Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur αναδεικνύει τα όρια της διπλωματίας πίεσης του Τραμπ στη Λατινική Αμερική

Η ιστορική εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των οικονομιών της Mercosur, που οριστικοποιήθηκε μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, σηματοδοτεί μια σημαντική γεωπολιτική στροφή. Σύμφωνα με αναλυτές, η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει τα όρια της διπλωματίας της ισχύος που ασκεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στην περιοχή της Λατινικής Αμερικής, καθώς οι χώρες του νότου αναζητούν στρατηγική αυτονομία.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου γεωπολιτικής αναδιάταξης, όπου το εμπορικό αποτύπωμα των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική υποχωρεί σταθερά έναντι της Κίνας και της Ευρώπης. Η οριστικοποίηση της συμφωνίας αυτόν τον μήνα δεν είναι απλώς μια οικονομική πράξη, αλλά μια στρατηγική απάντηση των χωρών της περιοχής στις τακτικές πίεσης που εφαρμόζει η Ουάσιγκτον.

Η επιτάχυνση της συμφωνίας υπό την πίεση των δασμών

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η επιθετική ρητορική και οι δασμολογικές απειλές του προέδρου των ΗΠΑ λειτούργησαν, παραδόξως, ως καταλύτης για την ολοκλήρωση των συνομιλιών. Αναλυτές επισημαίνουν ότι ο εμπορικός πόλεμος και η αβεβαιότητα που προκαλεί η αμερικανική πολιτική ώθησαν τις χώρες της Mercosur να αναζητήσουν σταθερότητα σε πολυμερείς κανόνες.

Ο Ignacio Bartesaghi, σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής, τονίζει ότι η επιτυχία της συμφωνίας οφείλεται στο διεθνές πλαίσιο που διαμόρφωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ. Οι πιέσεις προς τη Βραζιλία για τη δικαστική υπόθεση του Ζαΐρ Μπολσονάρου και οι όροι που τέθηκαν στην Αργεντινή για τη χορήγηση δανείων, ενίσχυσαν την ανάγκη για εναλλακτικές συμμαχίες.

Παρά την πρόσφατη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα, μια κίνηση που χαιρέτισαν σύμμαχοι του Τραμπ όπως ο Χαβιέρ Μιλέι, η περιοχή δεν φαίνεται διατεθειμένη να εγκαταλείψει τις σχέσεις της με το Πεκίνο ή τις Βρυξέλλες. Η Λατινική Αμερική επιλέγει πλέον έναν πολυδιάστατο ρόλο στο παγκόσμιο εμπόριο.

Η αναζήτηση κανόνων πέρα από τον ΠΟΕ

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών στη Μπραζίλια και το Μοντεβιδέο, η συμφωνία με την ΕΕ θεωρείται μια «ανάσα φρέσκου αέρα». Εν αναμονή των διευκρινίσεων, αναλυτές στρατηγικής τονίζουν ότι οι χώρες επιδιώκουν να δημιουργήσουν περιφερειακούς κανόνες που μπορούν να τηρηθούν, ανεξάρτητα από την αποδυνάμωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

Η ιστορική έγκριση της συμφωνίας παρά τις αντιδράσεις σε χώρες όπως η Γαλλία, δείχνει ότι η ανάγκη για γεωπολιτική θωράκιση υπερτερεί των εσωτερικών πιέσεων. Η Mercosur φαίνεται πλέον έτοιμη να προχωρήσει σε ανάλογες κινήσεις με τον Καναδά και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, διευρύνοντας το δίκτυο προστασίας της.

Από την πλευρά του Λευκού Οίκου, η εκπρόσωπος Anna Kelly υποστήριξε ότι η αμερικανική υπεροχή στο δυτικό ημισφαίριο είναι αδιαμφισβήτητη. Ωστόσο, η πραγματικότητα των αριθμών δείχνει ότι η εμπορική επιρροή των ΗΠΑ έχει υποχωρήσει σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, αφήνοντας χώρο για νέους παίκτες.

Η επόμενη μέρα των σχέσεων ΗΠΑ-Λατινικής Αμερικής

Η στάση του προέδρου των ΗΠΑ, ο οποίος έχει επανειλημμένα απορρίψει τον πολυμερισμό, φαίνεται να δημιουργεί ένα κενό ισχύος που η Ευρώπη σπεύδει να καλύψει. Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur αποτελεί ένα ηχηρό μήνυμα ότι οι παγκόσμιοι κανόνες παραμένουν ελκυστικοί για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες.

Όπως επισημαίνουν ερευνητές διεθνών σχέσεων, η εξέλιξη αυτή αποτελεί ένα «καμπανάκι αφύπνισης» για την Ουάσιγκτον. Η ικανότητα των ΗΠΑ να επιβάλλουν τη θέλησή τους μέσω σκληρής διπλωματίας δοκιμάζεται πλέον από την ανάγκη των κρατών για οικονομική διαφοροποίηση και ασφάλεια.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η κυβέρνηση Τραμπ θα προσαρμόσει τη στρατηγική της ή αν θα συνεχίσει την πολιτική των μονομερών πιέσεων. Το βέβαιο είναι ότι η Λατινική Αμερική έχει ήδη αρχίσει να χαράζει μια ανεξάρτητη πορεία, ενισχύοντας τους δεσμούς της με τον υπόλοιπο κόσμο.