- Ο Ζελένσκι αντιμετωπίζει την επιλογή μεταξύ της συμφωνίας Τραμπ-Πούτιν και της αβέβαιης ευρωπαϊκής βοήθειας.
- Η Ρωσία απέρριψε το αναθεωρημένο ειρηνευτικό σχέδιο, επαναφέροντας την αρχική πρόταση Τραμπ.
- Η αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών assets για δάνειο στην Ουκρανία αντιμετωπίζει εμπόδια από το Βέλγιο.
- Οι ευρωπαϊκές χώρες παραμένουν απρόθυμες να στείλουν στρατεύματα ή τα ζητούμενα όπλα στην Ουκρανία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σκληρή επιλογή: είτε να αποδεχθεί την ειρηνευτική συμφωνία που προωθούν ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο Βλαντιμίρ Πούτιν, είτε να βασιστεί στην αβέβαιη βοήθεια των Ευρωπαίων συμμάχων του. Αυτό το δίλημμα έρχεται στο προσκήνιο μετά την απόρριψη από τη Ρωσία ενός αναθεωρημένου σχεδίου συμφωνίας, παρά τις αρχικές αναφορές για «καλή πρόοδο» στις συνομιλίες της Γενεύης.
Η τρέχουσα εξέλιξη, με την Ουκρανία να βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, αποτελεί συνέχεια μιας μακράς περιόδου διπλωματικών προσπαθειών και στρατιωτικών συγκρούσεων που διαρκούν σχεδόν τέσσερα χρόνια. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει τις βαθιές ρωγμές στην ενότητα της Δύσης, καθώς οι ΗΠΑ και η Ευρώπη εμφανίζονται διχασμένες ως προς την αποτελεσματική στρατηγική υποστήριξης του Κιέβου, με τον χρόνο να πιέζει ασφυκτικά την ουκρανική ηγεσία.
Το δίλημμα του Ζελένσκι και η πρόταση Τραμπ
Μετά τις πρόσφατες συνομιλίες στη Γενεύη, όπου Ευρωπαίοι αξιωματούχοι χαιρέτισαν την «καλή πρόοδο», η αισιοδοξία αποδείχθηκε βραχύβια. Τη Δευτέρα, η Ρωσία απέρριψε το αναθεωρημένο κείμενο της συμφωνίας, το οποίο είχε συνταχθεί με τη συμβολή της Ουκρανίας και των συμμάχων της, κατά τη διάρκεια των μακρών συζητήσεων με τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο. Η απόρριψη αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο την αρχική πρόταση του νυν προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ένα σχέδιο 28 σημείων που προκάλεσε έντονη αναστάτωση στις Βρυξέλλες.
Η αρχική πρόταση Τραμπ, την οποία οι Ευρωπαίοι φοβούνταν ότι ήταν εξαιρετικά μεροληπτική υπέρ της Μόσχας, θα ανάγκαζε το Κίεβο να παραχωρήσει μεγάλα τμήματα εδάφους, να εγκαταλείψει την ελπίδα ένταξης στο ΝΑΤΟ και να μειώσει το μέγεθος του στρατού του από σχεδόν 1 εκατομμύριο σε 600.000 στρατιώτες. Όπως μεταδίδει το POLITICO, εάν αυτή η πρόταση τεθεί ως τελεσίγραφο, ο πρόεδρος Ζελένσκι θα βρεθεί μπροστά σε μια εξαιρετικά δύσκολη επιλογή: είτε να αποδεχθεί τους όρους που έχουν «μαγειρευτεί» από τον Τραμπ και τον Πούτιν, είτε να ρισκάρει το μέλλον της χώρας του, ελπίζοντας σε επαρκή βοήθεια από τους Ευρωπαίους συμμάχους του.
Η ευρωπαϊκή απροθυμία και τα παγωμένα ρωσικά assets
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, παρά τις διαβεβαιώσεις για «ισχυρή ευρωπαϊκή παρουσία» στις συνομιλίες, εξακολουθούν να θεωρούνται αδύναμοι ή διστακτικοί στην παροχή της απαιτούμενης στήριξης. Ένα μήνα πριν, οι ηγέτες της ΕΕ προέβλεπαν με αισιοδοξία μια συμφωνία για τη χρήση 140 δισεκατομμυρίων ευρώ από παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία ως «δάνειο αποζημίωσης» για την Ουκρανία. Ωστόσο, το σχέδιο αυτό κατέρρευσε εν μέσω απροσδόκητων αντιρρήσεων από το Βέλγιο, αποτελώντας ένα σημαντικό διπλωματικό και πολιτικό σφάλμα.
