- Οι έμποροι του Παζαριού στρέφονται κατά των κληρικών λόγω οικονομικής εξαθλίωσης.
- Οι Φρουροί της Επανάστασης μονοπωλούν την αγορά πετρελαίου και κατασκευών.
- Το ιρανικό ριάλ έχασε το 50% της αξίας του εντός του 2025.
- Ο πληθωρισμός στο Ιράν εκτοξεύθηκε στο 42,5% τον Δεκέμβριο.
- Ο απολογισμός των νεκρών από τις διαδηλώσεις έχει φτάσει τους 544.
Οι έμποροι στο Παζάρι της Τεχεράνης, οι οποίοι αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979, στρέφονται πλέον ανοιχτά κατά της θρησκευτικής ηγεσίας που βοήθησαν να ανέλθει στην εξουσία. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η οικονομική εξαθλίωση και η παντοδυναμία των Φρουρών της Επανάστασης έχουν μετατρέψει την παραδοσιακή εμπορική τάξη σε πυρήνα αντικυβερνητικών διαδηλώσεων.
| Δείκτης | Τιμή / Κατάσταση |
|---|---|
| Πληθωρισμός (Δεκέμβριος 2025) | 42,5% |
| Υποτίμηση Ριάλ (2025) | Σχεδόν 50% |
| Επιβεβαιωμένοι Νεκροί (HRANA) | 544 άτομα |
| Αριθμός Συλλήψεων | 10.681 άτομα |
| Κύριος Τομέας Ελέγχου IRGC | Πετρέλαιο & Κατασκευές |
Η ιστορική συμμαχία μεταξύ των εμπόρων του παζαριού (Bazaaris) και του ιερατικού κατεστημένου φαίνεται να διαρρηγνύεται οριστικά, καθώς η οικονομική κρίση στο Ιράν λαμβάνει υπαρξιακές διαστάσεις. Η τάξη των εμπόρων, που κάποτε χρηματοδότησε την ανατροπή του Σάχη, αισθάνεται πλέον περιθωριοποιημένη από ένα σύστημα που ευνοεί αποκλειστικά τις στρατιωτικές ελίτ.
Αυτή η μετατόπιση έρχεται ως συνέχεια της συστηματικής διάβρωσης της πολιτικής και οικονομικής επιρροής των εμπόρων, την ώρα που οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν σφίξει τον κλοιό τους γύρω από κάθε κερδοφόρα δραστηριότητα στη χώρα. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει μια βαθιά δυσαρέσκεια που ξεκινά από τους μικροπωλητές και φτάνει μέχρι τους μεγάλους χονδρεμπόρους.
Η κυβέρνηση θέλει να λύσει το πρόβλημα, αλλά στερείται των μέσων και της δύναμης. Η οικονομία δεν ελέγχεται από την κυβέρνηση.
Έμπορος χαλιών, Τεχεράνη
Η προδοσία των «συμμάχων» της επανάστασης
Οι διαδηλώσεις που συγκλονίζουν το Ιράν τις τελευταίες εβδομάδες βρήκαν το σημείο ανάφλεξης στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, όταν εκατοντάδες καταστηματάρχες κατέβασαν ρολά διαμαρτυρόμενοι για την κατάρρευση του ριάλ. Η οργή τους δεν περιορίζεται πλέον στην ακρίβεια, αλλά στρέφεται ευθέως κατά της νομιμότητας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Οι συμμετέχοντες στις κινητοποιήσεις, αψηφώντας τη χρήση δακρυγόνων και πραγματικών πυρών από τις δυνάμεις ασφαλείας, φωνάζουν συνθήματα όπως «θάνατος στον δικτάτορα». Η εξέλιξη αυτή είναι κρίσιμη, καθώς το καθεστώς χάνει το τελευταίο λαϊκό έρεισμα που του παρείχε η παραδοσιακή αστική τάξη.
