ΗΠΑ: Επιβραδύνεται η μεταφορά κρατουμένων του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ

Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις επιβράδυναν τη μεταφορά χιλιάδων κρατουμένων του Ισλαμικού Κράτους από τη Συρία στο Ιράκ, έπειτα από αίτημα της Βαγδάτης για επαναπατρισμό των ξένων μαχητών. Η εξέλιξη αυτή, που αφορά τη διαχείριση έως και 7.000 μαχητών, προσκρούει στις έντονες επιφυλάξεις της διεθνούς κοινότητας και στις νομικές προκλήσεις που εγείρει η εφαρμογή της θανατικής ποινής στο ιρακινό δικαστικό σύστημα.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της ραγδαίας κατάρρευσης των κουρδικών δυνάμεων στη βορειοανατολική Συρία, η οποία προκάλεσε έντονη αβεβαιότητα για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων κράτησης. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει μια περίπλοκη διπλωματική εξίσωση, καθώς η Βαγδάτη ζήτησε από την Ουάσιγκτον να επιβραδύνει τη ροή των κρατουμένων, προκειμένου να υπάρξει χρόνος για διαπραγματεύσεις με άλλες χώρες.

Η στρατηγική επιβράδυνση και οι πιέσεις της Βαγδάτης

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, ενώ οι ΗΠΑ σχεδίαζαν τη μεταφορά έως και 7.000 μαχητών εντός λίγων ημερών, μέχρι στιγμής έχουν μετακινηθεί λιγότεροι από 500. Η ιρακινή κυβέρνηση επιδιώκει να πιέσει τις χώρες προέλευσης των ξένων τζιχαντιστών να αναλάβουν τις ευθύνες τους, προετοιμάζοντας παράλληλα επιπλέον εγκαταστάσεις φιλοξενίας.

Από τους κρατουμένους που έχουν μεταφερθεί μέχρι σήμερα, περίπου 130 είναι Ιρακινοί και 400 είναι ξένοι υπήκοοι. Η επιβράδυνση συνδέεται άμεσα με τις επιφυλάξεις δυτικών κυβερνήσεων να δεχθούν πίσω πολίτες τους που εντάχθηκαν στο αυτοαποκαλούμενο χαλιφάτο από το 2014, φοβούμενες το πολιτικό κόστος και τις δυσκολίες στην καταδίκη τους.

Το δίλημμα της θανατικής ποινής και οι διεθνείς αντιδράσεις

Η Βαγδάτη εκφράζει ανησυχίες ότι η μαζική εισροή κρατουμένων θα μπορούσε να κατακλύσει τα ιρακινά δικαστήρια και τις φυλακές. Επιπλέον, η επιβολή της θανατικής ποινής σε ξένους μαχητές αναμένεται να προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από δυτικές χώρες και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, φέρνοντας το Ιράκ σε δύσκολη θέση.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η Βαγδάτη επιδιώκει να αποφύγει τη μετατροπή της σε ένα παγκόσμιο «δικαστικό σφαγείο» για τρομοκράτες που οι ίδιες οι χώρες τους αρνούνται να δικάσουν. Η κατάσταση περιπλέκεται από το γεγονός ότι η εξασφάλιση καταδικαστικών αποφάσεων στις χώρες προέλευσης απαιτεί αποδείξεις άμεσης συμμετοχής σε βίαια εγκλήματα, κάτι που είναι δύσκολο να στοιχειοθετηθεί.

Ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, τόνισε ότι η παραμονή των ξένων μελών του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ θα είναι προσωρινή. Η Ουάσιγκτον συνεχίζει να ασκεί πιέσεις στη διεθνή κοινότητα για τον επαναπατρισμό των πολιτών τους, υποστηρίζοντας ότι αυτή είναι η μόνη βιώσιμη λύση για την απονομή δικαιοσύνης.

Οι προκλήσεις για την περιφερειακή ασφάλεια

Η επιχείρηση μεταφοράς, η οποία κρίθηκε επιβεβλημένη μετά τη ραγδαία κατάρρευση των κουρδικών δυνάμεων, παραμένει σε οριακό σημείο. Η πιθανότητα torture ή εκτελέσεων βάσει ελαττωματικών καταδικών στο Ιράκ αποτελεί κεντρικό σημείο ανησυχίας για τη διεθνή κοινότητα, ενώ η έναρξη ποινικών διώξεων ήδη απασχολεί το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο της χώρας.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται ότι η καθυστέρηση αυτή ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο νέων αποδράσεων από τις υποστελεχωμένες φυλακές της Συρίας. Η διεθνής κοινότητα καλείται πλέον να επιλέξει ανάμεσα στον αντιδημοφιλή επαναπατρισμό και την ηθική ευθύνη για την τύχη των υπηκόων της σε ένα ασταθές δικαστικό περιβάλλον.

Η επόμενη μέρα των διαπραγματεύσεων

Το Ιράκ συνεχίζει να εργάζεται σε συνεργασία με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την αύξηση της πίεσης προς τρίτες χώρες. Η επιτυχία αυτών των διπλωματικών επαφών θα καθορίσει εάν η Βαγδάτη θα δεχθεί τελικά το σύνολο των 7.000 κρατουμένων ή εάν θα υπάρξει μια νέα πολυμερής συμφωνία διαχείρισης.

Εν αναμονή των εξελίξεων, η ασφάλεια των συνόρων και η επιτήρηση των στρατοπέδων κράτησης παραμένουν ύψιστη προτεραιότητα για την αποτροπή μιας ανασύνταξης των πυρήνων του Ισλαμικού Κράτους στην περιοχή. Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για τη διαμόρφωση του νέου πλαισίου αντιτρομοκρατικής συνεργασίας στη Μέση Ανατολή.