Ισραήλ – Συρία: Συμφωνία για μηχανισμό επικοινωνίας υπό την εποπτεία των ΗΠΑ

Το Ισραήλ και η Συρία κατέληξαν σε συμφωνία για τη δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού επικοινωνίας με στόχο τον συντονισμό σε θέματα ασφάλειας, πληροφοριών και εμπορίου, έπειτα από τριμερείς συνομιλίες στο Παρίσι. Η εξέλιξη αυτή, που ανακοινώθηκε από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, σηματοδοτεί μια κρίσιμη στροφή στις διμερείς σχέσεις μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στα τέλη του 2024.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια των πρόσφατων συνομιλιών για την ασφάλεια που ξεκίνησαν με αμερικανική πρωτοβουλία, επιδιώκοντας να γεφυρώσουν το χάσμα που δημιουργήθηκε μετά την κατάρρευση της προηγούμενης κυβέρνησης στη Δαμασκό. Το παρασκήνιο της υπόθεσης συνδέεται άμεσα με την ανάγκη σταθεροποίησης των συνόρων, καθώς η γεωπολιτική αστάθεια στην περιοχή απειλεί την εύθραυστη ισορροπία που διατηρήθηκε για δεκαετίες.

Ο μηχανισμός συντονισμού και ο ρόλος του Παρισιού

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, οι αντιπροσωπείες των δύο χωρών συναντήθηκαν στη γαλλική πρωτεύουσα τη Δευτέρα και την Τρίτη, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο νέος μηχανισμός θα διευκολύνει την άμεση ανταλλαγή πληροφοριών, τη στρατιωτική αποκλιμάκωση και τη διερεύνηση εμπορικών ευκαιριών, λειτουργώντας ως ένας δίαυλος πρόληψης κρίσεων.

Το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου, επιβεβαίωσε ότι η ισραηλινή πλευρά εστίασε σε ζητήματα ασφάλειας αλλά και στην προοπτική οικονομικής συνεργασίας. Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζεται με την ευρύτερη στρατηγική για μια αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη που θα εγγυάται την ασφάλεια των βόρειων συνόρων του Ισραήλ.

Οι όροι της Συρίας και το χρονοδιάγραμμα απόσυρσης

Παρά τη συμφωνία για τον μηχανισμό, η Συρία θέτει αυστηρές προϋποθέσεις για την περαιτέρω πρόοδο των διαπραγματεύσεων. Σύρος αξιωματούχος δήλωσε ότι δεν είναι δυνατή η συζήτηση για «στρατηγικούς φακέλους» χωρίς ένα δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για την απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων από τα εδάφη που κατελήφθησαν μετά τον Δεκέμβριο του 2024.

Η Δαμασκός επιδιώκει την επιστροφή στις θέσεις που κατείχαν οι δυνάμεις πριν από την ανατροπή του Άσαντ, ζητώντας παράλληλα ένα αμοιβαίο πλαίσιο ασφάλειας που θα κατοχυρώνει την εθνική της κυριαρχία. Στο πλαίσιο αυτό, η συριακή πλευρά πρότεινε την αναστολή όλων των ισραηλινών στρατιωτικών δραστηριοτήτων κατά της Συρίας, μια κίνηση στην οποία το Ισραήλ δεν έχει ακόμη απαντήσει επίσημα.

Εν αναμονή των διευκρινίσεων, αναλυτές στρατηγικής τονίζουν ότι η ισραηλινή παρέμβαση για την προστασία της μειονότητας των Δρούζων στη νοτιοδυτική Συρία παραμένει ένα ακανθώδες ζήτημα που περιπλέκει την απόσυρση των δυνάμεων. Η ισραηλινή πλευρά φαίνεται να χρησιμοποιεί την παρουσία της ως διαπραγματευτικό χαρτί για την εξασφάλιση εγγυήσεων κατά της διείσδυσης εξτρεμιστικών οργανώσεων.

Η αναβίωση της συμφωνίας του 1974

Κεντρικό σημείο των συζητήσεων στο Παρίσι ήταν η αναβίωση της συμφωνίας απεμπλοκής του 1974, η οποία είχε καθιερώσει μια ουδέτερη ζώνη υπό την εποπτεία του ΟΗΕ. Η επαναφορά αυτού του πλαισίου θεωρείται απαραίτητη για την αποφυγή τυχαίων συγκρούσεων και την αποκατάσταση της τάξης στη μεθόριο, ειδικά μετά την κατάργηση των κυρώσεων Caesar που ανοίγει τον δρόμο για οικονομική ανασυγκρότηση.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η εμπορική διάσταση της συμφωνίας θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη σταθερότητα. Η δημιουργία κοινών οικονομικών συμφερόντων θεωρείται από την Ουάσιγκτον ως η καλύτερη ασφαλιστική δικλείδα για την τήρηση των διπλωματικών δεσμεύσεων.

Προκλήσεις και μελλοντικές προοπτικές

Η Συρία κατηγορεί το Ισραήλ για κωλυσιεργία μέσω τεχνικών λεπτομερειών, καλώντας την ισραηλινή ηγεσία να εγκαταλείψει την «επεκτατική νοοτροπία» της. Η επιτυχία του μηχανισμού επικοινωνίας θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των δύο πλευρών να μετατρέψουν τον τακτικό συντονισμό σε μια μόνιμη αρχιτεκτονική ασφάλειας υπό τη συνεχή εποπτεία των ΗΠΑ.

Η επόμενη φάση των συνομιλιών αναμένεται να επικεντρωθεί στον καθορισμό των γεωγραφικών ορίων της αποχώρησης και στις εγγυήσεις που θα παρέχει η νέα συριακή ηγεσία για τη μη παρέμβαση στα εσωτερικά του Ισραήλ. Η διπλωματική εμπλοκή των ΗΠΑ παραμένει ο καθοριστικός παράγοντας που μπορεί να αποτρέψει την κατάρρευση αυτής της ιστορικής πρωτοβουλίας.