- Η AfD επιχειρεί να μετριάσει την ακροδεξιά της εικόνα ενόψει των κρατιδιακών εκλογών του 2026.
- Η εθνική συμπρόεδρος Άλις Βάιντελ προωθεί μετριοπαθή πρόσωπα, όπως ο Λάιφ-Έρικ Χολμ.
- Παρά τις προσπάθειες, ακραίες φωνές και θέσεις, όπως του Ούλριχ Ζίγκμουντ, συνεχίζουν να αναδύονται.
- Το κόμμα επιδιώκει διεθνείς συμμαχίες, αλλά διχάζεται σε θέματα όπως οι σχέσεις με τη Ρωσία.
Η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) επιχειρεί μια στρατηγική αναμόρφωση της εικόνας της, καθώς βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από την ανάληψη σημαντικής κυβερνητικής εξουσίας σε κρατιδιακό επίπεδο στη Γερμανία. Παρά τις προσπάθειες ηγετών όπως η Άλις Βάιντελ να παρουσιάσουν πιο μετριοπαθή πρόσωπα, όπως ο Λάιφ-Έρικ Χολμ, οι ακραίες θέσεις του κόμματος συνεχίζουν να αποκαλύπτονται, θέτοντας σε δοκιμασία την αξιοπιστία της αναμόρφωσης.
Αυτή η εξέλιξη έρχεται σε συνέχεια της σταθερής ανόδου της AfD στις δημοσκοπήσεις τα τελευταία χρόνια, καθιστώντας την τη μεγαλύτερη δύναμη της αντιπολίτευσης στο εθνικό κοινοβούλιο. Η προσπάθεια για αλλαγή προσώπου και μετριασμό του λόγου αποτελεί μια συνειδητή πολιτική στρατηγική για να γίνει το κόμμα πιο αποδεκτό από τους συντηρητικούς ψηφοφόρους και να ξεπεραστεί το «τείχος προστασίας» που έχει υψωθεί γύρω από την ακροδεξιά στη μεταπολεμική Γερμανία.
Η προσπάθεια αναμόρφωσης και τα νέα πρόσωπα
Εν όψει των κρατιδιακών εκλογών του 2026, η AfD επιδιώκει να παρουσιάσει ένα πιο ήπιο πρόσωπο. Ο Λάιφ-Έρικ Χολμ, 55 ετών, πρώην DJ και νυν κορυφαίος υποψήφιος του κόμματος στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, ενσαρκώνει αυτό το νέο προφίλ. Με μια φιλική συμπεριφορά, ο Χολμ αποφεύγει την εμπρηστική ρητορική άλλων στελεχών και δηλώνει ότι επιδιώκει τον διάλογο με τους πολιτικούς του αντιπάλους. Σε ερώτηση για τις προτάσεις του κόμματος αν αναλάβει την εξουσία, ανέφερε αθώες προτάσεις, όπως επενδύσεις στην εκπαίδευση και εκμάθηση γερμανικών από παιδιά μεταναστών πριν την έναρξη του σχολείου, τονίζοντας: «Είμαι στην πραγματικότητα ένας καλός άνθρωπος».
Η εθνική συμπρόεδρος της AfD, Άλις Βάιντελ, πιστεύει ότι το κόμμα δεν θα μπορέσει να κάνει το άλμα προς την πραγματική πολιτική εξουσία αν δεν απομακρυνθεί από υποψηφίους με ανοιχτά ακραίες θέσεις. Αυτό σημαίνει απομάκρυνση από αμφιλεγόμενους ηγέτες όπως ο Μπγιορν Χόκε, ο οποίος καταδικάστηκε για χρήση απαγορευμένου συνθήματος των ταγμάτων εφόδου SA του Αδόλφου Χίτλερ, και ο Μαξιμίλιαν Κραχ, ο οποίος το 2024 δήλωσε ότι «ποτέ δεν θα έλεγε ότι όποιος φορούσε στολή SS ήταν αυτόματα εγκληματίας». Αντ’ αυτού, προτιμάται ένας υποψήφιος όπως ο Χολμ, ο οποίος μπορεί να παρουσιάσει ένα πιο «καθαρό» πρόσωπο του κόμματος.
