Γιατί η Σομαλιλάνδη αποτελεί το νέο γεωπολιτικό «μήλον της έριδος» στο Κέρας της Αφρικής

Η συνάντηση του Ισραηλινού Υπουργού Εξωτερικών, Γκιντεόν Σάαρ, με τον πρόεδρο της Σομαλιλάνδης την Τρίτη, επισφραγίζει μια ιστορική διπλωματική στροφή στο Κέρας της Αφρικής. Η κίνηση αυτή έρχεται μόλις δέκα ημέρες μετά την απόφαση του Ισραήλ να γίνει η πρώτη χώρα παγκοσμίως που αναγνωρίζει επίσημα την αποσχισθείσα περιοχή ως ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος, ανατρέποντας τις ισορροπίες σε μια περιοχή ζωτικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο.

Η εξέλιξη αυτή αποτελεί το αποκορύφωμα μιας πορείας που ξεκίνησε το 1991, όταν η Σομαλιλάνδη διακήρυξε την ανεξαρτησία της από τη Σομαλία, χωρίς ωστόσο να λάβει διεθνή αναγνώριση για δεκαετίες. Το παρασκήνιο της απόφασης του Τελ Αβίβ συνδέεται άμεσα με την ανάγκη δημιουργίας νέων στρατηγικών ερεισμάτων σε μια περιοχή όπου η επιρροή του Ιράν και των συμμάχων του εντείνεται.

Το στρατηγικό αποτύπωμα στην Ερυθρά Θάλασσα

Η Σομαλιλάνδη κατέχει μια κομβική γεωγραφική θέση στη συμβολή του Ινδικού Ωκεανού και της Ερυθράς Θάλασσας, ελέγχοντας την πρόσβαση σε μερικές από τις πιο πολυσύχναστες ναυτιλιακές οδούς του πλανήτη. Το λιμάνι της Μπερμπέρα αποτελεί την αιχμή του δόρατος γι’ αυτή τη στρατηγική αξία, προσφέροντας μια εναλλακτική πύλη εισόδου στην αφρικανική ήπειρο.

Όπως μεταδίδει το Reuters, η κίνηση του Ισραήλ ερμηνεύεται από αναλυτές ως μια προσπάθεια ανάσχεσης της απειλής των Χούθι. Οι επιθέσεις της πολιτοφυλακής της Υεμένης σε εμπορικά πλοία έχουν καταστήσει την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας προτεραιότητα για το Τελ Αβίβ, το οποίο επιδιώκει πλέον στενότερη στρατιωτική συνεργασία με τις αρχές της Χαργκέισα.

Το διπλωματικό ντόμινο και οι αντιδράσεις

Η πρώτη επίσημη αναγνώριση από το Ισραήλ φαίνεται πως ανοίγει τον δρόμο και για άλλα κράτη, παρά τις έντονες διαμαρτυρίες του Μογκαντίσου. Η κυβέρνηση της Σομαλίας κάνει λόγο για κατάφωρη παραβίαση της κυριαρχίας της, μια θέση που υποστηρίζεται σθεναρά από την Κίνα και την Τουρκία.

Σύμφωνα με πληροφορίες από διπλωματικές πηγές, η Αιθιοπία αναμένεται να είναι η επόμενη χώρα που θα προχωρήσει σε επίσημη αναγνώριση. Η Αντίς Αμπέμπα, η οποία στερείται εξόδου στη θάλασσα, είχε υπογράψει το 2024 μνημόνιο συνεργασίας για τη μίσθωση περιοχής γύρω από το λιμάνι της Μπερμπέρα, προκαλώντας την οργή της Σομαλίας και την προσέγγιση της τελευταίας με την Αίγυπτο και την Ερυθραία.

Ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων

Στους διαδρόμους των διεθνών οργανισμών, αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η Σομαλιλάνδη έχει μετατραπεί σε πεδίο ανταγωνισμού ισχύος. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ήδη ισχυρή παρουσία μέσω της DP World, η οποία διαχειρίζεται το λιμάνι και την ελεύθερη ζώνη εμπορίου της Μπερμπέρα, ενισχύοντας τη δική τους σφαίρα επιρροής στην περιοχή.

Παράλληλα, στις ΗΠΑ, ο γερουσιαστής Τεντ Κρουζ τόνισε ότι η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης ευθυγραμμίζεται με τα αμερικανικά συμφέροντα ασφαλείας. Χαρακτήρισε την περιοχή ως έναν σύμμαχο που μοιράζεται κοινές αξίες σε θέματα καταπολέμησης της τρομοκραμοκρατίας και προστασίας του παγκόσμιου εμπορίου, παρά την επίσημη στάση της Ουάσιγκτον που παραμένει προσεκτική.

Οι προοπτικές για την περιφερειακή σταθερότητα

Εν αναμονή των επόμενων κινήσεων, η Σομαλιλάνδη ξεκαθαρίζει ότι η αναγνώριση δεν συνεπάγεται την ίδρυση ισραηλινών στρατιωτικών βάσεων ή τη μετεγκατάσταση Παλαιστινίων, διαψεύδοντας σχετικές φήμες και ανησυχίες. Η ηγεσία της περιοχής εστιάζει στην οικονομική ανάπτυξη και την προσέλκυση ξένων επενδύσεων μέσω της διεθνούς νομιμοποίησης.

Η επίσκεψη του Γκιντεόν Σάαρ σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας εποχής, όπου το Κέρας της Αφρικής παύει να είναι μια παραμελημένη γωνιά του πλανήτη και μετατρέπεται σε κεντρικό πυλώνα της παγκόσμιας γεωπολιτικής σκακιέρας. Η ικανότητα των εμπλεκόμενων μερών να διαχειριστούν τις εντάσεις με τη Σομαλία θα καθορίσει εάν η περιοχή θα οδηγηθεί σε ευημερία ή σε μια νέα περίοδο αστάθειας.