Η ΕΕ επιταχύνει το δάνειο 140 δισ. ευρώ στην Ουκρανία, παρά τις αντιδράσεις

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιταχύνει τα σχέδιά της να χρησιμοποιήσει παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία για να υποστηρίξει ένα δάνειο 140 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία, όπως ανακοίνωσε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, την περασμένη Τετάρτη. Η κίνηση αυτή αποκτά νέα επείγουσα διάσταση καθώς εντείνονται οι συζητήσεις μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ για το τέλος της σύγκρουσης, με την Ουκρανία να αντιμετωπίζει έλλειψη χρημάτων στις αρχές του επόμενου έτους.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια των εντατικών διπλωματικών προσπαθειών των τελευταίων εβδομάδων, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά τρόπους να διασφαλίσει την οικονομική επιβίωση της Ουκρανίας εν μέσω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης. Το παρασκήνιο της υπόθεσης περιλαμβάνει όχι μόνο την ανάγκη για άμεση χρηματοδότηση, αλλά και τις περίπλοκες νομικές και πολιτικές προκλήσεις που θέτει η δέσμευση και χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, ένα θέμα που έχει διχάσει τα κράτη μέλη.

Η επιτάχυνση του σχεδίου και οι αντιδράσεις

Κατά την ομιλία της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την περασμένη Τετάρτη, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δεσμεύτηκε να παρουσιάσει μια επίσημη πρόταση για το σχέδιο του δανείου, προσφέροντας ανακούφιση στην κατεστραμμένη από τον πόλεμο οικονομία της Ουκρανίας. Όπως μεταδίδει το POLITICO, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε στους νομοθέτες στο Στρασβούργο ότι «το επόμενο βήμα είναι τώρα η Επιτροπή να είναι έτοιμη να παρουσιάσει ένα νομικό κείμενο», αν και δεν προσδιόρισε πότε θα υποβληθεί το έγγραφο.

Το σχέδιο της Ευρώπης να χρησιμοποιήσει τα ρωσικά κυρίαρχα περιουσιακά στοιχεία για τη στήριξη του δανείου προς την Ουκρανία αντιμετώπισε έντονη αντίθεση σε σύνοδο κορυφής τον περασμένο μήνα από τον Μπαρτ Ντε Βέβερ, πρωθυπουργό του Βελγίου, όπου διακρατούνται τα χρήματα. Ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ προειδοποιεί ότι η χρήση αυτών των assets θα μπορούσε να απειλήσει την ειρήνη στην Ουκρανία, ενώ το Βέλγιο αντιστέκεται στο σχέδιο της ΕΕ λόγω νομικών ανησυχιών. Οι συνομιλίες μεταξύ Βελγίου και Κομισιόν παραμένουν εντατικές, με τον Ντε Βέβερ να διατηρεί τις επιφυλάξεις του.

Επιπλέον, η συζήτηση για το πώς θα χρησιμοποιηθούν αυτά τα κεφάλαια έχει αποκτήσει νέα επείγουσα διάσταση καθώς εντείνονται οι ειρηνευτικές συνομιλίες για την Ουκρανία. Προς απογοήτευση της ΕΕ, το αρχικό ειρηνευτικό σχέδιο του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, πρότεινε ότι η Ουάσιγκτον θα επωφεληθεί από τη χρήση αυτών των περιουσιακών στοιχείων στην Ουκρανία, με ένα υπόλοιπο μερίδιο να επιστρέφεται στη Ρωσία. Η κίνηση αυτή έρχεται και εν μέσω αμερικανικών αντιπροτάσεων, οι οποίες έχουν δημιουργήσει νέα επείγουσα ανάγκη για τις Βρυξέλλες. Αυτή η πρόταση έχει δημιουργήσει νέες πιέσεις στις Βρυξέλλες, οι οποίες πιστεύουν ότι τα περιουσιακά στοιχεία θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για την υποστήριξη του δανείου προς την Ουκρανία.

Οι ανησυχίες του Βελγίου και η πίεση του χρόνου

Παρά τις εντατικές συνομιλίες μεταξύ Βελγίου και Επιτροπής τις τελευταίες εβδομάδες, ο Ντε Βέβερ εξακολουθεί να εκφράζει ανησυχίες σχετικά με τις νομικές ευθύνες και τον κίνδυνο αντιποίνων από τη Μόσχα, εάν τα ρωσικά κεφάλαια χρησιμοποιηθούν για το δάνειο. Οι εποικοδομητικές συνομιλίες με το Βέλγιο δεν έχουν ακόμη κάμψει την αντίστασή του, όπως φάνηκε και σε πρόσφατες συναντήσεις. Εν τω μεταξύ, χώρες της ΕΕ απορρίπτουν την «λευκή επιταγή» του Βελγίου για εγγυήσεις σε περίπτωση νομικών προσφυγών από τη Ρωσία, επιδεινώνοντας την πολυπλοκότητα της κατάστασης.

Η πίεση του χρόνου είναι αισθητή, καθώς η Ουκρανία αναμένεται να ξεμείνει από χρήματα στις αρχές του επόμενου έτους. Η Πρόεδρος φον ντερ Λάιεν δήλωσε στους νομοθέτες ότι «δεν μπορώ να δω κανένα σενάριο στο οποίο μόνο οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι θα πληρώσουν τον λογαριασμό».

Διπλωματικοί κύκλοι στις Βρυξέλλες επισημαίνουν ότι η επιτάχυνση της διαδικασίας είναι κρίσιμη, καθώς «αν δεν κινηθούμε εμείς, θα κινηθούν άλλοι πριν από εμάς», όπως δήλωσε ανώνυμα ένας αξιωματούχος της ΕΕ. Αυτή η δήλωση υπογραμμίζει την γεωπολιτική διάσταση και τον ανταγωνισμό για την επιρροή στην επίλυση της σύγκρουσης, ειδικά μετά τις αμερικανικές αντιπροτάσεις.

Η επόμενη μέρα και οι διπλωματικές πιέσεις

Τις τελευταίες ημέρες, αρκετοί διπλωμάτες της ΕΕ ανέφεραν ότι η φον ντερ Λάιεν έδωσε εντολή στους αξιωματούχους της να παρουσιάσουν ένα σχέδιο νομικού κειμένου για το δάνειο αποζημιώσεων εντός ημερών, καθώς η δυναμική για μια λύση αυξάνεται. Η κίνηση αυτή αναμένεται να οδηγήσει σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις και πιθανές αναθεωρήσεις, προκειμένου να καμφθούν οι αντιστάσεις και να διασφαλιστεί η νομική ασφάλεια του σχεδίου.

Η Φον ντερ Λάιεν έχει χαιρετήσει τις συνομιλίες για ένα ειρηνευτικό σχέδιο, δηλώνοντας ότι υπάρχει «ένα σημείο εκκίνησης». Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επεξεργάζεται ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης, το «Σχέδιο Β», για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία για τα ρωσικά assets, αναδεικνύοντας την πολυπλοκότητα και την αβεβαιότητα που περιβάλλει την τελική απόφαση.