Η σκληρή πραγματικότητα πίσω από την «πολιτική βιτρίνα»
Παρά τις προσπάθειες αναμόρφωσης, η «μάσκα» της AfD συνεχίζει να πέφτει. Η γερμανική ομοσπονδιακή υπηρεσία πληροφοριών, αρμόδια για την παρακολούθηση αντισυνταγματικών ομάδων, χαρακτήρισε την AfD εξτρεμιστική ομάδα νωρίτερα το 2025. Η ώθηση της Βάιντελ να παρουσιάσει μια πιο εκλεπτυσμένη εικόνα δεν υποστηρίζεται απαραίτητα από μεγάλα τμήματα της βάσης του κόμματος, ειδικά στα προπύργιά του στην πρώην Ανατολική Γερμανία, που επισημαίνουν ότι η πολιτική άνοδος του κόμματος συνέπεσε με τη ριζοσπαστικοποίησή του. Πράγματι, παρά τον αυξανόμενο εξτρεμισμό, το κόμμα ήρθε δεύτερο στις πρόωρες ομοσπονδιακές εκλογές στις αρχές του 2025, την καλύτερη εθνική επίδοση για ένα ακροδεξιό κόμμα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Αυτό που ανησυχεί τους αναλυτές είναι ότι, παρά την προσπάθεια της εθνικής συμπροέδρου του κόμματος, Άλις Βάιντελ, να «γυαλίσει» την εικόνα του, το μήνυμα δεν περνάει ενιαία στο εσωτερικό του κόμματος, ειδικά στις ανατολικές του προπύργια. Πολλοί εντός της AfD πιστεύουν ότι η ριζοσπαστικοποίηση ήταν αυτή που οδήγησε στην εκλογική της άνοδο, καθιστώντας δύσκολη την πλήρη απομάκρυνση από τις ακραίες θέσεις. Όπως αναφέρει το POLITICO, η AfD βρίσκεται πλέον μπροστά από τους συντηρητικούς του Καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς στις δημοσκοπήσεις.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της έντασης είναι ο Ούλριχ Ζίγκμουντ, επικεφαλής υποψήφιος της AfD στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, όπου το κόμμα προηγείται στις δημοσκοπήσεις με 40% υποστήριξη ενόψει των περιφερειακών εκλογών τον Σεπτέμβριο του 2026. Ο Ζίγκμουντ, όπως και ο Χολμ, προσπαθεί να καλλιεργήσει μια εικόνα «κανονικού τύπου», όντας μάλιστα φιλικός και προσιτός, με πάνω από μισό εκατομμύριο ακολούθους στο TikTok. Ωστόσο, ο Ζίγκμουντ συνδέεται σαφώς με την ακραία πτέρυγα του κόμματος. Ήταν παρών σε μια μυστική συνάντηση ακροδεξιών το 2024, όπου φέρεται να συζητήθηκε ένα «master plan» για την απέλαση μεταναστών και «μη αφομοιωμένων πολιτών». Όταν πιέστηκε, ο Ζίγκμουντ υπερασπίστηκε τη χρήση του συνθήματος «Όλα για τη Γερμανία!», την απαγορευμένη ναζιστική φράση που είχε φέρει τον συνάδελφό του, Χόκε, σε νομικές περιπέτειες. Επίσης, αμφισβήτησε την άποψη ότι οι Ναζί διέπραξαν το μεγαλύτερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, χαρακτηρίζοντας αυτή την ερμηνεία «χονδροειδώς υπερβολική και εντελώς αποκομμένη από την πραγματικότητα», κάτι που θυμίζει τις πιο ακραίες φωνές του κόμματος. Αυτή η ρητορική έρχεται σε αντίθεση με την επίσημη γερμανική στάση απέναντι στην ιστορία, όπως υπογραμμίζεται από γεγονότα όπως η επίσκεψη του Γερμανού προέδρου στην Γκερνίκα, η οποία αναγνωρίζει το «βαρύ φορτίο ενοχής» της Γερμανίας.
