- Ο πρόεδρος των ΗΠΑ κατηγορείται για νεο-ιμπεριαλιστική πολιτική από διεθνείς αναλυτές.
- Η στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα συνδέεται με τον έλεγχο των πετρελαϊκών αποθεμάτων.
- Το σχέδιο για τη Γάζα προβλέπει διοίκηση από αμερικανικό συμβούλιο υπό τον Τραμπ.
- Οι απειλές για προσάρτηση της Γροιλανδίας κλονίζουν τη συμμαχία του ΝΑΤΟ.
- Ο ΟΗΕ καταδικάζει τις ενέργειες ως παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου.
Η στρατηγική που ακολουθεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ προκαλεί έντονες διεθνείς αντιδράσεις, με κορυφαίους αναλυτές να χαρακτηρίζουν τις πρόσφατες ενέργειές του ως ιμπεριαλιστικές. Από τη στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα μέχρι το αμφιλεγόμενο σχέδιο διοίκησης της Γάζας, η Ουάσινγκτον φαίνεται να υιοθετεί μια πολιτική άμεσης παρέμβασης που ανατρέπει την παγκόσμια τάξη πραγμάτων.
| Περιοχή | Δράση / Πρωτοβουλία | Κατάσταση |
|---|---|---|
Περιοχή Βενεζουέλα | Δράση / Πρωτοβουλία Σύλληψη Μαδούρο & Έλεγχος Πετρελαίου | Κατάσταση Υπό αμερικανική εποπτεία |
Περιοχή Γάζα | Δράση / Πρωτοβουλία Συμβούλιο Ειρήνης (Board of Peace) | Κατάσταση Συμφωνία Ισραήλ-Χαμάς |
Περιοχή Γροιλανδία | Δράση / Πρωτοβουλία Αίτημα Προσάρτησης | Κατάσταση Απόρριψη από Δανία |
Περιοχή Καναδάς | Δράση / Πρωτοβουλία Απειλή για 51η Πολιτεία | Κατάσταση Σε εκκρεμότητα |
Η τρέχουσα εξωτερική πολιτική της Ουάσινγκτον σηματοδοτεί μια ριζική μετατόπιση από την παραδοσιακή ρητορική του απομονωτισμού «Πρώτα η Αμερική». Ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ εξελέγη με την υπόσχεση να περιορίσει την εμπλοκή της χώρας σε ξένες συγκρούσεις, οι πρόσφατες κινήσεις του θυμίζουν τις αποικιακές πρακτικές του 19ου αιώνα. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας σειράς αποφάσεων που θέτουν τα αμερικανικά οικονομικά συμφέροντα πάνω από τις διεθνείς συμβάσεις.
Πρόκειται για ιμπεριαλισμό μεταμφιεσμένο σε ειρηνευτική διαδικασία, που θυμίζει έντονα τις αποικιακές πρακτικές του παρελθόντος.
Jeffrey Sachs, Ειδικός Σύμβουλος ΟΗΕ
Η ανατροπή στη Βενεζουέλα και το ενεργειακό διακύβευμα
Στις αρχές Ιανουαρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ διέταξε μια θανατηφόρα στρατιωτική επιδρομή στη Βενεζουέλα, η οποία οδήγησε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο. Ο έκπτωτος ηγέτης μεταφέρθηκε στη Νέα Υόρκη για να δικαστεί, ενώ η Ουάσινγκτον ανέλαβε ουσιαστικά τη διακυβέρνηση της χώρας μέσω της υπηρεσιακής προέδρου Ντέλσι Ροντρίγκεζ. Η κίνηση αυτή έχει προκαλέσει παγκόσμιο σάλο, καθώς η στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα συνδέεται άμεσα με την εκμετάλλευση των τεράστιων πετρελαϊκών αποθεμάτων της χώρας.
Κριτικοί της κυβέρνησης επισημαίνουν ότι η εστίαση στην εκμετάλλευση του πετρελαίου υπονομεύει το επιχείρημα ότι η σύλληψη του Μαδούρο αφορούσε αποκλειστικά την καταπολέμηση των ναρκωτικών. Το γραφείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ χαρακτήρισε τις ενέργειες αυτές ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου, τονίζοντας ότι τέτοιες πρακτικές καθιστούν τον κόσμο λιγότερο ασφαλή. Η παρουσία μεγάλων αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών στην περιοχή ενισχύει την εικόνα μιας νέας μορφής οικονομικής κυριαρχίας.
