Μεξικό: Η σύγκρουση Σάινμπαουμ με τον Σαλίνας δοκιμάζει την εξουσία της

Μια υψηλού διακυβεύματος νομική και πολιτική μάχη έχει ξεσπάσει στο Μεξικό, φέρνοντας αντιμέτωπους την πρόεδρο Κλαούντια Σάινμπαουμ και τον δισεκατομμυριούχο μεγιστάνα Ρικάρντο Σαλίνας Πλιέγκο. Η διαμάχη επικεντρώνεται σε φορολογικές οφειλές ύψους περίπου 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων που η κυβέρνηση διεκδικεί από τις εταιρείες του Σαλίνας, αποτελώντας μια κρίσιμη δοκιμασία για την ικανότητα της Σάινμπαουμ να αντιμετωπίσει την ελίτ της χώρας.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας ευρύτερης στρατηγικής φορολογικών ελέγχων που εφαρμόζει η κυβέρνηση της Κλαούντια Σάινμπαουμ, με στόχο την εξασφάλιση εσόδων για τη χρηματοδότηση των διευρυνόμενων κοινωνικών προγραμμάτων της. Η σύγκρουση με τον Ρικάρντο Σαλίνας Πλιέγκο, έναν από τους πλουσιότερους μεγιστάνες του Μεξικού με αυτοκρατορία που εκτείνεται από τις τράπεζες έως τα μέσα ενημέρωσης, αποτελεί την πιο προβεβλημένη και σκληρή αναμέτρηση σε αυτή την προσπάθεια, αναδεικνύοντας τις πιέσεις που δέχεται η νέα πρόεδρος.

Η σύγκρουση για τα 4 δισ. δολάρια και οι δικαστικές αποφάσεις

Η διαμάχη μεταξύ της προέδρου Σάινμπαουμ και του Σαλίνας Πλιέγκο, τον οποίο η κυβέρνηση χαρακτηρίζει ως φοροφυγά και δεξιό ταραχοποιό, εντάθηκε σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες. Στις 11 Νοεμβρίου, οι αρχές έκλεισαν δύο από τα καζίνο του Σαλίνας στο πλαίσιο έρευνας για ξέπλυμα χρήματος, με τον όμιλο Grupo Salinas να αρνείται κάθε αδικοπραγία και να κατηγορεί την κυβέρνηση για παρενόχληση. Δύο ημέρες αργότερα, στις 13 Νοεμβρίου, το πρόσφατα αναδιαμορφωμένο Ανώτατο Δικαστήριο του Μεξικού, αποτελούμενο από εννέα εκλεγμένους δικαστές που υποστηρίζονται από το κυβερνών κόμμα Morena, επικύρωσε ομόφωνα φορολογικές απαιτήσεις κατά του ομίλου του Σαλίνας ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η απόφαση αυτή, που αφορά φορολογικές οφειλές από το 2008 έως το 2013, είναι αμετάκλητη, αν και ο Σαλίνας θα μπορούσε να διαπραγματευτεί έναν διακανονισμό με την φορολογική υπηρεσία, όπως μεταδίδει το Reuters.

Ο Σαλίνας, ο οποίος σήμερα έχει προσωπική περιουσία 4,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων σύμφωνα με το Forbes (από 13,4 δισ. το 2024), έχει κατηγορήσει τις μεξικανικές αρχές για «εκβιασμό» και δήλωσε πρόθυμος να καταβάλει στην κυβέρνηση 400 εκατομμύρια δολάρια για να διευθετήσει την υπόθεση. Ωστόσο, η πρόεδρος Σάινμπαουμ απέρριψε την προσφορά, επιμένοντας στην καταβολή του συνολικού φορολογικού χρέους της εταιρείας του, το οποίο υποστηρίζει ότι φτάνει τα 4 δισεκατομμύρια δολάρια. Η κυβέρνηση της Σάινμπαουμ, η οποία επιδιώκει έσοδα για να χρηματοδοτήσει μια διευρυνόμενη σειρά κοινωνικών προγραμμάτων για τους φτωχότερους πολίτες της χώρας, την καρδιά της πολιτικής της υποστήριξης, έχει επίσης διατάξει αναθεώρηση ορισμένων συμβάσεων που είχε συνάψει ο όμιλος Grupo Salinas με το ομοσπονδιακό κράτος και έχει υπονοήσει ότι ενδέχεται να ακυρωθούν. Αυτή η προσπάθεια εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική για τη στήριξη των χαμηλότερων εισοδημάτων, όπως φάνηκε και από την αύξηση του κατώτατου μισθού που ανακοινώθηκε πρόσφατα.

