- Το Ιράν μπλοκάρει την πρόσβαση της IAEA στις βομβαρδισμένες εγκαταστάσεις Νατάνζ και Φορντό.
- Η Τεχεράνη απαιτεί καταδίκη των επιθέσεων του Ιουνίου πριν επιτρέψει νέες επιθεωρήσεις.
- Ο Μοχαμάντ Εσλαμί ζητά ειδικά πρωτόκολλα για τον έλεγχο κατεστραμμένων πυρηνικών υποδομών.
- Η IAEA προειδοποιεί ότι το αδιέξοδο στις επιθεωρήσεις υπονομεύει τη διεθνή ασφάλεια.
Η Τεχεράνη ξεκαθάρισε την Παρασκευή ότι δεν θα επιτρέψει την είσοδο επιθεωρητών της IAEA στις πυρηνικές εγκαταστάσεις που βομβαρδίστηκαν τον περασμένο Ιούνιο, εάν δεν διευκρινιστεί προηγουμένως η στάση του Οργανισμού απέναντι στις επιθέσεις. Ο επικεφαλής του πυρηνικού προγράμματος, Μοχαμάντ Εσλαμί, κατήγγειλε πολιτικές πιέσεις από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, τονίζοντας ότι η πρόσβαση σε κατεστραμμένες υποδομές απαιτεί συγκεκριμένα πρωτόκολλα ασφαλείας.
| Εγκατάσταση | Κατάσταση Επιθεώρησης | Κύριο Αίτημα Τεχεράνης |
|---|---|---|
Εγκατάσταση Νατάνζ | Κατάσταση Επιθεώρησης Αδύνατη η πρόσβαση | Κύριο Αίτημα Τεχεράνης Διευκρίνιση στάσης IAEA |
Εγκατάσταση Φορντό | Κατάσταση Επιθεώρησης Αδύνατη η πρόσβαση | Κύριο Αίτημα Τεχεράνης Πρωτόκολλο περιβαλλοντικού κινδύνου |
Εγκατάσταση Ισφαχάν | Κατάσταση Επιθεώρησης Αδύνατη η πρόσβαση | Κύριο Αίτημα Τεχεράνης Καταδίκη στρατιωτικού πλήγματος |
Εγκατάσταση Υπόλοιπες 13 θέσεις | Κατάσταση Επιθεώρησης Πλήρης πρόσβαση | Κύριο Αίτημα Τεχεράνης Συνέχιση τυπικών ελέγχων |
Η τρέχουσα αντιπαράθεση μεταξύ της Τεχεράνης και του διεθνούς παρατηρητή αποτελεί τη φυσική συνέχεια των στρατιωτικών πληγμάτων του περασμένου Ιουνίου, τα οποία άλλαξαν άρδην τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας περιόδου έντονης αβεβαιότητας, όπου το γεωπολιτικό αποτύπωμα των επιθέσεων καθορίζει πλέον τη διπλωματική ατζέντα.
Είναι μη ρεαλιστικό, αντιεπαγγελματικό και άδικο ο Γκρόσι να μας ασκεί πίεση λόγω των απαιτήσεων του Ισραήλ και των ΗΠΑ.
Μοχαμάντ Εσλαμί, Επικεφαλής Πυρηνικού Προγράμματος Ιράν
Το αίτημα για καταδίκη των επιθέσεων και τα πρωτόκολλα ασφαλείας
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, ο Μοχαμάντ Εσλαμί υπογράμμισε ότι η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας οφείλει να ξεκαθαρίσει τη θέση της για τις επιθέσεις σε εγκαταστάσεις που τελούν υπό την εποπτεία της. Ο ίδιος επεσήμανε ότι όταν συμβαίνει ένα στρατιωτικό πλήγμα με περιβαλλοντικούς κινδύνους, πρέπει να σχεδιάζονται συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές.
Ο Ιρανός αξιωματούχος αποκάλυψε ότι η Τεχεράνη είχε υποβάλει αίτημα στη Γενική Διάσκεψη της IAEA τον περασμένο Σεπτέμβριο για την απαγόρευση επιθέσεων σε πυρηνικές τοποθεσίες. Ωστόσο, το ζήτημα αγνοήθηκε, γεγονός που ενισχύει την καχυποψία της ιρανικής ηγεσίας για την αντικειμενικότητα του Οργανισμού.
Το αδιέξοδο με τον Ραφαέλ Γκρόσι και οι διεθνείς πιέσεις
Η δήλωση Εσλαμί ήρθε ως απάντηση στον επικεφαλής της IAEA, καθώς πρόσφατα ο Ραφαέλ Γκρόσι προειδοποίησε ότι το αδιέξοδο δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ αόριστον. Ο Γκρόσι σημείωσε ότι η Υπηρεσία αδυνατεί να ελέγξει τις τρεις κύριες εγκαταστάσεις που επλήγησαν —τη Νατάνζ, το Φορντό και το Ισφαχάν.
Από την πλευρά του, ο Εσλαμί χαρακτήρισε τη στάση του Γκρόσι ως «μη ρεαλιστική και αντιεπαγγελματική», υποστηρίζοντας ότι υποκύπτει στις πιέσεις της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ. Ενώ οι επιθεωρήσεις συνεχίζονται κανονικά στις 13 μη πληγείσες εγκαταστάσεις, η κατάσταση των κύριων υποδομών παραμένει στο σκοτάδι.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η απαίτηση για «ειδικό πρωτόκολλο» αποτελεί μια προσπάθεια της ιρανικής πλευράς να αναβαθμίσει τη διαπραγματευτική της ισχύ. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η αβεβαιότητα αυτή επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς ενεργειακές ισορροπίες.
Οι γεωπολιτικές επιπτώσεις και η επόμενη μέρα
Η άρνηση πρόσβασης στις κατεστραμμένες εγκαταστάσεις έρχεται σε μια στιγμή που η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή ενισχύεται σημαντικά. Η Τεχεράνη φαίνεται να χρησιμοποιεί το ζήτημα των επιθεωρήσεων ως μοχλό πίεσης για να εξασφαλίσει εγγυήσεις ασφαλείας από τη διεθνή κοινότητα.
Εν αναμονή των επόμενων κινήσεων της IAEA, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία την πιθανή κλιμάκωση της έντασης. Η επίλυση του ζητήματος των πρωτοκόλλων ελέγχου θα αποτελέσει το «κλειδί» για την αποφυγή μιας νέας κρίσης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες συνέπειες για την παγκόσμια ασφάλεια.
