Ανώτατο Δικαστήριο ΗΠΑ: Η απόλυση της Λίζα Κουκ από τη Fed μέσω social media και η μάχη για την ανεξαρτησία

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ καλείται να αποφασίσει την Τετάρτη για τη νομιμότητα της πρωτοφανούς κίνησης του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να απολύσει τη διοικητή της Federal Reserve, Λίζα Κουκ, μέσω ανάρτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η υπόθεση αυτή αποτελεί μια ιστορική δοκιμασία για τη νομισματική ανεξαρτησία της ισχυρότερης κεντρικής τράπεζας του κόσμου και τα όρια της προεδρικής εξουσίας.

Η αντιπαράθεση αυτή έρχεται ως συνέχεια της πάγιας στρατηγικής που ακολουθεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ για τον έλεγχο της νομισματικής πολιτικής, αμφισβητώντας ευθέως το αυτοδιοίκητο της Federal Reserve. Από την ίδρυση της κεντρικής τράπεζας το 1913, κανένας πρόεδρος δεν έχει επιχειρήσει να απομακρύνει μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου με αυτόν τον τρόπο, γεγονός που προσδίδει στην υπόθεση χαρακτήρα θεσμικού σεισμού.

Το ιστορικό της απόλυσης μέσω του Truth Social

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, όλα ξεκίνησαν το βράδυ της 25ης Αυγούστου, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανάρτησε στον λογαριασμό του στο Truth Social μια επιστολή προς την Κουκ, ενημερώνοντάς την ότι «απομακρύνεται άμεσα» από τα καθήκοντά της. Η κίνηση αυτή προκάλεσε άμεση νομική αντίδραση, με την Κουκ να προσφεύγει στη δικαιοσύνη επικαλούμενη παραβίαση των συνταγματικών της δικαιωμάτων.

Η νομική ομάδα της Κουκ υποστηρίζει ότι η ενέργεια αυτή παραβιάζει την Πέμπτη Τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος, η οποία ορίζει ότι κανείς δεν μπορεί να στερηθεί την ιδιοκτησία ή την ελευθερία του χωρίς τη δέουσα νομική διαδικασία. Η πλευρά της διοικητού τονίζει ότι η απόλυση μέσω social media στερείται της απαραίτητης προειδοποίησης και της δυνατότητας ακρόασης.

Η ανεξαρτησία της Fed και ο νόμος Federal Reserve Act

Η υπόθεση εξετάζει εάν ο πρόεδρος είχε την απαιτούμενη «εύλογη αιτία» (for cause) για την απομάκρυνση, όπως ορίζει ο νόμος. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ βασίζει την απόφασή του σε καταγγελίες για στεγαστική απάτη, τις οποίες η Κουκ — η οποία διορίστηκε το 2022 από τον πρώην πρόεδρο Τζο Μπάιντεν — αρνείται κατηγορηματικά, χαρακτηρίζοντάς τες ως πρόσχημα για πολιτική δίωξη.

Στους διαδρόμους της Ουάσιγκτον, νομικοί παραστάτες επισημαίνουν ότι η πίεση προς την Κουκ συνδέεται με τις απαιτήσεις του Λευκού Οίκου για ταχεία μείωση των επιτοκίων. Παρόμοιες πιέσεις δέχεται και ο Τζερόμ Πάουελ, ο οποίος πρόσφατα βρέθηκε στο στόχαστρο ποινικής έρευνας για δηλώσεις του στο Κογκρέσο, κίνηση που επίσης ερμηνεύεται ως προσπάθεια χειραγώγησης της Fed.

Η υπερασπιστική γραμμή του Υπουργείου Δικαιοσύνης

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης της κυβέρνησης Τραμπ προτρέπει το Ανώτατο Δικαστήριο να απορρίψει τα επιχειρήματα της Κουκ, ισχυριζόμενο ότι οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δεν έχουν «ιδιοκτησιακό δικαίωμα» στις θέσεις τους. Η διοίκηση υποστηρίζει ότι η Κουκ είχε πέντε ημέρες για να απαντήσει στις κατηγορίες, από τη στιγμή που ο πρόεδρος αναφέρθηκε για πρώτη φορά στην υπόθεση στα social media.

Επισημαίνεται από συνταγματολόγους ότι η απόφαση του δικαστηρίου, το οποίο διαθέτει συντηρητική πλειοψηφία 6-3, θα μπορούσε να βασιστεί σε διαδικαστικά ζητήματα, αποφεύγοντας προσωρινά τις βαθύτερες ουσίες για την έκταση της προεδρικής εξουσίας. Ωστόσο, η ετυμηγορία θα καθορίσει εάν οι ψηφιακές πλατφόρμες μπορούν να υποκαταστήσουν τις επίσημες κρατικές διαδικασίες.

Η επόμενη μέρα για την κεντρική τράπεζα

Η κατάληξη αυτής της δικαστικής μάχης θα αποτελέσει δεδικασμένο για το μέλλον της διάκρισης των εξουσιών — η αρχή που επιβάλλει τον διαχωρισμό της εκτελεστικής, νομοθετικής και δικαστικής λειτουργίας — στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εάν το Ανώτατο Δικαστήριο δικαιώσει τον πρόεδρο, η αυτονομία της Fed ενδέχεται να περιοριστεί σημαντικά, επηρεάζοντας την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.

Εν αναμονή της απόφασης, η Λίζα Κουκ παραμένει στη θέση της χάρη στην προσωρινή διαταγή κατώτερου δικαστηρίου, η οποία έκρινε ότι η απόλυση μέσω αναρτήσεων και άρθρων είναι νομικά αμφίβολη. Οι επόμενες ώρες στην Ουάσιγκτον θεωρούνται καθοριστικές για το κύρος των αμερικανικών θεσμών απέναντι στην ψηφιακή διπλωματία του Λευκού Οίκου.