- Η ΕΕ σχεδιάζει «δάνειο-γέφυρα» για την Ουκρανία αν αποτύχει η συμφωνία για τα ρωσικά assets.
- Το Βέλγιο αντιτίθεται στο αρχικό σχέδιο για δάνειο 140 δισ. ευρώ λόγω νομικών ανησυχιών.
- Το δάνειο-γέφυρα θα χρηματοδοτηθεί από κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό, απαιτώντας ομοφωνία.
- Η Ουγγαρία αποτελεί εμπόδιο στην έγκριση του κοινού δανεισμού.
- Απόφαση αναμένεται στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις 18 Δεκεμβρίου.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επεξεργάζεται ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης, το «Σχέδιο Β», για να διασφαλίσει τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας στις αρχές του 2026, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία για τη χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Το σχέδιο περιλαμβάνει ένα προσωρινό «δάνειο-γέφυρα», χρηματοδοτούμενο από κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό, για να καλύψει τις άμεσες ανάγκες του Κιέβου ενόψει της συνόδου κορυφής στις 18 Δεκεμβρίου.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια των εντατικών προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να βρει μια βιώσιμη λύση για την οικονομική στήριξη της Ουκρανίας, η οποία αντιμετωπίζει επείγουσα ανάγκη ρευστότητας. Το παρασκήνιο της υπόθεσης περιλαμβάνει την αρχική πρόταση για ένα «δάνειο αποζημιώσεων» ύψους 140 δισεκατομμυρίων ευρώ, βασισμένο στα δεσμευμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία, μια ιδέα που προσέκρουσε σε ισχυρές αντιρρήσεις από το Βέλγιο, όπου φυλάσσονται τα κεφάλαια.
Οι διπλωματικές πιέσεις και το βελγικό αδιέξοδο
Όπως μεταδίδει το POLITICO, οι ευρωπαϊκές χώρες εργάζονται πλέον πάνω σε ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης για να αποτρέψουν την εξάντληση των χρημάτων της Ουκρανίας στις αρχές του 2026. Η αρχική πρόταση για τη χρήση των παγωμένων ρωσικών αποθεματικών για ένα δάνειο αποζημιώσεων 140 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, το οποίο θα ήταν επιστρεπτέο στη Μόσχα μόνο σε περίπτωση που η Ρωσία συμφωνούσε να πληρώσει αποζημιώσεις πολέμου, συνάντησε την σθεναρή αντίσταση του Μπαρτ Ντε Βέβερ, πρωθυπουργού του Βελγίου, όπου βρίσκεται μεγάλο μέρος των κεφαλαίων. Οι ανησυχίες του κ. Ντε Βέβερ επικεντρώνονται στις νομικές ευθύνες και τον κίνδυνο αντιποίνων από τη Μόσχα, εάν χρησιμοποιηθούν τα ρωσικά κεφάλαια για το δάνειο, παρά τις εντατικές συνομιλίες με την Κομισιόν τις τελευταίες εβδομάδες. Η αντίσταση του Βελγίου έχει αποτελέσει σημαντικό εμπόδιο στις προσπάθειες της ΕΕ να προχωρήσει με το αρχικό σχέδιο, όπως έχει αναφερθεί και σε προηγούμενα ρεπορτάζ, με τον κ. Ντε Βέβερ να παραμένει ανένδοτος στις νομικές του ανησυχίες. Το Βέλγιο αντιστέκεται στο σχέδιο της ΕΕ για τα ρωσικά assets, τονίζοντας την ευθύνη του απέναντι στους Βέλγους φορολογούμενους.
Το «δάνειο-γέφυρα» ως προσωρινή λύση
Εν όψει της συνόδου κορυφής στις 18 Δεκεμβρίου, όπου αναμένεται να οριστικοποιηθεί μια λύση, οι ειδικοί πολιτικής στις Βρυξέλλες στρέφονται τώρα στην επιλογή ενός «δανείου-γέφυρας». Αυτό το δάνειο, χρηματοδοτούμενο από κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό, θα μπορούσε να διατηρήσει την Ουκρανία σε λειτουργία κατά τους πρώτους μήνες του 2026. Η πρόταση αυτή θα έδινε περισσότερο χρόνο για την οριστικοποίηση του πλήρους δανείου αποζημιώσεων, χρησιμοποιώντας τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία με τρόπο που να είναι αποδεκτός από το Βέλγιο, προσφέροντας μια μακροπρόθεσμη λύση. Δύο διπλωμάτες ανέφεραν ότι η Ουκρανία ενδέχεται να κληθεί να αποπληρώσει το αρχικό δάνειο-γέφυρα στην ΕΕ, μόλις λάβει χρηματοδότηση από το μακροπρόθεσμο δάνειο αποζημιώσεων. Ο Επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, είχε ήδη θέσει το ζήτημα της χρηματοδότησης-γέφυρας τον Νοέμβριο, επισημαίνοντας ότι «όσο περισσότερο καθυστερούμε τώρα, τόσο πιο δύσκολο θα γίνει». Η ΕΕ επιταχύνει το δάνειο των 140 δισ. ευρώ στην Ουκρανία, με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να δεσμεύεται να επιταχύνει το σχέδιο.
