ΝΑΤΟ: Πίεση στους συμμάχους που υπολείπονται σε συνεισφορές για όπλα στην Ουκρανία

Η πίεση αυξάνεται στους συμμάχους του ΝΑΤΟ να κατανείμουν πιο ομοιόμορφα το κόστος αγοράς αμερικανικών όπλων για την Ουκρανία, καθώς η Συμμαχία επιδιώκει να αναδιαρθρώσει το πρόγραμμα PURL. Μόνο 11 από τα 32 κράτη μέλη έχουν συνεισφέρει επίσημα σε πέντε πακέτα συνολικής αξίας 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ αναμένεται να συμμετάσχουν και μη μέλη του ΝΑΤΟ, όπως η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, εντείνοντας την ανάγκη για μεγαλύτερη συμμετοχή.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της δημιουργίας της λίστας Prioritized Ukraine Requirements List (PURL) τον Ιούλιο του 2025, ενός μηχανισμού που επιτρέπει τη συνέχιση των παραδόσεων αμερικανικών όπλων στην Ουκρανία. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην κάλυψη του κενού που δημιουργήθηκε από την αναστολή νέας στρατιωτικής βοήθειας από την Ουάσιγκτον υπό τον νυν πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με τη Λευκή Οικία να είναι πρόθυμη να πουλήσει όπλα που πληρώνονται από άλλους συμμάχους.

Η αυξανόμενη πίεση για δικαιότερη κατανομή

Όπως μεταδίδει το POLITICO, η πίεση για πιο ομοιόμορφη κατανομή των δαπανών για την αγορά απαραίτητων αμερικανικών όπλων για την Ουκρανία εντείνεται, καθώς η συμμαχία επιδιώκει να αναδιαρθρώσει το βασικό της πρόγραμμα. Η προσδοκία ότι δύο χώρες εκτός ΝΑΤΟ, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, θα συνεισφέρουν στο πρόγραμμα αγοράς όπλων, προσθέτει σε αυτή την πίεση, σύμφωνα με πηγές που είναι εξοικειωμένες με το θέμα. Ένας ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ δήλωσε στο POLITICO ότι «όσο περισσότερο συνεχίζεται αυτό, τόσο πιο καθαρά μπορεί κανείς να δει ποιος υπερβαίνει τις δυνατότητές του και ποιος υπολείπεται».

Αυτή η συζήτηση αποτέλεσε βασικό σημείο διαφωνίας κατά τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της συμμαχίας στις Βρυξέλες την περασμένη Τετάρτη. Το πρόγραμμα Prioritized Ukraine Requirements List (PURL), το οποίο δημιουργήθηκε τον Ιούλιο του 2025, έχει ως στόχο να διασφαλίσει τη συνέχιση των παραδόσεων αμερικανικών όπλων στην Ουκρανία, ειδικά καθώς η νέα στρατιωτική βοήθεια από την Ουάσιγκτον έχει παγώσει υπό τον νυν πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Οι συνεισφορές και οι «ελεύθεροι αναβάτες»

Μέχρι στιγμής, 11 από τους 32 συμμάχους του ΝΑΤΟ έχουν συνεισφέρει επίσημα σε πέντε ξεχωριστά πακέτα συνολικής αξίας 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο Γενικός Γραμματέας της συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι χώρες θα δαπανήσουν 5 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το τέλος του έτους, ενώ άλλες έξι χώρες έχουν υποσχεθεί να συμμετάσχουν. Η Ουκρανία έχει επαινέσει το σχέδιο PURL, το οποίο έχει παραδώσει κρίσιμα αμερικανικά όπλα, συμπεριλαμβανομένων των πολυπόθητων συστημάτων αεράμυνας Patriot.

Ωστόσο, η διαφορά μεταξύ των χωρών που πληρώνουν δισεκατομμύρια και των «ελεύθερων αναβατών» γίνεται ολοένα και πιο ενοχλητική. «Η υπομονή μας εξαντλείται», δήλωσε ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, εκφράζοντας απογοήτευση για χώρες που δεν έχουν συνεισφέρει τίποτα ή έχουν δεσμευτεί για μικρά ποσά μήνες μετά. Ορισμένοι σύμμαχοι, όπως η Δανία, η Νορβηγία και η Ολλανδία, έχουν ήδη συνεισφέρει πολλές φορές, ενώ η Γερμανία, η Πολωνία και η Νορβηγία ανακοίνωσαν από κοινού τη χρηματοδότηση του επόμενου πακέτου PURL.

