ΗΠΑ: Στο Ανώτατο Δικαστήριο η προσπάθεια του προέδρου να ελέγξει τη Fed μέσω της απόλυσης Κουκ

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ εξετάζει σήμερα την πρωτοφανή προσπάθεια που καταβάλλει ο πρόεδρος των ΗΠΑ να απολύσει τη διοικητή της Federal Reserve, Λίζα Κουκ. Η υπόθεση αυτή αποτελεί μια ιστορική δοκιμασία για την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας, καθώς κρίνεται αν ο Λευκός Οίκος μπορεί να παρεμβαίνει άμεσα στη νομισματική πολιτική παρακάμπτοντας τις θεσμικές δικλείδες ασφαλείας.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια της ευρύτερης στρατηγικής που ακολουθεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ για τη διεύρυνση των προεδρικών εξουσιών από την επιστροφή του στο αξίωμα πριν από 12 μήνες. Το παρασκήνιο της υπόθεσης συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια ελέγχου των επιτοκίων, καθώς η απόλυση της Λίζα Κουκ θεωρείται από αναλυτές ως το πρώτο βήμα για την κάμψη της αντίστασης της κεντρικής τράπεζας στις πολιτικές πιέσεις.

Το νομικό πλαίσιο και η «αιτία» απόλυσης

Στο επίκεντρο της δικαστικής διαμάχης βρίσκεται ο νόμος περί Federal Reserve, ο οποίος ορίζει ότι οι διοικητές μπορούν να απομακρυνθούν μόνο «για εύλογη αιτία» (for cause). Η έννοια αυτή — ένας νομικός περιορισμός που απαιτεί την απόδειξη σοβαρής παράβασης καθήκοντος ή ανικανότητας πριν από την απομάκρυνση ενός αξιωματούχου — δεν ορίζεται ρητά από το νόμο, δημιουργώντας ένα νομικό κενό που καλείται να καλύψει το δικαστήριο.

Η κυβέρνηση επικαλείται καταγγελίες για απάτη σε στεγαστικά δάνεια που αφορούν την περίοδο πριν από τον διορισμό της Κουκ το 2022 από τον πρώην πρόεδρο Τζο Μπάιντεν. Ωστόσο, η δικαστής Jia Cobb έκρινε τον Σεπτέμβριο ότι η απόπειρα απομάκρυνσης χωρίς προειδοποίηση ή ακρόαση πιθανότατα παραβιάζει το δικαίωμα της δίκαιης διαδικασίας βάσει της Πέμπτης Τροπολογίας του Συντάγματος.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η Κουκ υποστηρίζει ότι οι κατηγορίες είναι ένα πρόσχημα για την απομάκρυνσή της λόγω διαφωνιών στη νομισματική πολιτική. Ο πρόεδρος έχει επανειλημμένα ασκήσει πιέσεις για μείωση των επιτοκίων, επιτιθέμενος δημόσια στον πρόεδρο της Fed, Τζερόμ Πάουελ.

Πολιτικές πιέσεις και η στάση του Τζερόμ Πάουελ

Η παρουσία του Τζερόμ Πάουελ στη σημερινή ακρόαση υπογραμμίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης για το μέλλον του θεσμού. Η κίνηση αυτή συμπίπτει με τη νέα ποινική έρευνα που ξεκίνησε η κυβέρνηση εναντίον του Πάουελ για ένα κατασκευαστικό έργο της Fed, γεγονός που ερμηνεύεται ως επιπλέον μέσο πίεσης.

Νομικοί παραστάτες που παρακολουθούν την υπόθεση επισημαίνουν ότι το Ανώτατο Δικαστήριο, παρά τη συντηρητική του πλειοψηφία, είχε αφήσει να εννοηθεί πέρυσι ότι η Fed διαθέτει μια μοναδική δομή και ιστορική παράδοση που την διαφοροποιεί από άλλες ομοσπονδιακές υπηρεσίες. Αυτό το στοιχείο ίσως αποτελέσει το «ανάχωμα» στις επιδιώξεις του Λευκού Οίκου.

Η Λίζα Κουκ, η πρώτη Μαύρη γυναίκα που υπηρετεί σε αυτή τη θέση, έχει θητεία που διαρκεί έως το 2038. Η απόφαση των δικαστών θα επηρεάσει άμεσα την ικανότητα της κεντρικής τράπεζας να ελέγχει τον πληθωρισμό χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις επιθυμίες των πολιτικών, κάτι που θεωρείται κρίσιμο για την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών στην Ουάσιγκτον, η αγωνία είναι έκδηλη, καθώς η απόφαση θα αποτελέσει δεδικασμένο για όλες τις ανεξάρτητες αρχές. Εάν το δικαστήριο δικαιώσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ, η έννοια της ανεξάρτητης νομισματικής αρχής ενδέχεται να υποστεί ανεπανόρθωτο πλήγμα, μετατρέποντας τη Fed σε παράρτημα της εκάστοτε κυβέρνησης.

Εν αναμονή της ετυμηγορίας, οι αγορές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς οποιαδήποτε ένδειξη πολιτικής χειραγώγησης της Fed θα μπορούσε να προκαλέσει αστάθεια στο δολάριο και τα ομόλογα. Η τελική απόφαση αναμένεται να εκδοθεί τους επόμενους μήνες, καθορίζοντας την ισορροπία δυνάμεων στις ΗΠΑ για τις επόμενες δεκαετίες.