ΕΕ: Νομικός ελιγμός για το «πάγωμα» των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων επ’ αόριστον

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε σε μια στρατηγική νομική κίνηση, εγκρίνοντας έναν μηχανισμό που επιτρέπει τη διατήρηση των ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων ύψους 210 δισεκατομμυρίων ευρώ σε καθεστώς δέσμευσης επ’ αόριστον. Η απόφαση αυτή, που βασίζεται στο Άρθρο 122, αφαιρεί τη δυνατότητα από χώρες όπως η Ουγγαρία να ασκούν βέτο κάθε έξι μήνες, διασφαλίζοντας ότι τα κεφάλαια θα παραμείνουν μπλοκαρισμένα μέχρι η Μόσχα να καταβάλει πολεμικές επανορθώσεις στην Ουκρανία.

Η πρόσφατη απόφαση των Βρυξελλών σηματοδοτεί μια θεμελιώδη αλλαγή στην αρχιτεκτονική των κυρώσεων, μετατρέποντας ένα προσωρινό μέτρο σε μόνιμο γεωπολιτικό μοχλό πίεσης. Μέχρι σήμερα, η διατήρηση των κυρώσεων απαιτούσε την ομόφωνη έγκριση των 27 κρατών-μελών κάθε έξι μήνες, μια διαδικασία που επέτρεπε σε φιλορωσικές κυβερνήσεις να χρησιμοποιούν το βέτο τους ως εργαλείο διαπραγμάτευσης. Η ενεργοποίηση των εκτάκτων εξουσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έρχεται να θωρακίσει την οικονομική στρατηγική της Ένωσης απέναντι σε εσωτερικές διαφωνίες και εξωτερικές πιέσεις.

Η παράκαμψη του βέτο και η χρήση του Άρθρου 122

Οι πρεσβευτές της ΕΕ, με μια συντριπτική πλειοψηφία, έδωσαν το «πράσινο φως» στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διαχειριστεί τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια μέσω μιας αναθεωρημένης έκδοσης της πρότασης για το Άρθρο 122. Αυτός ο νομικός ελιγμός επιτρέπει στο μπλοκ να διατηρήσει τα περιουσιακά στοιχεία μπλοκαρισμένα μέχρι η Ρωσία να τερματίσει τον επιθετικό πόλεμο και να αποζημιώσει πλήρως το Κίεβο. Η κίνηση αυτή αντικαθιστά την ανάγκη για εξαμηνιαία ανανέωση, αφαιρώντας ουσιαστικά τη δύναμη από χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία να απελευθερώσουν τα χρήματα με μια απλή αρνητική ψήφο.

Σύμφωνα με το νομικό κείμενο που αποκάλυψε το POLITICO, η ΕΕ δικαιολογεί αυτή τη σεισμική αλλαγή με το επιχείρημα ότι η επιστροφή των περιουσιακών στοιχείων στη Ρωσία θα προκαλούσε χάος στην ευρωπαϊκή οικονομία. Επιπλέον, επισημαίνεται ο κίνδυνος τροφοδότησης υβριδικών επιθέσεων από το Κρεμλίνο σε ολόκληρη την επικράτεια της Ένωσης. Η διατήρηση του παγώματος θεωρείται πλέον αναγκαίο μέτρο για την προστασία της οικονομικής σταθερότητας και της ασφάλειας των κρατών-μελών.

Οι ανησυχίες του Βελγίου και ο ρόλος της Euroclear

Ένα κρίσιμο σημείο των διαπραγματεύσεων αφορούσε τη στάση του Βελγίου, όπου εδρεύει η Euroclear, ο οργανισμός που διακρατά το μεγαλύτερο μέρος των ρωσικών κεφαλαίων. Οι Βρυξέλλες εξέφρασαν έντονους φόβους ότι η χώρα θα μπορούσε να βρεθεί νομικά εκτεθειμένη σε περίπτωση που η Ρωσία διεκδικούσε δικαστικά τα χρήματα. Για να καμφθούν αυτές οι αντιστάσεις, η Κομισιόν αφαίρεσε τις αναφορές σε δάνεια από την τελική πρόταση, εστιάζοντας αποκλειστικά στο καθεστώς δέσμευσης.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η απόφαση αυτή αποτελεί ισχυρό μήνυμα προς τη Μόσχα. Η Ρωσία έχει ήδη προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε ενέργεια κατά των περιουσιακών της στοιχείων θα προκαλέσει τη σκληρότερη δυνατή απάντηση, ωστόσο η ΕΕ φαίνεται αποφασισμένη να προχωρήσει. Η νομική θωράκιση του μηχανισμού θεωρείται επαρκής για να αντέξει τις πιθανές προσφυγές στα ευρωπαϊκά δικαστήρια.

Η γεωπολιτική σύγκρουση με τη γραμμή Τραμπ

Η απόφαση της ΕΕ έρχεται σε μια στιγμή που η χρηματοδότηση της Ουκρανίας δοκιμάζεται από τις πολιτικές εξελίξεις στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει υποστηρίξει την ιδέα της αποδέσμευσης των κεφαλαίων ως μέρος μιας μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας, η Ευρώπη επιλέγει έναν διαφορετικό δρόμο. Η επ’ αόριστον δέσμευση των assets στερεί από το Κρεμλίνο την ελπίδα ότι θα ανακτήσει τα χρήματά του χωρίς να πληρώσει το τίμημα της ανοικοδόμησης.

Η επόμενη μέρα βρίσκει την Ευρώπη πιο αυτόνομη στη διαχείριση της κρίσης, καθώς ο νέος μηχανισμός διασφαλίζει ότι οι πόροι για την Ουκρανία δεν θα εξαρτώνται από τις πολιτικές ισορροπίες κάθε εξαμήνου. Οι αντιδράσεις από τη Μόσχα αναμένονται έντονες, ωστόσο το νομικό τετελεσμένο που δημιουργήθηκε την Πέμπτη δύσκολα θα ανατραπεί στο άμεσο μέλλον.