Άλλες χώρες, όπως η Ιταλία, η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ, έχουν σηματοδοτήσει την πρόθεσή τους να συμμετάσχουν αλλά δεν έχουν κάνει ακόμη επίσημη ανακοίνωση. Περίπου 20 σύμμαχοι έχουν ορκιστεί να συνεισφέρουν στο πρόγραμμα. Κράτη όπως η Ρουμανία και το Μαυροβούνιο αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες, ενώ άλλα, όπως η Ουγγαρία, είναι ιδεολογικά αντίθετα στην παροχή βοήθειας στην Ουκρανία. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Τσεχική Δημοκρατία χρησιμοποιούν άλλους τρόπους αποστολής στρατιωτικής βοήθειας, ενώ η Γαλλία είναι επιφυλακτική, εν μέρει λόγω της απροθυμίας της να χρησιμοποιήσει ευρωπαϊκά χρήματα για την υποστήριξη αμερικανικών εταιρειών όπλων.

Ο ρόλος των παγωμένων ρωσικών assets και η βιωσιμότητα του PURL

Στο πλαίσιο αυτής της συζήτησης, βρίσκεται και η εν εξελίξει προσπάθεια της ΕΕ να χρησιμοποιήσει 140 δισεκατομμύρια ευρώ σε παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για τη χρηματοδότηση ενός ταμείου αποζημιώσεων για την Ουκρανία. Αυτή η πρωτοβουλία αντιμετωπίζει την αντίθεση του Βελγίου, όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος των δεσμευμένων κεφαλαίων της Μόσχας, παρόλο που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ανοιχτή σε εγγυήσεις προς το Βέλγιο.

Αυτό που ανησυχεί τους αναλυτές είναι η βιωσιμότητα του PURL μακροπρόθεσμα. Ενώ η συμμαχία μπορεί να διατηρήσει το PURL με εθνικές συνεισφορές, δύο διπλωμάτες του ΝΑΤΟ δήλωσαν ότι θα ήταν χρήσιμο εάν οι σύμμαχοι μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιήσουν τα ρωσικά χρήματα. Η πρέσβης του Κιέβου στο ΝΑΤΟ, Alyona Getmanchuk, τόνισε στο POLITICO ότι «η Ουκρανία ενδιαφέρεται πραγματικά να καταστήσει τη πρωτοβουλία PURL βιώσιμη» και ότι «τουλάχιστον 12 δισεκατομμύρια δολάρια» από το σχέδιο το επόμενο έτος θα επέτρεπαν στο Κίεβο να «διαπραγματευτεί από μια πολύ πιο σίγουρη και ασφαλή θέση», ενισχύοντας τη διαπραγματευτική της θέση στις εν εξελίξει ειρηνευτικές συνομιλίες.

Η επόμενη μέρα και οι προκλήσεις

Για να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη επιβίωση του PURL, οι σύμμαχοι θα πρέπει να βελτιώσουν την επικοινωνία τους γύρω από το πρόγραμμα στις ΗΠΑ, δήλωσε ο Ed Arnold, ανώτερος ερευνητής στο think tank Royal United Services Institute του Λονδίνου. Ο Arnold υποστήριξε ότι ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, «λειτουργεί πολύ συναλλακτικά» και οι σύμμαχοι θα πρέπει να διοργανώσουν «road shows» που να αποδεικνύουν σαφώς στους ψηφοφόρους των Ρεπουμπλικανικών πολιτειών που φιλοξενούν εργοστάσια όπλων ότι «ωφελούνται άμεσα από αυτά τα ευρωπαϊκά χρήματα και υποστηρίζουν την Ουκρανία». Αυτό θα μπορούσε να γεφυρώσει τις διαιρέσεις εντός του Ρεπουμπλικανικού κόμματος.

Συνολικά, η πίεση εντός της συμμαχίας είναι «πραγματικά τεράστια» για να δοθούν περισσότερα. Ένας ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ τόνισε ότι «ο καθένας μας πρέπει να συνεισφέρει ατομικά», υπογραμμίζοντας την «μεγάλη ανισορροπία» στις συνεισφορές.