Ιράν: Η σύλληψη Μαδούρο και οι απειλές Τραμπ στενεύουν τα περιθώρια της Τεχεράνης

Η ηγεσία του Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίσιμη γεωπολιτική εξίσωση, καθώς οι εσωτερικές διαδηλώσεις συμπίπτουν με την επιθετική εξωτερική πολιτική της Ουάσιγκτον. Η πρόσφατη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα και οι προειδοποιήσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για στρατιωτική παρέμβαση, έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Τεχεράνη, η οποία πασχίζει να διατηρήσει την εσωτερική σταθερότητα.

Η τρέχουσα κρίση στο Ιράν δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο εσωτερικό γεγονός, αλλά το αποτέλεσμα μιας σωρευτικής γεωπολιτικής πίεσης που ξεκίνησε με τον πόλεμο των 12 ημερών τον περασμένο Ιούνιο. Η καταστροφή πυρηνικών και στρατιωτικών υποδομών από τις κοινές επιχειρήσεις Ισραήλ και ΗΠΑ έχει αποδυναμώσει το αμυντικό δόγμα της χώρας, καθιστώντας την ηγεσία εξαιρετικά ευάλωτη σε νέες εξωτερικές προκλήσεις.

Η «σκιά» της Βενεζουέλας και το γεωπολιτικό αποτύπωμα

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις αμερικανικές ειδικές δυνάμεις στις 3 Ιανουαρίου λειτούργησε ως καταλύτης φόβου για την ιρανική ηγεσία. Αξιωματούχοι στην Τεχεράνη εκφράζουν πλέον ανοιχτά την ανησυχία τους ότι η χώρα θα μπορούσε να είναι το επόμενο θύμα της επιθετικής εξωτερικής πολιτικής του Λευκού Οίκου.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε ήδη προειδοποιήσει μέσω κοινωνικών δικτύων ότι η Ουάσιγκτον θα «σπεύσει προς διάσωση» των διαδηλωτών, εάν η Τεχεράνη προχωρούσε σε αιματηρή καταστολή. Αυτή η προειδοποίηση για παρέμβαση των ΗΠΑ έχει περιορίσει δραστικά τις επιλογές των δυνάμεων ασφαλείας, οι οποίες προσπαθούν να ισορροπήσουν μεταξύ της επιβολής της τάξης και της αποφυγής μιας διεθνούς σύρραξης.

Οικονομική ασφυξία και κοινωνική έκρηξη

Η οικονομία της χώρας παραμένει το κεντρικό μέτωπο της εσωτερικής αμφισβήτησης, με το ιρανικό ριάλ να βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση μετά τα πλήγματα του Ιουνίου. Ο επίσημος πληθωρισμός άγγιξε το 42,5% τον Δεκέμβριο, ενώ η αγοραστική δύναμη των πολιτών έχει εξανεμιστεί, τροφοδοτώντας αιματηρές διαδηλώσεις για την ακρίβεια σε πόλεις όπως η Τεχεράνη, η Μασχάντ και η Ταμπρίζ.

Παρά το γεγονός ότι οι τρέχουσες κινητοποιήσεις δεν έχουν φτάσει ακόμη την κλίμακα των γεγονότων του 2022, τα συνθήματα έχουν γρήγορα μετατραπεί από οικονομικά σε αμιγώς πολιτικά. Οι διαδηλωτές στρέφονται πλέον κατά του ίδιου του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος με τη σειρά του κατηγορεί τους «εχθρούς της Ισλαμικής Δημοκρατίας» για υποκίνηση ταραχών.

Η στρατηγική της Τεχεράνης και οι κίνδυνοι κλιμάκωσης

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών στην Τεχεράνη, επικρατεί η άποψη ότι οποιαδήποτε βίαιη κίνηση θα μπορούσε να αποτελέσει πρόσχημα για στρατιωτική δράση. Αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η ηγεσία είναι παγιδευμένη σε ένα διπλό μέτωπο: την οργή του δρόμου και τις απειλές της Ουάσιγκτον που δηλώνει «κλειδωμένη και οπλισμένη».

Εν αναμονή των εξελίξεων, ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ αρνείται να υποχωρήσει, επιδιώκοντας να διατηρήσει το πνεύμα εθνικής ενότητας που αναδείχθηκε μετά τις συγκρούσεις του περασμένου Ιουνίου. Ωστόσο, η διεύρυνση των ανισοτήτων και η διαφθορά που παραδέχονται ακόμη και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, καθιστούν τη διαχείριση της κρίσης εξαιρετικά δυσχερή.

Η επόμενη μέρα και τα έκτακτα μέτρα

Για να ανακόψει το κύμα δυσαρέσκειας, η κυβέρνηση του προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν ανακοίνωσε την παροχή μηνιαίου βοηθήματος ύψους 10.000.000 ριάλ ανά άτομο. Το μέτρο, που θα τεθεί σε ισχύ από τις 10 Ιανουαρίου, στοχεύει στην ενίσχυση των χαμηλών εισοδημάτων, αν και πολλοί θεωρούν ότι πρόκειται για μια προσωρινή λύση σε ένα δομικό πρόβλημα.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η γεωπολιτική leverage του Ιράν έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα. Η τύχη της Βενεζουέλας λειτουργεί ως προειδοποιητικό σήμα, με την Τεχεράνη να καλείται να αποφασίσει αν θα προχωρήσει σε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις ή αν θα ρισκάρει μια κατά μέτωπο σύγκρουση με τις ΗΠΑ.