ΗΠΑ: Σοκαριστική αύξηση 50% στους θανάτους στις κρατικές φυλακές λόγω έλλειψης φυλάκων

Οι κρατικές φυλακές των ΗΠΑ έγιναν 50% πιο θανατηφόρες και σημαντικά πιο βίαιες την τελευταία πενταετία, καθώς η χρόνια έλλειψη σωφρονιστικών υπαλλήλων οδηγεί το σύστημα σε κατάρρευση. Σύμφωνα με την έκθεση της πρωτοβουλίας Safe Inside, οι επιθέσεις σε κρατούμενους και προσωπικό έχουν εκτοξευθεί, την ώρα που το κόστος των υπερωριών για τις πολιτείες αγγίζει τα 2 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια μιας μακροχρόνιας κρίσης στο αμερικανικό σωφρονιστικό σύστημα, το οποίο κρατά έγκλειστους περισσότερους ανθρώπους από οποιοδήποτε άλλο έθνος στον κόσμο, με περίπου 1 εκατομμύριο άτομα να βρίσκονται σε κρατικές φυλακές. Η νέα αξιολόγηση, η οποία χρηματοδοτήθηκε από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, αποκαλύπτει ότι τα συστήματα αυτά τελούν υπό αυξανόμενη πίεση, παρά το γεγονός ότι πολλές πολιτείες έχουν μειώσει δραστικά τον αριθμό των κρατουμένων τους.

Η εκτόξευση της βίας και των επιθέσεων

Η έλλειψη προσωπικού σημαίνει ότι οι φυλακές διαθέτουν λιγότερους υπαλλήλους σε υπηρεσία για την προστασία των κρατουμένων, αλλά και λιγότερους ανθρώπους που μπορούν να τους συνοδεύσουν σε ιατρικά ραντεβού. Αυτό το κενό ασφαλείας έχει οδηγήσει σε μια τρομακτική άνοδο των βίαιων περιστατικών, με τις επιθέσεις κατά κρατουμένων να αυξάνονται κατά 54% την τελευταία πενταετία.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η κατάσταση για τους ίδιους τους εργαζόμενους, καθώς οι επιθέσεις στο σωφρονιστικό προσωπικό σημείωσαν άνοδο 77%. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η έλλειψη ελέγχου δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η παραμέληση και η κακοποίηση γίνονται καθημερινότητα, θυμίζοντας περιπτώσεις όπως ο θάνατος κρατουμένου στο Τέξας που προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις.

Αύξηση θνησιμότητας και γεωγραφικές διαφορές

Ο δείκτης θνησιμότητας μεταξύ των κρατουμένων αυξήθηκε κατά 47% μεταξύ 2019 και 2024, φτάνοντας τους 4,1 θανάτους ανά 100.000 κρατούμενους. Οι θάνατοι αυτοί περιλαμβάνουν ανθρωποκτονίες, αυτοκτονίες και βίαια επεισόδια, με την υποστελέχωση και τη μεγάλη εναλλαγή προσωπικού να θεωρούνται οι κύριοι υπαίτιοι για αυτή την τραγική στατιστική.

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη σε ορισμένες περιοχές, όπως η Αλαμπάμα, όπου οι θάνατοι κρατουμένων εκτοξεύθηκαν από 99 το 2019 σε 337 το 2024. Αντίθετα, στην Καλιφόρνια, παρά τη μείωση του πληθυσμού των φυλακών κατά το ένα τέταρτο, τα ποσοστά θνησιμότητας παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητα, γεγονός που υποδηλώνει ότι η μείωση των κρατουμένων δεν αρκεί αν δεν συνοδεύεται από επαρκή στελέχωση.

Εξουθένωση προσωπικού και οικονομική αιμορραγία

Η κρίση έχει και μια τεράστια οικονομική διάσταση, καθώς η υποστελέχωση κόστισε στις πολιτείες περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια δολάρια σε υπερωρίες το 2024, ποσό αυξημένο κατά 80% σε σχέση με πριν από πέντε χρόνια. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, ορισμένοι σωφρονιστικοί υπάλληλοι εργάζονται σε συνεχόμενες βάρδιες 18 ωρών.

Σε πολιτείες όπως το Μίσιγκαν, μία στις έξι θέσεις εργασίας στις φυλακές παρέμενε κενή πέρυσι, ενώ σε ορισμένα ιδρύματα το ποσοστό των κενών θέσεων άγγιζε το 30%. Αυτή η πίεση καθιστά σχεδόν αδύνατο για τους φύλακες να κάνουν ακόμη και ένα διάλειμμα, οδηγώντας σε μαζικές παραιτήσεις και δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που επιδεινώνει τις συνθήκες κράτησης, παρόμοια με τα προβλήματα που καταγράφονται στους θανάτους σε κέντρα κράτησης μεταναστών.

Οι προοπτικές αναθεώρησης του σωφρονιστικού μοντέλου

Παρατηρητές των κοινωνικών τάσεων και οργανώσεις προάσπισης δικαιωμάτων τονίζουν ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο η έλλειψη φυλάκων, αλλά και το γεγονός ότι οι ΗΠΑ φυλακίζουν ανθρώπους που «δεν θα έπρεπε να βρίσκονται εκεί». Η χρήση της Εθνοφρουράς στη Νέα Υόρκη και τη Φλόριντα για την κάλυψη των κενών αποτελεί μια προσωρινή λύση που δεν αντιμετωπίζει τη ρίζα του προβλήματος.

Η επόμενη μέρα απαιτεί μια ριζική αναθεώρηση της σωφρονιστικής πολιτικής, με έμφαση στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και την αποσυμφόρηση των ιδρυμάτων. Εν αναμονή των επίσημων ανακοινώσεων, η πίεση προς την κυβέρνηση για δομικές μεταρρυθμίσεις αναμένεται να κλιμακωθεί, καθώς η ασφάλεια εντός των τειχών παραμένει σε οριακό σημείο.