- Η ΕΕ υποχωρεί σε κανόνες δεδομένων και AI, σηματοδοτώντας το τέλος του «Brussels Effect».
- Η κίνηση οφείλεται σε πιέσεις των ΗΠΑ και στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
- Ο νυν πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απειλεί με δασμούς εταιρείες που θεωρεί ότι στοχοποιούνται.
- Κριτικοί υποστηρίζουν ότι η Ουάσιγκτον καθορίζει πλέον τον απορρυθμιστικό ρυθμό.
- Η ΕΕ επιδιώκει πλέον να πρωταγωνιστήσει στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε την περασμένη Τετάρτη, 19 Νοεμβρίου, σε μια σημαντική υποχώρηση στους κανόνες δεδομένων, απορρήτου και ρύθμισης της τεχνητής νοημοσύνης, σηματοδοτώντας το τέλος του «Brussels Effect». Αυτή η κίνηση, που αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών βιομηχανιών, έρχεται εν μέσω εντεινόμενων πιέσεων από την Ουάσιγκτον και απειλών για δασμούς από τον νυν πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας δεκαετίας προσπαθειών από τις Βρυξέλλες να καθιερωθούν ως ο κυρίαρχος παγκόσμιος ρυθμιστής της τεχνολογίας, επιβάλλοντας περιορισμούς σε κολοσσούς όπως η Google και η Apple. Το παρασκήνιο της υπόθεσης περιλαμβάνει μια σύνθετη γεωπολιτική μάχη για την ψηφιακή κυριαρχία, με την Ευρώπη να προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ της προστασίας των δεδομένων και της ενίσχυσης της τεχνολογικής της ανταγωνιστικότητας έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας.
Η υποχώρηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Όπως μεταδίδει το POLITICO, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε την περασμένη Τετάρτη, 19 Νοεμβρίου, σε μια πλήρη υποχώρηση στους κανόνες δεδομένων και απορρήτου, ενώ έθεσε σε παύση τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης. Η κίνηση αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να καταστούν οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες πιο ανταγωνιστικές στην παγκόσμια αναμέτρηση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Η απόφαση αυτή σήμανε την «καμπάνα του θανάτου» για αυτό που επί μακρόν περιγραφόταν ως το «Brussels Effect» – την ιδέα ότι η ΕΕ θα ήταν πρωτοπόρος στην τεχνολογική νομοθεσία και θα έθετε τα παγκόσμια πρότυπα για την ιδιωτικότητα και την τεχνητή νοημοσύνη.
Η μεγάλη στροφή από τη θέσπιση κανόνων ήρθε με μια πρόταση «ψηφιακού omnibus» την Τετάρτη, βασικό μέρος του προγράμματος «απλοποίησης» της Προέδρου της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για τη μείωση της γραφειοκρατίας. Η Άνου Μπράντφορντ, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια που επινόησε τον όρο «Brussels Effect» το 2012, δήλωσε ότι «είτε το ονομάζετε ‘απλοποίηση’ είτε ‘απορρύθμιση’, σίγουρα απομακρύνεστε από την εποχή του υψηλού ρυθμιστικού πλαισίου».
Το «Brussels Effect» και η παγκόσμια επιρροή
Οι Βρυξέλλες έδειξαν την φιλοδοξία τους να ηγηθούν του κόσμου στη ρύθμιση του διαδικτυακού χώρου καθ’ όλη τη δεκαετία του 2010. Το 2016 υιοθέτησαν τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (GDPR). Έκτοτε, ο νόμος έχει αντιγραφεί σε νέα νομοθεσία σε περισσότερες από 100 χώρες, σύμφωνα με τον Τζο Τζόουνς, διευθυντή έρευνας και πληροφοριών της Διεθνούς Ένωσης Επαγγελματιών Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Όταν τέθηκε σε ισχύ ο GDPR, διεθνείς εταιρείες όπως η Microsoft, η Google και η Facebook αναγνώρισαν ότι τις ώθησε να εφαρμόσουν τα πρότυπα ιδιωτικότητας της ΕΕ παγκοσμίως. Η Google, για παράδειγμα, ανασχεδίασε τις φόρμες συναίνεσης δεδομένων στην Ιταλία με επιπτώσεις σε όλη την ΕΕ.
Μετά τον GDPR, η ΕΕ υιοθέτησε άλλους νόμους που είχαν τη φιλοδοξία να περιορίσουν την Big Tech, είτε πιέζοντας τις πλατφόρμες να ελέγχουν για παράνομο περιεχόμενο μέσω του Νόμου για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) είτε εμποδίζοντάς τες να χρησιμοποιούν την κυριαρχία τους για να ευνοούν τις δικές τους υπηρεσίες μέσω του Νόμου για τις Ψηφιακές Αγορές (DMA).