Οι συνομιλίες για την αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών assets εντείνονται, ιδίως με το Βέλγιο, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει επιτευχθεί καμία σημαντική πρόοδος, σύμφωνα με ανώνυμους αξιωματούχους. Κάποιοι διπλωμάτες ελπίζουν ότι η πίεση από τον Τραμπ θα αναγκάσει το Βέλγιο και άλλες χώρες της ΕΕ με επιφυλάξεις να συνταχθούν με το σχέδιο. Η ιδέα ενός ενδιάμεσου δανείου από την ΕΕ, ή ακόμα και η χρήση των assets σε συνδυασμό με κοινά ομόλογα της ΕΕ, παραμένει στο τραπέζι. Ωστόσο, υπάρχει ο φόβος ότι ολόκληρη η ιδέα του δανείου αποζημίωσης θα καταρρεύσει εάν το τελικό ειρηνευτικό σχέδιο περιλαμβάνει αναφορά στη χρήση αυτών των κεφαλαίων.
Αυτό που ανησυχεί τους αναλυτές είναι ότι η Euroclear, η βελγική χρηματοπιστωτική εταιρεία που διακρατεί τα ακινητοποιημένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, θα μπορούσε να αναγκαστεί να τα επιστρέψει στη Μόσχα μόλις αρθούν οι κυρώσεις. Αυτό θα άφηνε τους Ευρωπαίους φορολογούμενους εκτεθειμένους στην αποπληρωμή του δανείου, ένα σενάριο που βαραίνει τις κυβερνήσεις της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει παγώσει επ’ αόριστον 210 δισ. ευρώ ρωσικά assets, όμως η χρήση τους παραμένει ένα περίπλοκο νομικό και πολιτικό ζήτημα, με τον Ρώσο τραπεζίτη Αντρέι Κόστιν να προειδοποιεί για μισό αιώνα δικαστικών αγώνων σε περίπτωση χρήσης τους.
Ανησυχίες για ειρηνευτική δύναμη και στρατιωτική εμπλοκή
Πέρα από τη χρηματοδότηση, υπάρχει και το ζήτημα της διατήρησης της ειρήνης. Νωρίτερα φέτος, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ηγήθηκαν προσπαθειών για τη συγκρότηση μιας διεθνούς ειρηνευτικής δύναμης από εθελοντικές χώρες. Μάλιστα, ένα χρόνο νωρίτερα, ο Μακρόν είχε ακόμη και αναφέρει την ιδέα για «μπότες στο έδαφος» πριν ολοκληρωθεί η σύγκρουση, ωστόσο πλέον δεν εκφράζεται με τέτοιο τρόπο.
Η δυσκολία οποιασδήποτε συζήτησης για την αποστολή στρατευμάτων στην Ουκρανία έγινε εμφανής την περασμένη εβδομάδα, όταν η έκκληση του νέου Γάλλου στρατηγού, Φαμπιέν Μαντόν, προς τους δημάρχους να προετοιμάσουν τους πολίτες για έναν πιθανό πόλεμο με τη Ρωσία, προκάλεσε έντονη κατακραυγή και καταδικάστηκε από τα μεγάλα πολιτικά κόμματα. Ο Μακρόν προσπάθησε να μετριάσει την αντιπαράθεση, δηλώνοντας ότι τα λόγια του Μαντόν είχαν παρερμηνευθεί.
Στη Γερμανία, ο Υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεπφουλ δήλωσε ότι το Βερολίνο «ήδη συμβάλλει ειδικά στην ανατολική πλευρά» με τη στάθμευση μιας μάχιμης ταξιαρχίας στη Λιθουανία. «Ολόκληρη η περιοχή της Βαλτικής είναι μια βασική περιοχή στην οποία θα επικεντρωθεί η Bundeswehr. Πιστεύω ότι αυτό είναι επαρκής και εκτεταμένη υποστήριξη για την Ουκρανία», ανέφερε. Οι Ουκρανοί θα επιθυμούσαν μια βαθύτερη δέσμευση στο έδαφός τους, αλλά οι Δυτικοευρωπαίοι είναι επιφυλακτικοί απέναντι σε υψηλές απώλειες από την αποστολή στρατιωτών στην πρώτη γραμμή.
Η επόμενη μέρα για την Ουκρανία και την Ευρώπη
Το δίλημμα του Ζελένσκι αναδεικνύει την ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ της αναζήτησης μιας ειρηνευτικής λύσης και της διασφάλισης της εθνικής κυριαρχίας της Ουκρανίας. Η πίεση από τις ΗΠΑ για μια συμφωνία, σε συνδυασμό με την απροθυμία των Ευρωπαίων συμμάχων να παράσχουν την απαιτούμενη στρατιωτική και οικονομική στήριξη, δημιουργεί ένα εξαιρετικά επισφαλές περιβάλλον. Η επόμενη περίοδος θα είναι καθοριστική για την Ουκρανία, καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα διαμορφώσουν όχι μόνο το μέλλον της χώρας, αλλά και το γεωπολιτικό τοπίο της Ευρώπης για τις επόμενες δεκαετίες.