Το «Συμβούλιο Ειρήνης» στη Γάζα υπό την προεδρία Τραμπ
Παράλληλα, η πρόταση για τη διακυβέρνηση της Γάζας έχει προκαλέσει την οργή της διεθνούς κοινότητας, με τον ΟΗΕ να κάνει λόγο για «εθνοκάθαρση». Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ενός «Συμβουλίου Ειρήνης» (Board of Peace), στο οποίο ο ίδιος ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα κατέχει τη θέση του προέδρου. Αν και το Ισραήλ και η Χαμάς υπέγραψαν το σχέδιο, πολλοί ειδικοί βλέπουν σε αυτό μια αποικιακή δομή διοίκησης ξένου εδάφους.
Ο Jeffrey Sachs, ειδικός σύμβουλος του ΟΗΕ, χαρακτήρισε την πρωτοβουλία ως «ιμπεριαλισμό μεταμφιεσμένο σε ειρηνευτική διαδικασία». Η δημιουργία μιας διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης στη Γάζα υπό την εποπτεία αυτού του συμβουλίου θεωρείται από πολλούς ως προσπάθεια επιβολής αμερικανικού ελέγχου σε μια από τις πιο εύφλεκτες περιοχές του πλανήτη. Η αντίδραση των εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ παραμένει σφοδρή, κάνοντας λόγο για πρακτικές που θυμίζουν περασμένους αιώνες.
Η Γροιλανδία και η στρατηγική σημασία της Αρκτικής
Επιπλέον, οι επανειλημμένες απειλές για τον έλεγχο της Γροιλανδίας έχουν κλονίσει τις σχέσεις με τη Δανία και τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ υποστηρίζει ότι η κατοχή του νησιού είναι απαραίτητη για την αποτροπή της ρωσικής και κινεζικής επιρροής στην Αρκτική. Παρά το γεγονός ότι η Γροιλανδία και η Δανία έχουν δηλώσει κατηγορηματικά ότι η περιοχή δεν πωλείται, η Ουάσινγκτον δεν αποκλείει τη χρήση βίας.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αναλυτών στρατηγικής που παρακολουθούν την υπόθεση, οι ΗΠΑ διακινδυνεύουν να λάβουν τη θέση ενός «κράτους-ταραξία» (rogue state) εντός του διεθνούς συστήματος. Η αμφισβήτηση της εθνικής κυριαρχίας συμμάχων χωρών δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο, ενώ η ρητορική για προσάρτηση του Καναδά ως 51η πολιτεία, αν και έχει ατονήσει, παραμένει στο πίσω μέρος του μυαλού των διπλωματών.
Οι προοπτικές της νέας παγκόσμιας τάξης
Η τρέχουσα πολιτική φαίνεται να βασίζεται στην αρχή της ωμής ισχύος και της άμεσης εκμετάλλευσης πόρων, παρά στη διπλωματική συναίνεση. Αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι αυτή η προσέγγιση, αν και αποφέρει άμεσα οικονομικά οφέλη, ενδέχεται να οδηγήσει σε πλήρη απομόνωση των ΗΠΑ από τους παραδοσιακούς τους συμμάχους. Η επόμενη μέρα στη διεθνή διπλωματία προμηνύεται εξαιρετικά αβέβαιη, καθώς οι ισορροπίες δεκαετιών ανατρέπονται.
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις επόμενες κινήσεις του Λευκού Οίκου, αναμένοντας αν θα υπάρξει κάποια αποκλιμάκωση ή αν η στρατηγική του νεο-ιμπεριαλισμού θα αποτελέσει το νέο δόγμα της αμερικανικής ισχύος. Η ανάγκη για μια διεθνή έννομη τάξη βασισμένη σε κανόνες φαίνεται πιο επιτακτική από ποτέ, εν μέσω μιας περιόδου που η ισχύς τείνει να υπερισχύει του δικαίου.
Πώς να αξιολογήσετε τις γεωπολιτικές εξελίξεις
- Παρακολουθείτε τις επίσημες ανακοινώσεις του ΟΗΕ για την τήρηση του διεθνούς δικαίου.
- Αναζητάτε τα οικονομικά κίνητρα πίσω από στρατιωτικές επεμβάσεις (π.χ. πετρέλαιο, ορυκτά).
- Εξετάζετε τις αντιδράσεις των παραδοσιακών συμμάχων για να κατανοήσετε τη διπλωματική απομόνωση.
- Διακρίνετε τη διαφορά μεταξύ απομονωτισμού και ενεργητικής παρέμβασης στην εξωτερική πολιτική.