Η πίεση της Ουάσιγκτον και οι αντιδράσεις
Αυτό που ανησυχεί τους αναλυτές είναι η απώλεια της αυτοπεποίθησης της Ευρώπης στον ρυθμιστικό της ρόλο. Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι, ενώ η ανάγκη για μείωση της γραφειοκρατίας είναι υπαρκτή, η χρονική στιγμή της ανακοίνωσης του «ψηφιακού omnibus» αμέσως μετά τις πιέσεις των ΗΠΑ δημιουργεί μια αρνητική οπτική, υπονομεύοντας την κυριαρχία της ΕΕ. Η απορρύθμιση ακολούθησε ένα έτος κατά το οποίο η κυβέρνηση του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, πίεσε την ΕΕ να ανακαλέσει την επιβολή των τεχνολογικών της κανόνων, τους οποίους οι κολοσσοί της Big Tech και ο ίδιος ο Τραμπ θεωρούν «φόρους» που στοχεύουν τις αμερικανικές εταιρείες. Η κορυφαία επίτροπος Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Τερέζα Ριμπέρα, κατηγόρησε τις ΗΠΑ για «εκβιασμό» στις εμπορικές συνομιλίες, όπως αναφέρεται σε σχετικό άρθρο για τις πιέσεις των ΗΠΑ.
Το ψηφιακό omnibus ήταν ένα από τα «κύρια σημεία συζήτησης» σε συνάντηση μεταξύ της επικεφαλής τεχνολογίας της ΕΕ, Χένα Βίρκουνεν, του Υπουργού Εμπορίου των ΗΠΑ, Χάουαρντ Λάτνικ, και του Εμπορικού Αντιπροσώπου, Τζέιμισον Γκριρ, την περασμένη Δευτέρα, 17 Νοεμβρίου. Ο Λάτνικ, ωστόσο, δήλωσε στο Bloomberg ότι η Ουάσιγκτον ζητούσε περισσότερα από μια απλή εξήγηση των νόμων της ΕΕ – ήθελε αλλαγές στους τεχνολογικούς της κανόνες. Οι ΗΠΑ συνδέουν την ελάφρυνση των δασμών σε χάλυβα και αλουμίνιο με ψηφιακές παραχωρήσεις από την ΕΕ.
Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν κατήγγειλε τις Βρυξέλλες για «φόβο» απέναντι στην αμερικανική Big Tech. Η Μαριέτγε Σάακε, πρώην μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δήλωσε ότι «η χρονική στιγμή του συνολικού πακέτου απλοποίησης είναι πολύ κακή», καθώς «μοιάζει με απάντηση σε αυτή την κριτική» από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, Τόμας Ρενιέ, απέρριψε την ιδέα ότι η ΕΕ ενεργούσε υπό την πίεση των ΗΠΑ, δηλώνοντας ότι «σε ό,τι αφορά το ψηφιακό omnibus, καμία τρίτη χώρα δεν είχε επιρροή στην κυρίαρχη ατζέντα απλοποίησής μας».
Η επόμενη μέρα για την ψηφιακή Ευρώπη
Η αλλαγή φρουράς στην Ουάσιγκτον ήρθε ακριβώς τη στιγμή που οι Βρυξέλλες συνειδητοποιούσαν την ανάγκη να είναι ανταγωνιστικές σε μια παγκόσμια τεχνολογική κούρσα. Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας, Μάριο Ντράγκι, παρουσίασε την έκθεση ανταγωνιστικότητας της ΕΕ το 2024, λίγες εβδομάδες πριν ο Τραμπ κερδίσει μια δεύτερη θητεία. Ο Τζο Τζόουνς της IAPP πιστεύει ότι «το Brussels effect είναι ακόμα ζωντανό και καλά. Απλώς έχει λίγο από το ‘Draghi effect’, με την έννοια ότι έχει λίγο από αυτή τη γεωπολιτική καινοτομία, φιλοαναπτυξιακή επίδραση».
Αντίθετα, ο Γερμανός πολιτικός Γιαν Φίλιπ Άλμπρεχτ, πρώην μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και βασικός αρχιτέκτορα του GDPR, υποστηρίζει ότι η Ευρώπη έχει γίνει «τυφλή» στα οφέλη του ρυθμιστικού της καθεστώτος που έθεσε το «χρυσό πρότυπο». «Οι Ευρωπαίοι δεν έχουν πλέον αυτοπεποίθηση… Δεν βλέπουν τη δύναμη στην αγορά τους και στη ρυθμιστική και καινοτόμο δύναμή τους», δήλωσε ο Άλμπρεχτ.