Αυτό που ανησυχεί τους αναλυτές και τους αξιωματούχους είναι η επείγουσα ανάγκη για μια λύση, καθώς το Κίεβο έχει προειδοποιήσει ότι κινδυνεύει να ξεμείνει από χρήματα τους πρώτους μήνες του επόμενου έτους. Η αγορά φαίνεται να προεξοφλεί την ανάγκη για άμεση δράση, καθώς η απουσία εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης, πέραν των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, καθιστά το δάνειο αποζημιώσεων την μόνη μακροπρόθεσμη βιώσιμη επιλογή. Η ΕΕ επιταχύνει τις προσπάθειες για ρωσικά παγωμένα assets, εν μέσω αμερικανικών αντιπροτάσεων, υπογραμμίζοντας την πολυπλοκότητα της κατάστασης.
Τα εμπόδια και οι πολιτικές διαπραγματεύσεις
Ωστόσο, η δημιουργία ενός δανείου-γέφυρας μέσω κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού, το οποίο ορισμένοι αποκαλούν «ευρωομόλογα», αντιμετωπίζει επίσης σημαντικά εμπόδια. Το μεγαλύτερο από αυτά είναι ότι αυτό το είδος δανεισμού θα απαιτούσε ομόφωνη υποστήριξη και από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Η Ουγγαρία, όπως έχει φανεί και σε προηγούμενες περιπτώσεις, έχει εδώ και καιρό αντιταχθεί σε νέα μέτρα για τη χρηματοδότηση της πολεμικής προσπάθειας της Ουκρανίας. Η Ουγγαρία μπλοκάρει τα ευρωομόλογα ως εναλλακτική στο σχέδιο της ΕΕ για τα ρωσικά assets, περιπλέκοντας την κατάσταση. Ενδεχομένως, η παρουσίαση του δανείου-γέφυρας ως μέσου για την ανασυγκρότηση της Ουκρανίας, αντί για τη χρηματοδότηση της πολεμικής της μηχανής, θα μπορούσε να βοηθήσει στην άρση των αντιρρήσεων. Ένας άλλος παράγοντας είναι η αναζωπύρωση της δυναμικής για μια ειρηνευτική συμφωνία, καθώς η ομάδα του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκει να φέρει πιο κοντά την Ουκρανία και τη Ρωσία στην επίτευξη συμφωνίας.
Η επόμενη μέρα και οι προσδοκίες
Οι ευρωπαίοι ηγέτες είναι πλέον αισιόδοξοι ότι έχουν πείσει την ομάδα του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ότι πρέπει να έχουν τον τελικό λόγο για το τι θα συμβεί με αυτά τα περιουσιακά στοιχεία, καθώς και για τον χρόνο άρσης των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας και την πορεία της Ουκρανίας προς την ένταξη στην ΕΕ. Ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε την Τρίτη ότι οι σύμμαχοι της ΕΕ θα οριστικοποιήσουν «τις επόμενες ημέρες» μια λύση που θα «εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση» και θα «δώσει ορατότητα στην Ουκρανία». Η ΕΕ βρίσκεται «πολύ κοντά» σε λύση για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας από ρωσικά assets, με την απόφαση των ηγετών να αναμένεται στις 18 Δεκεμβρίου. Ωστόσο, η προειδοποίηση του Ντμίτρι Μεντβέντεφ ότι η κατάσχεση ρωσικών assets ισοδυναμεί με αιτία πολέμου, παραμένει μια σοβαρή ανησυγία. Ο Μεντβέντεφ προειδοποιεί την ΕΕ για τις συνέπειες της κατάσχεσης. Το δίλημμα του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι μεταξύ της ειρηνευτικής συμφωνίας Τραμπ και της αμφίβολης ευρωπαϊκής στήριξης, προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο πολυπλοκότητας στην κατάσταση. Ο Ζελένσκι αντιμετωπίζει ένα δίλημμα, καθώς οι συζητήσεις για το μέλλον της Ουκρανίας εντείνονται.
