραχήλ, οδηγούνταν στο κολαστήριο του Άουσβιτς.

Η ίδια κατάφερε να διαφύγει στην Αθήνα, όπου η τέχνη του τραγουδιού λειτούργησε ως καταφύγιο αλλά και ως μέσο βιοπορισμού σε μια κατεστραμμένη χώρα. Η επιβίωσή της αποτέλεσε την αφετηρία για μια καριέρα που θα άλλαζε τα δεδομένα στη μεταπολεμική δισκογραφία, όπως παρουσιάζεται στη σειρά Οι Κυρίες του Ρεμπέτικου στην κρατική τηλεόραση.

Η γέννηση του μύθου και ο Βασίλης Τσιτσάνης

Μετά την απελευθέρωση το 1945, ο γάμος της με τον Ιακώβ Ιεχασκέλ, έναν επιζώντα του Ολοκαυτώματος, της χάρισε το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο με το οποίο μεσουράνησε στα πάλκα. Η Χασκίλ δεν ήταν απλώς μια φωνή, αλλά η απόλυτη ερμηνεύτρια της αναγέννησης του ρεμπέτικου, κερδίζοντας τον σεβασμό όλων των μεγάλων συνθετών.

Η συνεργασία που σφράγισε την πορεία της ήταν αναμφίβολα εκείνη με τον Βασίλη Τσιτσάνη. Ο κορυφαίος δημιουργός βρήκε στη φωνή της την ιδανική έκφραση για τα τραγούδια του, δημιουργώντας ένα καλλιτεχνικό στοίχημα που κερδήθηκε μέσα από δεκάδες ηχογραφήσεις που παραμένουν κλασικές μέχρι σήμερα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων μουσικολόγων και ιστορικών της τέχνης, η Χασκίλ εισήγαγε μια δυτική πειθαρχία στο ρεμπέτικο, διατηρώντας ταυτόχρονα το ανατολίτικο συναίσθημα. Επισημαίνεται από παράγοντες του πολιτισμού ότι η ικανότητά της να ισορροπεί ανάμεσα σε διαφορετικές παραδόσεις την κατέστησε μοναδική στο είδος της.

Η παρακαταθήκη μιας εμβληματικής ερμηνεύτριας

Η παρουσίαση της ζωής της, μαζί με εκείνες της Σωτηρίας Μπέλλου και της Σεβάς Χανούμ, ολοκληρώνει το μωσαϊκό των γυναικών που αψήφησαν τις κοινωνικές συμβάσεις. Η Στέλλα Χασκίλ δεν τραγούδησε απλώς τον πόνο, αλλά μετέτρεψε το προσωπικό της τραύμα σε υψηλή τέχνη, προσφέροντας παρηγοριά σε μια γενιά που προσπαθούσε να αναγεννηθεί από τις στάχτες του πολέμου.

Η εκπομπή με την Ηρώ Σαΐα λειτουργεί ως ένας απαραίτητος φόρος τιμής, υπενθυμίζοντας ότι το ρεμπέτικο δεν ήταν μόνο ανδρική υπόθεση. Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα για τη διατήρηση αυτού του αρχείου αναμένεται να ενισχύσουν το ενδιαφέρον της νεότερης γενιάς για τις ρίζες του λαϊκού μας πολιτισμού.