Άντζελα Γκερέκου: Η τέχνη δεν είναι σχολικό εγχειρίδιο – Η στήριξη στον Γιάννη Σμαραγδή

Πριν από λίγες ώρες, η Άντζελα Γκερέκου τοποθετήθηκε δημόσια υπέρ του Γιάννη Σμαραγδή, απαντώντας στις έντονες κριτικές που δέχεται η ταινία «Καποδίστριας». Η ηθοποιός υπογράμμισε ότι ο κινηματογράφος αποτελεί ερμηνευτική τέχνη και όχι ιστορικό βοήθημα, τονίζοντας τη σημασία της ανάδειξης υψηλών προτύπων στη σύγχρονη εποχή.

Η δημόσια συζήτηση γύρω από την κινηματογραφική μεταφορά της ζωής του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας αναδεικνύει τη διαχρονική σύγκρουση ανάμεσα στην ιστορική ακρίβεια και την καλλιτεχνική ελευθερία. Η παρέμβαση της Άντζελας Γκερέκου έρχεται σε μια στιγμή που το έργο του Γιάννη Σμαραγδή βρίσκεται στο επίκεντρο μιας έντονης αντιπαράθεσης, η οποία υπερβαίνει τα όρια της αισθητικής και αγγίζει την ίδια τη συλλογική μας ταυτότητα.

Η τέχνη ως ερμηνευτικό εργαλείο της Ιστορίας

Σύμφωνα με την τοποθέτηση της Άντζελας Γκερέκου, η προσέγγιση που αντιμετωπίζει την ταινία ως «εμμονική αγιογραφία» παραβλέπει τη βασική φύση του κινηματογράφου. Η ίδια επισημαίνει ότι ο Γιάννης Σμαραγδής επέλεξε συνειδητά να φωτίσει τον άνθρωπο πίσω από την Ιστορία, αναδεικνύοντας ένα ηθικό και πολιτικό πρόσωπο υψηλής ευθύνης. Η έννοια της αγιογραφίας — η εξιδανικευμένη βιογραφία που εστιάζει στην αρετή παραλείποντας τις ανθρώπινες αδυναμίες — λειτουργεί εδώ ως αφορμή για να αναδειχθεί η δική μας αμηχανία απέναντι σε υψηλά πρότυπα.

Η ηθοποιός τονίζει ότι σε μια εποχή κυνισμού και αποδόμησης, η ανάδειξη ενός ακέραιου πολιτικού με αδιαπραγμάτευτα αξιακά όρια είναι μια επιλογή που αναπόφευκτα «ενοχλεί». Παρά το γεγονός ότι ορισμένες δραματουργικές επιλογές μπορεί να χαρακτηριστούν ως σχηματικές, αυτό δεν ακυρώνει το γεγονός ότι πρόκειται για μια «ταινία θέσης» που προκαλεί έναν ουσιαστικό διάλογο.

Η κοινωνική ανάγκη για πρότυπα και η ανταπόκριση του κοινού

Στο πλαίσιο των αναλύσεων για τη λειτουργία της τέχνης, επισημαίνεται από κοινωνικούς ερευνητές ότι η ανάγκη για συμβολικές μορφές εντείνεται σε περιόδους κρίσης αξιών. Η ταινία υπενθυμίζει ότι το ελληνικό κράτος γεννήθηκε μέσα από σκληρές συγκρούσεις, που έφτασαν μέχρι τη δολοφονία του Καποδίστρια, θέτοντας το ερώτημα πώς αντιμετωπίζουμε όσους επιχειρούν να αλλάξουν τις εγχώριες παθογένειες. Η αγιοποίηση ή μη του Κυβερνήτη παραμένει ένα θέμα που διχάζει, όμως η Άντζελα Γκερέκου θεωρεί ότι το μεγαλύτερο κέρδος είναι η αφύπνιση του συλλογικού ασυνειδήτου.

Παρά τις κριτικές που έχουν διατυπωθεί, η προσέλευση του κοινού στις αίθουσες παραμένει εντυπωσιακή. Η Άντζελα Γκερέκου σημειώνει ότι οι κινηματογραφικές αίθουσες γεμίζουν ασφυκτικά, γεγονός που αποδεικνύει ότι οι Έλληνες συγκινούνται και συνδέονται με πρόσωπα-σύμβολα. Ο Ιωάννης Καποδίστριας λειτουργεί ως καθρέφτης που μας φέρνει αντιμέτωπους με την προσωπική μας ευθύνη και την ανάγκη για συλλογική ωρίμανση.

Η επόμενη μέρα για τον ιστορικό κινηματογράφο

Η συζήτηση που άνοιξε με αφορμή την ταινία φαίνεται να αποτελεί την αρχή ενός ευρύτερου διαλόγου για τον τρόπο που η σύγχρονη Ελλάδα διαχειρίζεται το παρελθόν της. Το ουσιαστικό ζητούμενο, όπως καταλήγει η ανάρτηση, δεν είναι η απλή αποτίμηση του παρελθόντος, αλλά τα μαθήματα που μπορούμε να αντλήσουμε από τα ιστορικά λάθη. Η ελπίδα και η περηφάνια που γεννά η επαφή με τέτοιες προσωπικότητες αποτελούν, ίσως, την πιο ισχυρή απάντηση στον κυνισμό της εποχής.