Το οικονομικό μονοπώλιο των Φρουρών της Επανάστασης
Ένα από τα κύρια αίτια της εξέγερσης είναι η γιγάντωση της οικονομικής αυτοκρατορίας των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC). Οι Φρουροί ελέγχουν πλέον ζωτικούς τομείς, από το πετρέλαιο και τις κατασκευές μέχρι τις τηλεπικοινωνίες και τις μεταφορές, αφήνοντας ελάχιστο χώρο στον ιδιωτικό τομέα.
Επιπλέον, η διαχείριση του «σκιώδους στόλου» που μεταφέρει παράνομα ιρανικό πετρέλαιο στην Κίνα βρίσκεται υπό τον απόλυτο έλεγχο των IRGC. Οι έμποροι καταγγέλλουν ότι τα κέρδη από το πετρέλαιο δεν επιστρέφουν ποτέ στην εθνική οικονομία, αλλά τροφοδοτούν τα δίκτυα εξουσίας των στρατιωτικών ελίτ.
Η κατάρρευση του ριάλ και ο πληθωρισμός-ρεκόρ
Τα οικονομικά δεδομένα είναι αποκαρδιωτικά, με το ιρανικό ριάλ να έχει χάσει σχεδόν το 50% της αξίας του έναντι του δολαρίου εντός του 2025. Ο επίσημος πληθωρισμός άγγιξε το 42,5% τον Δεκέμβριο, καθιστώντας βασικά αγαθά απρόσιτα για τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αναλυτών στρατηγικής που παρακολουθούν την περιοχή, η αστάθεια των τιμών είναι πιο καταστροφική από τον ίδιο τον πληθωρισμό για τους εμπόρους. Η αδυναμία πρόβλεψης του κόστους εισαγωγών καθιστά το εμπόριο αδύνατο, οδηγώντας σε μαζικά λουκέτα και περαιτέρω κοινωνική ένταση.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από τις διεθνείς κυρώσεις, οι οποίες έχουν αποκλείσει το Ιράν από το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η κυβέρνηση φαίνεται να έχει χάσει τον έλεγχο, καθώς οι πραγματικές αποφάσεις λαμβάνονται από τον Ανώτατο Ηγέτη και τους στρατιωτικούς συμβούλους του.
Η στρατηγική επιβίωσης της Τεχεράνης
Παρά την πίεση, η ηγεσία στην Τεχεράνη δείχνει αποφασισμένη να διατηρήσει την εξουσία με κάθε κόστος. Βασίζεται στις πιστές δυνάμεις των Φρουρών και των παραστρατιωτικών Basij για την καταστολή των εξεγέρσεων, οι οποίες έχουν ήδη κοστίσει τη ζωή σε εκατοντάδες ανθρώπους.
Σύμφωνα με στοιχεία της οργάνωσης HRANA, έχουν επαληθευτεί 544 θάνατοι από την έναρξη των διαδηλώσεων στις 28 Δεκεμβρίου, ενώ οι συλλήψεις ξεπερνούν τις 10.000. Το καθεστώς συνεχίζει να αποδίδει την αναταραχή σε «ξένους δακτύλους» και μισθοφόρους των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Ενώ η Τεχεράνη αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη κρίση νομιμοποίησης από το 1979, η εξάρτησή της από τους Φρουρούς της Επανάστασης καθιστά αδύνατη οποιαδήποτε μεταρρύθμιση που θα περιόριζε την οικονομική τους ισχύ. Η επόμενη μέρα παραμένει αβέβαιη, με το Παζάρι να παραμένει το βαρόμετρο των εξελίξεων.
Πώς να ερμηνεύσετε τις εξελίξεις στο Ιράν
- Παρακολουθήστε την ισοτιμία του ριάλ ως δείκτη κοινωνικής σταθερότητας.
- Αναζητήστε αναφορές για απεργίες στο Παζάρι, καθώς αποτελούν προάγγελο γενικευμένων αναταραχών.
- Διακρίνετε τις ανακοινώσεις της κυβέρνησης από τις ενέργειες των Φρουρών της Επανάστασης.
- Εστιάστε στις αναφορές για την κατάσταση των υποδομών πετρελαίου και τις εξαγωγές προς την Κίνα.