Στο πλαίσιο της προσπάθειας για αλλαγή εικόνας, νωρίτερα το 2025, μια εξτρεμιστική ομάδα νεολαίας που συνδέεται με την AfD διαλύθηκε για να αποφευχθεί μια πιθανή απαγόρευση. Το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, ιδρύθηκε μια νέα πτέρυγα νεολαίας, η «Generation Germany», την οποία οι ηγέτες του κόμματος θα ελέγχουν άμεσα, ωστόσο το γεγονός επισκιάστηκε από την αποβολή μέλους που μιμήθηκε τον Χίτλερ στην ιδρυτική της συνδιάσκεψη. Αυτές οι κινήσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, όπου η AfD ιδρύει νέα πτέρυγα νεολαίας για να αναμορφώσει την ακροδεξιά της εικόνα.
Διεθνείς συμμαχίες και εσωτερικές διαφωνίες
Οι εθνικοί ηγέτες της AfD, και ειδικά η Βάιντελ, αναζητούν διεθνή νομιμοποίηση, φοβούμενοι ότι τέτοια ρητορική θα περιπλέξει τις προσπάθειες. Η Βάιντελ και ο κύκλος της επιδιώκουν να σφυρηλατήσουν στενότερους δεσμούς με την κυβέρνηση του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και άλλες δεξιές κυβερνήσεις. Βλέπουν τις συνδέσεις με τους Ρεπουμπλικάνους MAGA στις ΗΠΑ και άλλα λαϊκιστικά δεξιά κόμματα στην Ευρώπη ως τρόπο να κερδίσουν αξιοπιστία για την AfD στο εσωτερικό. Πρόσφατα, η Βάιντελ επισκέφθηκε τον Ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν στη Βουδαπέστη, ενώ το κόμμα προσπαθεί να επανασυνδέσει τις σχέσεις του με μέλη του κόμματος της Μαρίν Λε Πεν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Παρόμοιες προσπάθειες «αποδιαβολοποίησης» έχουν γίνει και από άλλες ακροδεξιές παρατάξεις στην Ευρώπη, όπως η Μαρίν Λε Πεν στη Γαλλία και η Τζόρτζια Μελόνι στην Ιταλία.
Ωστόσο, δεν συμφωνούν όλοι στην AfD με την προσπάθεια της Βάιντελ να μετριάσει την εικόνα του κόμματος, ειδικά όσον αφορά τις σχέσεις με τη Μόσχα. Ο έτερος εθνικός συμπρόεδρος της AfD, Τίνο Κρούπαλα, δήλωσε πρόσφατα ότι η Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν δεν αποτελεί απειλή για τη Γερμανία. Η ρητορική του Κρούπαλα είναι πολύ πιο φιλική προς το Κρεμλίνο και είναι ο προτιμώμενος ηγέτης μεταξύ πολλών από τους πιο ριζοσπαστικούς υποστηρικτές της AfD στην ανατολική Γερμανία, όπου οι φιλορωσικές συμπάθειες είναι πιο διαδεδομένες. Πολλοί οπαδοί της AfD στην πρώην Ανατολική Γερμανία, όπου το κόμμα έχει την ισχυρότερη απήχηση, θεωρούν τη Βάιντελ, η οποία γεννήθηκε στην πρώην Δυτική Γερμανία, πολύ ήπια στην προσέγγισή της.
Η επόμενη μέρα για την AfD
Η κατεύθυνση της AfD, τόσο στις κρατιδιακές εκλογές του 2026 όσο και πέρα από αυτές, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το ποια ηγετική οπτική θα επικρατήσει. Εάν η προσπάθεια της Βάιντελ για μια πιο εκλεπτυσμένη εικόνα καταφέρει να πείσει ένα ευρύτερο κοινό, τότε η AfD θα μπορούσε να εδραιωθεί ως μια αξιόπιστη κυβερνητική δύναμη. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη ανάδυση ακραίων φωνών και η εσωτερική διαφωνία για βασικά ζητήματα, όπως οι διεθνείς σχέσεις, υποδηλώνουν ότι η αναμόρφωση παραμένει επιφανειακή και η «μάσκα» μπορεί να συνεχίσει να πέφτει, επηρεάζοντας την πολιτική σταθερότητα της Γερμανίας.
