Ιράν: Τουλάχιστον 25 νεκροί στις αιματηρές διαδηλώσεις για την οικονομική κρίση

Τουλάχιστον 25 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στο Ιράν κατά τις πρώτες εννέα ημέρες των διαδηλώσεων, οι οποίες ξεκίνησαν από το παζάρι της Τεχεράνης λόγω της κατάρρευσης του ριάλ και του καλπάζοντος πληθωρισμού. Οι κινητοποιήσεις έχουν επεκταθεί σε 27 από τις 31 επαρχίες, προκαλώντας έντονη διεθνή ανησυχία και προειδοποιήσεις από τον πρόεδρο των ΗΠΑ για ενδεχόμενη παρέμβαση.

Η τρέχουσα κοινωνική έκρηξη στο Ιράν έρχεται ως συνέχεια της βαθιάς οικονομικής αποσταθεροποίησης, η οποία επιδεινώθηκε από τη ραγδαία υποτίμηση του εθνικού νομίσματος. Παρόλο που οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν με αμιγώς οικονομικά αιτήματα, γρήγορα μετατράπηκαν σε μια ευρύτερη αμφισβήτηση της ιεραρχικής ηγεσίας της χώρας, θυμίζοντας σε ένταση, αν και όχι ακόμα σε κλίμακα, τις αναταραχές της περιόδου 2022-23.

Η κλιμάκωση των συγκρούσεων και ο απολογισμός των θυμάτων

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν μια δραματική αύξηση των θυμάτων. Η οργάνωση Hengaw τοποθετεί τον αριθμό των νεκρών στους 25, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονται και τέσσερις ανήλικοι, ενώ οι συλλήψεις έχουν ήδη ξεπεράσει τις 1.000.

Από την πλευρά του, το δίκτυο HRANA κάνει λόγο για τουλάχιστον 29 νεκρούς και περισσότερες από 1.200 συλλήψεις μέχρι τις 5 Ιανουαρίου. Οι ιρανικές αρχές, αν και δεν έχουν δώσει επίσημο συνολικό απολογισμό για τους διαδηλωτές, επιβεβαίωσαν τον θάνατο δύο μελών των δυνάμεων ασφαλείας και τον τραυματισμό δεκάδων άλλων.

Ο αρχηγός της αστυνομίας, Ahmadreza Radan, δήλωσε ότι οι δυνάμεις επιβολής του νόμου θα επιδείξουν μηδενική ανοχή απέναντι σε όσους χαρακτηρίζει ως «ταραχοποιούς». Παράλληλα, κάλεσε όσους «εξαπατήθηκαν από ξένες υπηρεσίες» να παραδοθούν, υποσχόμενος ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα αντιμετωπίσει την κατάσταση με αποφασιστικότητα.

Η γεωπολιτική διάσταση και η παρέμβαση των ΗΠΑ

Η κρίση στο Ιράν έχει λάβει πλέον διεθνείς διαστάσεις, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να παρεμβαίνει δυναμικά. Ο Αμερικανός ηγέτης προειδοποίησε ότι η Ουάσινγκτον είναι έτοιμη να συνδράμει τους διαδηλωτές, εάν οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας συνεχίσουν να χρησιμοποιούν θανατηφόρα βία.

Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν άμεση και αιχμηρή. Ο ανώτατος ηγέτης, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, διεμήνυσε ότι η χώρα δεν πρόκειται να υποκύψει στον εχθρό, κατηγορώντας ξένα κέντρα αποφάσεων για την υποκίνηση του χάους. Η ρητορική αυτή εντείνει το γεωπολιτικό αποτύπωμα της κρίσης, μετατρέποντας μια εσωτερική διαμαρτυρία σε πεδίο διπλωματικής αντιπαράθεσης.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η στάση της Ουάσινγκτον λειτουργεί ως καταλύτης για την περαιτέρω κλιμάκωση, καθώς η ιρανική ηγεσία αισθάνεται ότι απειλείται η ίδια η εθνική κυριαρχία της. Αυτό οδηγεί σε μια σκλήρυνση της στάσης του κρατικού μηχανισμού καταστολής.

Η κατάρρευση του ριάλ και τα κυβερνητικά μέτρα

Στο επίκεντρο της οργής βρίσκεται η οικονομική εξαθλίωση. Το ιρανικό ριάλ κατέγραψε νέα πτώση, φτάνοντας την Τρίτη στην ισοτιμία των 1.489.500 ανά δολάριο, σημειώνοντας απώλειες 4% από την έναρξη των διαδηλώσεων. Ο πληθωρισμός καλπάζει, καθιστώντας βασικά αγαθά απρόσιτα για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού.

Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην καταστολή και τον διάλογο. Έχει υποσχεθεί μεταρρυθμίσεις στο τραπεζικό σύστημα και ανακοίνωσε μια νέα πολιτική επιδοτήσεων που θα τεθεί σε ισχύ στις 10 Ιανουαρίου, με στόχο την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών.

Ήδη από τις 29 Δεκεμβρίου, η κυβέρνηση προχώρησε στην αντικατάσταση του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, σε μια προσπάθεια να ανακόψει την ελεύθερη πτώση του νομίσματος. Ωστόσο, οι διαδηλωτές εμφανίζονται δύσπιστοι, καθώς οι υποσχέσεις για μεταρρυθμίσεις δεν έχουν ακόμη αποδώσει καρπούς στην καθημερινότητά τους.

Η επόμενη μέρα και οι προοπτικές σταθερότητας

Η εξάπλωση των διαμαρτυριών σε 27 επαρχίες υποδηλώνει ότι η δυσαρέσκεια είναι πλέον οριζόντια και δεν περιορίζεται μόνο στα αστικά κέντρα. Η ηγεσία του Ιράν καλείται να διαχειριστεί μια από τις πιο σύνθετες κρίσεις της τελευταίας δεκαετίας, όπου η οικονομική επιβίωση συνδέεται άρρηκτα με τα πολιτικά δικαιώματα.

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, καθώς η κλιμάκωση της βίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια γενικευμένη σύρραξη. Η 10η Ιανουαρίου θεωρείται ημερομηνία-ορόσημο, καθώς η εφαρμογή των νέων οικονομικών μέτρων θα δείξει αν η κυβέρνηση μπορεί να κατευνάσει το κύμα οργής ή αν η κοινωνική έκρηξη θα λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις.