- Η ευρωπαϊκή ακροδεξιά υιοθετεί επαγγελματικό προφίλ και στρατηγικές για την κατάκτηση της εξουσίας.
- Ηγέτες όπως Φάρατζ, Μπαρντελά και Βάιντελ προωθούν προσεγμένη εικόνα και χρήση TikTok.
- Τα κόμματα αποστασιοποιούνται από ακραίες συμπεριφορές και σχέσεις με το Κρεμλίνο.
- Η Τζόρτζια Μελόνι θεωρείται πρότυπο για την αποτελεσματική διαχείριση της εξουσίας.
- Η επαγγελματικοποίηση της ακροδεξιάς αναγκάζει τα κεντρώα κόμματα να αναθεωρήσουν τις πολιτικές τους.
Η ακροδεξιά στην Ευρώπη υιοθετεί μια νέα, επαγγελματική προσέγγιση, εγκαταλείποντας την προηγούμενη εικόνα της για να διεκδικήσει την εξουσία, όπως αναφέρει το POLITICO. Ηγέτες όπως ο Ζορντάν Μπαρντελά, ο Νάιτζελ Φάρατζ και η Άλις Βάιντελ εμφανίζονται πλέον με προσεγμένη εμφάνιση, χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αποστασιοποιούνται από αμφιλεγόμενες φιγούρες, σηματοδοτώντας μια στροφή προς το mainstream. Αυτή η εξέλιξη έρχεται καθώς τα ακροδεξιά κόμματα καταγράφουν σημαντικές επιτυχίες σε δημοσκοπήσεις και εκλογές, με στόχο να μετατρέψουν την αυξανόμενη απήλαση σε κυβερνητική δύναμη.
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας δεκαετίας κατά την οποία τα ακροδεξιά κόμματα έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο στην εθνική πολιτική σε ολόκληρη την Ευρώπη, με την επιτυχία τους να τροφοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από την αντίδραση κατά της μετανάστευσης. Η στροφή προς την επαγγελματικοποίηση αποτελεί μια συνειδητή προσπάθεια να ξεπεράσουν το στίγμα του παρελθόντος και να παρουσιαστούν ως αξιόπιστοι κυβερνητικοί εταίροι, προσελκύοντας ένα ευρύτερο εκλογικό σώμα που αναζητά απαντήσεις σε σύνθετα κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα.
Η στροφή προς την επαγγελματικοποίηση: Γιατί τώρα;
Η δίψα για εξουσία ωθεί τους ακροδεξιούς πολιτικούς σε Βρυξέλλες, Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία να προσαρμόσουν την εικόνα και τις στρατηγικές τους. Αντί για τους προκλητικούς εκκεντρικούς του παρελθόντος, εμφανίζονται πλέον καλοντυμένοι τριαντάρηδες με εκατομμύρια ακόλουθους στο TikTok και πολιτικοί αναλυτές με σκόπιμα μετριοπαθή σχέδια. Αυτή η αλλαγή αποσκοπεί να πείσει τους ψηφοφόρους για την αξιοπιστία τους, καθώς κόβουν τα κρασοκατάνυχα γεύματα, ντύνονται όπως οι mainstream πολιτικοί και κρατούν αποστάσεις από το Κρεμλίνο, καθώς η φιλία με τον Βλαντιμίρ Πούτιν δεν είναι πλέον της μόδας.
Οι πρωταγωνιστές της αλλαγής: Από τον Φάρατζ στον Μπαρντελά
Ένας από τους κορυφαίους εκφραστές αυτής της αλλαγής είναι ο Νάιτζελ Φάρατζ, η φιγούρα του Brexit στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο οποίος σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, θα κέρδιζε τις γενικές εκλογές αν διεξάγονταν σήμερα. Ο Φάρατζ, ο οποίος στο παρελθόν φωτογραφιζόταν συχνά με μια μπύρα στο χέρι, έχει πλέον περιορίσει το αλκοόλ και προτιμά το συμβατικό ναυτικό κοστούμι για τις ομιλίες του. Παρά τις προσπάθειες επαγγελματικοποίησης, σε πρόσφατο συνέδριο του κόμματός του, Reform UK, τον Σεπτέμβριο, υπήρχαν ακόμα σκηνές με ακτιβιστές να πίνουν κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ο Φάρατζ αξιοποιεί επίσης τη φιλία του με τον νυν πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, του οποίου την ορκωμοσία παρακολούθησε νωρίτερα φέτος, προσδίδοντας διεθνή αξιοπιστία στο κίνημά του.
Στη Γαλλία, ο Ζορντάν Μπαρντελά, ο 30χρονος πρόεδρος του Εθνικού Συναγερμού, αποτελεί πρότυπο για άλλους ακροδεξιούς ηγέτες. Με την κομψή του εμφάνιση, τα προσεγμένα μαλλιά και τα αιχμηρά κοστούμια, έχει γίνει το πρότυπο για την «στρατηγική της γραβάτας» που εφάρμοσε η Μαρίν Λε Πεν μετά τις εκλογές του 2022. Παρόμοια, ο Τομ Βαν Γκρίεκεν του φλαμανδικού κόμματος Flemish Interest στο Βέλγιο, επιμένει ότι ο ίδιος και η ομάδα του πρέπει να είναι «ριζοσπαστικοί αλλά όχι χυδαίοι». Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παίζουν επίσης καθοριστικό ρόλο, με τον Μπαρντελά να διαθέτει 2,2 εκατομμύρια ακόλουθους στο TikTok, ενώ και ο Φάρατζ έχει σημειώσει επιτυχία στην πλατφόρμα.
Εσωτερικός καθαρισμός και αποστασιοποίηση από το Κρεμλίνο
Πέρα από την εικόνα των ηγετών, οι ακροδεξιοί σχηματισμοί αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο των ακραίων σχολίων από στελέχη και ακτιβιστές. Οι «Πατριώτες της Ευρώπης», η ακροδεξιά ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έχει υιοθετήσει μια διαδικασία ελέγχου για να αποφύγει την είσοδο αμφιλεγόμενων ευρωβουλευτών, απορρίπτοντας ήδη τρεις υποψηφίους ως υπερβολικά ακραίους. Στη Γερμανία, η Άλις Βάιντελ, μία από τους δύο ηγέτες της AfD, προσπαθεί ενεργά να αποστασιοποιήσει το κόμμα της από την αντιληπτή εγγύτητα με το Κρεμλίνο, δηλώνοντας την αντίθεσή της σε ταξίδια στελεχών στη Ρωσία. Η AfD αντικαθιστά επίσης μια εξτρεμιστική ομάδα νεολαίας με ένα νέο, κεντρικά ελεγχόμενο όργανο και απαιτεί από τους βουλευτές της να υπογράψουν έναν νέο κώδικα δεοντολογίας που απαιτεί «μετριοπαθή» εικόνα. Η προσπάθεια αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση, καθώς και ο Φάρατζ προσπαθεί να απομακρυνθεί από παλαιότερες δηλώσεις θαυμασμού για τον Πούτιν.
Αυτό που ανησυχεί τους αναλυτές είναι η πιθανή παρερμηνεία αυτής της επαγγελματικοποίησης ως μετριοπάθειας. Όπως επισημαίνει η Ναταλί Τότσι, διευθύντρια του Istituto Affari Internazionali, «το λάθος που κάνουμε είναι να λέμε ότι το μοντέλο Μελόνι είναι ένα μοντέλο της ακροδεξιάς που μετριάζεται, αντί για την ακροδεξιά που κρυφά ριζοσπαστικοποιεί την ατζέντα». Η επαγγελματικοποίηση, κατά την άποψή της, μπορεί να καταστήσει την ακροδεξιά ακόμη πιο αποτελεσματική και, κατά συνέπεια, ακόμη πιο ριζοσπαστική, αντί να την μετριάσει.
Η επίδραση στο πολιτικό τοπίο και η «μελονοποίηση»
Για πολλούς στη λαϊκιστική δεξιά, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι αποτελεί πρότυπο για το πώς μπορεί κανείς να κερδίσει την εξουσία από μια σκληροπυρηνική θέση και να την διατηρήσει. Παρά τους αρχικούς φόβους, η Μελόνι έχει διατηρήσει την Ιταλία σταθερά ευθυγραμμισμένη με τις mainstream προτεραιότητες της ΕΕ, προκαλώντας ελάχιστα προβλήματα στην Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ενώ παραμένει ασυμβίβαστη στην ανάσχεση της μετανάστευσης και της «woke» κουλτούρας στο εσωτερικό, πολλοί πιστώνουν την κυρία Μελόνι με την μετακίνηση του κόμματός της, Αδέλφια της Ιταλίας, σε πιο μετριοπαθείς θέσεις, ιδιαίτερα σε διεθνείς υποθέσεις και οικονομικά ζητήματα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο Φάρατζ ανέφερε πρόσφατα τη Μελόνι μεταξύ των ηγετών που γνωρίζει και θαυμάζει, ενώ εγκατέλειψε σχέδια για μεγάλες φορολογικές περικοπές, δίνοντας προτεραιότητα στην εξισορρόπηση των δημοσιονομικών.
Δεν είναι μόνο ότι η ακροδεξιά επαγγελματικοποιείται, αλλά και οι επαγγελματίες κεντρώοι πολιτικοί υιοθετούν ακροδεξιές πολιτικές ιδέες. Το ξαφνικό ενδιαφέρον της κεντροαριστερής κυβέρνησης των Εργατικών της Βρετανίας για την αναθεώρηση των κανόνων ασύλου για την καταπολέμηση των παράνομων μεταναστών είναι μια άμεση προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η εκλογική απειλή του Φάρατζ. Η μετανάστευση αποτελεί πλέον κύρια μέριμνα των κεντρώων συντηρητικών σε όλη την Ευρώπη, με τον Φρίντριχ Μερτς στη Γερμανία να επιδιώκει επίσης να αυστηροποιήσει το σύστημα υπό την πίεση της AfD. Οι προτεραιότητες της ακροδεξιάς έχουν εισχωρήσει στις mainstream συζητήσεις για τους κανόνες του κλίματος και το μέλλον του αυτοκινήτου με κινητήρα εσωτερικής καύσης.
Η επόμενη μέρα: Μετατροπή των δημοσκοπήσεων σε νίκες;
Το κρίσιμο ερώτημα τώρα είναι αν οι λαϊκιστές δεξιοί διεκδικητές μπορούν να μετατρέψουν το προβάδισμά τους στις δημοσκοπήσεις σε εκλογικές νίκες. Η απάντηση μπορεί να βρίσκεται στην αποτελεσματικότητα με την οποία θα καταφέρουν να εξορθολογίσουν τις ακατάστατες λειτουργίες τους, ακόμη και αν χρειαστεί να δανειστούν τακτικές από τους ελίτ insiders που απεχθάνονται, στην προσπάθειά τους για την εξουσία. Η άνοδος της ακροδεξιάς δεν είναι πλέον ένα περιθωριακό φαινόμενο, αλλά μια κεντρική πολιτική δύναμη που αναδιαμορφώνει το ευρωπαϊκό τοπίο, αναγκάζοντας ακόμη και τα παραδοσιακά κόμματα να επανεξετάσουν τις δικές τους στρατηγικές και θέσεις.