Το πολιτικό διακύβευμα και οι αντιδράσεις

Η αναμέτρηση με τον Σαλίνας Πλιέγκο αποτελεί ένα σημαντικό πολιτικό βαρόμετρο για την πρόεδρο Σάινμπαουμ. Ο δισεκατομμυριούχος, ο οποίος αυτοπροβάλλεται ως «σταυροφόρος κατά της διαφθοράς», διοχετεύει τη δημόσια οργή για ζητήματα όπως η βία και η διαφθορά, με τους υποστηρικτές του να προωθούν όλο και περισσότερο τις προεδρικές του φιλοδοξίες. Πολλοί στο Μεξικό τον περιγράφουν ως ένα μίγμα του νυν προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του ηγέτη της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι. Μάλιστα, ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σχολίασε τις διαμαρτυρίες, δηλώνοντας ότι «υπάρχουν μεγάλα προβλήματα στο Μεξικό».

Αυτό που ανησυχεί τους αναλυτές είναι ότι η μάχη αυτή έχει αγγίξει νευραλγικές χορδές στην επιχειρηματική κοινότητα, της οποίας η εύθραυστη συμμαχία με την αριστερή πρόεδρο δείχνει σημάδια διάβρωσης. Οι λόγοι είναι η επιθετική καταστολή της φοροδιαφυγής και η δυσαρέσκεια για μια δικαστική μεταρρύθμιση που αντικατέστησε τους διορισμένους δικαστές με εκλεγμένους. Ο Κάρλος Μπράβο Ρεχιδόρ, πολιτικός αναλυτής στην Πόλη του Μεξικού, δήλωσε ότι «ο Σαλίνας Πλιέγκο είναι ένας εξαιρετικός κακός. Είναι το χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς οι πλούσιοι άνθρωποι με σημαντικές διασυνδέσεις αποφεύγουν να πληρώνουν φόρους. Αλλά μερικές φορές οι κακοί μας εκπλήσσουν και βγαίνουν νικητές».

Λίγες ημέρες μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, ο Σαλίνας ευθυγραμμίστηκε με διαδηλωτές που πλημμύρισαν τους δρόμους των πόλεων σε όλο το Μεξικό για να καταγγείλουν την κυβέρνηση της Σάινμπαουμ, με συγκρούσεις να ξεσπούν έξω από το προεδρικό μέγαρο. Η κυβέρνηση της Σάινμπαουμ κατηγορεί τον Σαλίνας ότι βοήθησε στη χρηματοδότηση των ταραχών, επικαλούμενη μια εκστρατεία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που, όπως λέει, κόστισε σχεδόν 5 εκατομμύρια δολάρια. Ο Σαλίνας, ο οποίος αρνήθηκε τη χρηματοδότηση των διαδηλώσεων, έχει προκαλέσει την Σάινμπαουμ και τους υποστηρικτές της, δηλώνοντας τον Οκτώβριο στα 70ά του γενέθλια ότι «νομίζω ότι είναι η στιγμή να μπούμε σε μια νέα φάση, μια διαφορετική κατεύθυνση, και γιατί όχι, να ξεφορτωθούμε αυτούς τους αριστερούς και να τους πούμε να πάνε να γαμηθούν».

Η επόμενη μέρα για την πολιτική σκηνή του Μεξικού

Η μάχη της Σάινμπαουμ με τον Σαλίνας αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας φορολογικής καταστολής. Οι αρχές επιδιώκουν επίσης 16 δισεκατομμύρια δολάρια από τη Samsung Electronics, ισχυριζόμενες κατάχρηση κινήτρων εξαγωγών και κανόνων διπλής φορολόγησης από το 2014 έως το 2016. Η Samsung έχει τονίσει τη δέσμευσή της στους μεξικανικούς νόμους και επιδιώκει να διαπραγματευτεί μια συμφωνία για τη φορολογική διαφορά. Η ταχύτατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου κατά του Σαλίνας —που ελήφθη μόλις δύο μήνες αφότου οι δικαστές ανέλαβαν τα καθήκοντά τους— ενδέχεται να έχει προσδώσει αξιοπιστία στις κατηγορίες για ένα μεροληπτικό δικαστικό σύστημα, σύμφωνα με τον Εμιλιάνο Πόλο, πολιτικό αναλυτή στην Πόλη του Μεξικού. «Η αντίληψη που δημιουργεί το νέο δικαστήριο είναι ότι θα επιλύει κάθε υπόθεση υπέρ της κυβέρνησης», δήλωσε ο Πόλο, προσθέτοντας ότι «φυσικά ο Σαλίνας το εκμεταλλεύεται αυτό».