- Το ιρανικό καθεστώς παραμένει όρθιο λόγω της συνοχής των δυνάμεων ασφαλείας.
- Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εξετάζει στρατιωτικές επιλογές και δασμούς για την άσκηση πίεσης.
- Η οικονομική εξαθλίωση και οι κυρώσεις αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή για τη σταθερότητα.
- Περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι φέρεται να έχουν σκοτωθεί κατά την καταστολή των διαδηλώσεων.
- Το «μοντέλο της Βενεζουέλας» συζητείται ως πιθανή στρατηγική για την αλλαγή ηγεσίας.
Το ιερατικό καθεστώς του Ιράν επιδεικνύει αξιοσημείωτη αντοχή παρά τις συνεχιζόμενες πανεθνικές διαδηλώσεις και την κλιμακούμενη πίεση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ο οποίος προειδοποιεί για στρατιωτική παρέμβαση. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η συνοχή της ασφαλείας ελίτ και των Φρουρών της Επανάστασης παραμένει ο κρίσιμος παράγοντας που αποτρέπει την κατάρρευση της Τεχεράνης.
| Κατηγορία Δεδομένων | Στοιχεία / Μεγέθη |
|---|---|
| Εκτιμώμενος αριθμός νεκρών | 2.000 (σύμφωνα με Ιρανό αξιωματούχο) |
| Δυνάμεις ασφαλείας | Σχεδόν 1.000.000 (Φρουροί & Μπασίτζ) |
| Πληθυσμός Ιράν | 90.000.000 κάτοικοι |
| Αριθμός συλλήψεων | Πάνω από 10.000 (πηγή: HRANA) |
| Κύριος εμπορικός εταίρος | Κίνα |
Η τρέχουσα κρίση στο Ιράν δεν αποτελεί απλώς μια εσωτερική κοινωνική έκρηξη, αλλά μια γεωπολιτική δοκιμασία που συνδέεται άρρηκτα με την ιστορική ανθεκτικότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Από την επανάσταση του 1979, η Τεχεράνη έχει αναπτύξει έναν πολυεπίπεδο μηχανισμό αυτοσυντήρησης, ο οποίος βασίζεται στην απόλυτη πίστη της στρατιωτικής ηγεσίας προς το ιερατικό καθεστώς.
Για να πετύχει μια τέτοια προσπάθεια, πρέπει να υπάρξει διάσπαση του κράτους και αποσκίρτηση των δυνάμεων ασφαλείας.
Βάλι Νασρ, Καθηγητής και Ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής
Η αρχιτεκτονική της καταστολής και οι Φρουροί της Επανάστασης
Παρά τις σφοδρές διαμαρτυρίες που συγκλονίζουν τη χώρα, δεν υπάρχουν ακόμη ενδείξεις ρήξης στην ελίτ ασφαλείας. Η ισχύς του καθεστώτος εδράζεται στους Φρουρούς της Επανάστασης και την παραστρατιωτική δύναμη Μπασίτζ, οι οποίες αριθμούν συνολικά σχεδόν ένα εκατομμύριο άτομα.
Αυτή η πολυεπίπεδη δομή ασφαλείας καθιστά την εξωτερική πίεση εξαιρετικά δύσκολη χωρίς μια εσωτερική διάσπαση. Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι για να επιτύχει μια εξέγερση, απαιτείται η αποσκίρτηση τμημάτων του κράτους, κάτι που προς το παρόν δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα.
Ο ανώτατος ηγέτης, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος είναι πλέον 86 ετών, έχει επιβιώσει από πολλαπλά κύματα αναταραχών στο παρελθόν. Η τρέχουσα εξέγερση είναι η πέμπτη μεγάλη από το 2009, γεγονός που αποδεικνύει τη συνοχή του συστήματος ακόμη και σε περιόδους βαθιάς κρίσης.
Ο παράγοντας Τραμπ και η απειλή στρατιωτικής παρέμβασης
Η κατάσταση περιπλέκεται από τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις που απευθύνει ο πρόεδρος των ΗΠΑ για στρατιωτική δράση. Οι απειλές αυτές έρχονται ως συνέχεια της βομβιστικής εκστρατείας του περασμένου έτους κατά του πυρηνικού προγράμματος και κορυφαίων αξιωματούχων του Ιράν.
Προτεινόμενο Συρία: Ισχυρή έκρηξη στην περιοχή Μεζά της Δαμασκού
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ αναμένεται να συναντηθεί με ανώτερους συμβούλους την Τρίτη για να συζητήσει τις διαθέσιμες επιλογές. Παράλληλα, έχει απειλήσει με την επιβολή τσουχτερών δασμών σε χώρες που συνεχίζουν να συναλλάσσονται εμπορικά με την Τεχεράνη, στοχεύοντας κυρίως στην Κίνα.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της στρατηγικής ανάλυσης, ο στόχος της Ουάσιγκτον μπορεί να είναι η χειραγώγηση του καθεστώτος. Η αποδυνάμωση του κράτους θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως μοχλός πίεσης για την απόσπαση παραχωρήσεων στο πυρηνικό πρόγραμμα.
Το «μοντέλο της Βενεζουέλας» και οι κίνδυνοι διάσπασης
Σε ορισμένους κύκλους στην Ουάσιγκτον και την Ιερουσαλήμ κερδίζει έδαφος η ιδέα ενός «μοντέλου Βενεζουέλας». Αυτό προβλέπει την απομάκρυνση της ανώτατης ηγεσίας, ενώ ο υπόλοιπος κρατικός μηχανισμός παραμένει στη θέση του, υπό την προϋπόθεση της συνεργασίας.
Ωστόσο, η εφαρμογή ενός τέτοιου σχεδίου στο Ιράν προσκρούει σε τεράστια εμπόδια. Η χώρα είναι γεωγραφικά μεγάλη, εθνοτικά πολύπλοκη και διαθέτει ένα βαθιά εδραιωμένο κράτος ασφαλείας που λειτουργεί αυτόνομα εδώ και δεκαετίες.
Αναλυτές στρατηγικής προειδοποιούν ότι μια ξένη στρατιωτική ενέργεια θα μπορούσε να οδηγήσει σε διάσπαση του Ιράν κατά μήκος εθνοτικών γραμμών. Περιοχές όπως το Κουρδιστάν και το Μπαλουχιστάν έχουν μακρά ιστορία αντίστασης και θα μπορούσαν να αποτελέσουν εστίες ανάφλεξης.
Η οικονομική ασφυξία και η επόμενη μέρα
Παρά την επιβίωση του καθεστώτος, η σταθερότητα παραμένει ζητούμενο, καθώς οι κυρώσεις έχουν στραγγαλίσει την οικονομία. Οι διαδηλώσεις, που ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου λόγω της ακρίβειας, έχουν κοστίσει τη ζωή σε εκατοντάδες ανθρώπους.
Ενώ οι επίσημες ιρανικές πηγές κάνουν λόγο για 2.000 νεκρούς, αποδίδοντας τις απώλειες σε «τρομοκράτες», οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν διαφορετικά στοιχεία. Η κρίση νομιμοποίησης βαθαίνει, καθώς η βίαιη καταστολή απομακρύνει ακόμη και παραδοσιακά στρώματα της κοινωνίας.
Η επόμενη μέρα για την Τεχεράνη προμηνύεται εξαιρετικά δύσκολη, καθώς βρίσκεται σε μια κατάσταση διαρκούς πολιορκίας. Η ικανότητα του ιερατικού συστήματος να μεταρρυθμιστεί ή να αντέξει την παρατεταμένη απομόνωση θα κρίνει το μέλλον της ευρύτερης περιοχής.
