Συρία: Σε κίνδυνο η ασφάλεια 10.000 τζιχαντιστών μετά την κατάρρευση των κουρδικών δυνάμεων

Η ραγδαία κατάρρευση των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) στη βορειοανατολική Συρία προκαλεί διεθνή συναγερμό για την τύχη 10.000 μαχητών του Ισλαμικού Κράτους που κρατούνται σε φυλακές και στρατόπεδα. Η μεταβίβαση του ελέγχου στη Δαμασκό δημιουργεί ένα κενό ασφαλείας σε κρίσιμες εγκαταστάσεις, εγείροντας φόβους για μαζικές αποδράσεις και ανασύνταξη των τρομοκρατικών πυρήνων στην περιοχή.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της δραματικής ανατροπής του γεωπολιτικού χάρτη, όπου οι συριακές κυβερνητικές δυνάμεις ανακτούν τον έλεγχο περιοχών που επί χρόνια αποτελούσαν το προπύργιο της κουρδικής αυτονομίας. Η απόσυρση των SDF αφήνει πίσω της ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα ασφαλείας, καθώς η διαχείριση χιλιάδων σκληροπυρηνικών μαχητών και των οικογενειών τους περνά πλέον σε ένα καθεστώς αβεβαιότητας, με τη διεθνή κοινότητα να παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις μετακινήσεις πληθυσμών και στρατευμάτων.

Το γεωπολιτικό αποτύπωμα των φυλακών στη Χασάκα

Οι δύο κύριες φυλακές στην επαρχία Χασάκα, η Ghwayran και η Panorama, αποτελούν το επίκεντρο της ανησυχίας, καθώς εκεί κρατούνται χιλιάδες έμπειροι μαχητές του IS. Η φυλακή Ghwayran, η οποία στεγάζεται σε ένα ανακατασκευασμένο σχολικό συγκρότημα, φιλοξενεί περίπου 4.000 κρατούμενους, ενώ η ασφάλεια της εξωτερικής περιμέτρου εξαρτάται από τον διεθνή συνασπισμό υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η πρόσβαση σε αυτές τις εγκαταστάσεις το 2025 αποκάλυψε την παρουσία κρατουμένων από τη Βρετανία, τη Ρωσία και τη Γερμανία. Παρά την προέλαση του συριακού στρατού, πόλεις όπως το Καμισλί και η Μαλικίγια παραμένουν προς το παρόν υπό κουρδικό έλεγχο, διατηρώντας μια εύθραυστη ισορροπία στις τοπικές δομές κράτησης.

Η απώλεια ελέγχου και το ρίσκο των αποδράσεων

Η κατάσταση περιπλέκεται στις περιοχές όπου ο συριακός στρατός έχει ήδη εγκατασταθεί, όπως στη φυλακή Σανταντί. Οι δυνάμεις SDF παραδέχθηκαν ότι έχασαν τον έλεγχο της εγκατάστασης καθώς πλησίαζαν τα κυβερνητικά στρατεύματα, γεγονός που οδήγησε στην απόδραση περίπου 200 κρατουμένων. Παρόλο που η Δαμασκός υποστηρίζει ότι επανασυνέλαβε τους περισσότερους, η αβεβαιότητα παραμένει έντονη.

Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι πολλοί από τους δραπέτες ήταν χαμηλόβαθμα στελέχη του Ισλαμικού Κράτους, ωστόσο η ευκολία με την οποία εγκαταλείφθηκαν οι θέσεις φύλαξης προκαλεί προβληματισμό. Παράλληλα, η εγκατάσταση Al-Aqtan στην επαρχία της Ράκα έχει ήδη περάσει υπό τον πλήρη έλεγχο της συριακής κυβέρνησης, σηματοδοτώντας τη συνολική αλλαγή φρουράς στις υποδομές ασφαλείας.

Αλ-Χολ και Ροζ: Οι ανθρωπιστικές ωρολογιακές βόμβες

Πέρα από τους μαχητές, η Συρία αντιμετωπίζει το ζήτημα των δεκάδων χιλιάδων αμάχων που κρατούνται στους καταυλισμούς Αλ-Χολ και Ροζ. Μέχρι το 2024, το Αλ-Χολ φιλοξενούσε 44.000 ανθρώπους, στην πλειονότητά τους γυναίκες και παιδιά, με ένα ξεχωριστό τμήμα για υπηκόους δυτικών χωρών. Οι διαπραγματεύσεις για την παράδοση του ελέγχου στη Δαμασκό βρίσκονται σε εξέλιξη, εν μέσω αναφορών για αποχώρηση των κουρδικών δυνάμεων.

Στον καταυλισμό Ροζ κρατούνται επίσης γνωστές περιπτώσεις, όπως η Shamima Begum, ενώ η παρουσία γυναικών από την Τανζανία και το Τρινιντάντ υπογραμμίζει τον διεθνή χαρακτήρα της κρίσης. Σύμφωνα με αναλυτές στρατηγικής, η διαχείριση αυτών των πληθυσμών από τη συριακή κυβέρνηση θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για τη σταθερότητα της περιοχής και τις σχέσεις της Δαμασκού με τη διεθνή κοινότητα.

Η επόμενη μέρα για τη διεθνή ασφάλεια

Εν αναμονή των διευκρινίσεων για το μέλλον των καταυλισμών, ποινικολόγοι που παρακολουθούν την υπόθεση επισημαίνουν ότι η νομική ευθύνη για τους ξένους μαχητές παραμένει ένα θολό τοπίο. Η απροθυμία πολλών δυτικών κρατών να επαναπατρίσουν τους πολίτες τους περιπλέκει τη διαδικασία, αφήνοντας τη Συρία να διαχειριστεί μια κληρονομιά βίας που απειλεί να αναζωπυρωθεί.

Η εδραίωση του ελέγχου από την κυβέρνηση του Αχμέντ αλ-Σάραα ίσως προσφέρει μια προσωρινή λύση στη φύλαξη, όμως ο κίνδυνος τρομοκρατικών χτυπημάτων για την απελευθέρωση των κρατουμένων παραμένει υψηλός. Η διεθνής κοινότητα καλείται πλέον να αποφασίσει αν θα συνεργαστεί με το νέο καθεστώς στη Δαμασκό ή αν θα ρισκάρει μια νέα έξαρση της τρομοκρατίας στη Μέση Ανατολή.