ΕΕ-Mercosur: Το Ευρωκοινοβούλιο παραπέμπει τη συμφωνία στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο – Κίνδυνος διετούς «παγώματος»

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπερψήφισε την Τετάρτη την παραπομπή της αμφιλεγόμενης εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Mercosur στο ανώτατο δικαστήριο της Ένωσης. Η κίνηση αυτή, που έρχεται μόλις λίγες ημέρες μετά την επίσημη υπογραφή της, απειλεί να θέσει τη μεγαλύτερη εμπορική σύμπραξη στον κόσμο σε δικαστικό «πάγο» διάρκειας τουλάχιστον δύο ετών, προκαλώντας έντονες ανησυχίες για το μέλλον της.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια ενός μαραθωνίου διαπραγματεύσεων που διήρκεσε 25 ολόκληρα χρόνια και κορυφώθηκε το περασμένο Σάββατο, όταν υπεγράφη η ιστορική συμφωνία στην Παραγουάη. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στη συμβατότητα του κειμένου με τις ιδρυτικές συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα ζήτημα που διχάζει τους νομοθέτες και τις εθνικές κυβερνήσεις.

Η νομική εμπλοκή και οι συνέπειες για το παγκόσμιο εμπόριο

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να ζητήσει τη γνωμοδότηση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) αποτελεί ένα ισχυρό θεσμικό «φρένο». Η διαδικασία αυτή αναμένεται να διαρκέσει από 18 έως 24 μήνες, κατά τη διάρκεια των οποίων η επικύρωση της συμφωνίας θα παραμείνει μετέωρη.

Η παραπομπή στοχεύει στην εξέταση της νομικής βάσης της συμφωνίας, καθώς πολλοί ευρωβουλευτές υποστηρίζουν ότι ο διαχωρισμός της σε εμπορικό και πολιτικό σκέλος παρακάμπτει τα εθνικά κοινοβούλια. Αυτή η στρατηγική επιλογή της Κομισιόν είχε προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις, ειδικά από χώρες που αντιμετωπίζουν εσωτερικές πιέσεις από τον αγροτικό τομέα.

Στους διαδρόμους των Βρυξελλών, αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η κίνηση αυτή ενδέχεται να αποτελεί το «τελειωτικό χτύπημα» για το deal. Ενώ η ΕΕ επεδίωκε να ενισχύσει το γεωπολιτικό της αποτύπωμα στη Λατινική Αμερική, η νομική αβεβαιότητα μπορεί να ωθήσει τα μέλη της Mercosur —Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη και Ουρουγουάη— να αναζητήσουν εναλλακτικούς εμπορικούς εταίρους, όπως η Κίνα.

Το χρονικό της υπογραφής και οι εσωτερικές αντιθέσεις

Παρά το γεγονός ότι η πολυετής διαδικασία επικύρωσης φαινόταν να μπαίνει στην τελική ευθεία, οι εσωτερικές έριδες εντός του μπλοκ δεν κάμφθηκαν ποτέ πλήρως. Η πρόσφατη ιστορική έγκριση της εμπορικής συμφωνίας από τα κράτη μέλη έγινε υπό τη σκιά του γαλλικού «όχι» και των συνεχιζόμενων διαμαρτυριών.

Η συμφωνία προβλέπει την κατάργηση δασμών σε προϊόντα όπως τα αυτοκίνητα και τα μηχανήματα από την Ευρώπη, με αντάλλαγμα την αυξημένη πρόσβαση των λατινοαμερικανικών προϊόντων, όπως το βόειο κρέας και η σόγια, στην ευρωπαϊκή αγορά. Αυτή ακριβώς η ανταλλαγή αποτελεί το «κόκκινο πανί» για τους Ευρωπαίους παραγωγούς, οι οποίοι φοβούνται τον αθέμιτο ανταγωνισμό.

Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η καθυστέρηση δύο ετών δημιουργεί ένα κενό ισχύος που θα εκμεταλλευτούν οι ανταγωνιστές της ΕΕ. Η πολιτική βούληση που επιδείχθηκε το περασμένο Σάββατο στην Ασουνσιόν φαίνεται τώρα να προσκρούει στην αυστηρή νομική αρχιτεκτονική της Ευρώπης, περιπλέκοντας περαιτέρω τις διμερείς σχέσεις.

Η επόμενη μέρα και το μέλλον της συνεργασίας

Εν αναμονή των διευκρινίσεων από το Δικαστήριο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να διαχειριστεί τις προσδοκίες των τεσσάρων χωρών της Mercosur. Η αξιοπιστία της ΕΕ ως εμπορικού εταίρου τίθεται υπό αμφισβήτηση, καθώς μια συμφωνία που χρειάστηκε τέταρτο του αιώνα για να οριστικοποιηθεί, κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά.

Οι εξελίξεις των επόμενων μηνών θα καθορίσουν αν η ΕΕ μπορεί να εξισορροπήσει τις ελεύθερες εμπορικές ροές με την προστασία των εσωτερικών της συμφερόντων. Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου θα αποτελέσει δεδικασμένο που θα επηρεάσει όλες τις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες της Ένωσης με τρίτες χώρες.