Ρωσία: Γιατί ο διευθυντής αμυντικής βιομηχανίας αυτοπυρπολήθηκε στην Κόκκινη Πλατεία

Ο 75χρονος επιστήμονας Βλαντιμίρ Αρσένιεφ, διευθυντής του ινστιτούτου Volna, προχώρησε σε μια πράξη απόγνωσης αυτοπυρπολούμενος στην Κόκκινη Πλατεία, καθώς η επιχείρησή του βρέθηκε στο στόχαστρο ποινικών διώξεων και οικονομικής ασφυξίας. Το ρεπορτάζ του Reuters αποκαλύπτει πώς το Κρεμλίνο χρησιμοποιεί σταλινικές μεθόδους για να πιέσει τους κατασκευαστές όπλων, οδηγώντας σε διαφθορά και λειτουργική κατάρρευση.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της ραγδαίας μετατροπής της ρωσικής οικονομίας σε μια αυστηρά κεντρικά ελεγχόμενη πολεμική μηχανή, όπου η αποτυχία εκπλήρωσης των κρατικών παραγγελιών εξισώνεται με προδοσία. Το παρασκήνιο της υπόθεσης Αρσένιεφ αναδεικνύει το χάσμα ανάμεσα στις θριαμβευτικές ανακοινώσεις της Μόσχας για την παραγωγή όπλων και την πραγματικότητα των υπερχρεωμένων εργοστασίων που παλεύουν με αδύνατες προθεσμίες και παγωμένους τραπεζικούς λογαριασμούς.

Η τραγωδία στην Κόκκινη Πλατεία και το εργοστάσιο Volna

Στις 26 Ιουλίου 2024, ο Βλαντιμίρ Αρσένιεφ, ένας διακεκριμένος επιστήμονας που ηγείτο εταιρείας παραγωγής εξαρτημάτων για συστήματα επικοινωνίας τανκς, περιλούστηκε με βενζίνη έξω από το μαυσωλείο του Λένιν. Η πράξη αυτή ήταν η κορύφωση μιας μακράς διαμάχης με το Υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας, το οποίο, ενώ αύξησε κατακόρυφα τις παραγγελίες μετά την εισβολή στην Ουκρανία, ταυτόχρονα επέβαλε ασφυκτικούς ελέγχους τιμών και γραφειοκρατικά εμπόδια που οδήγησαν την επιχείρηση στα πρόθυρα της πτώχευσης.

Παρά το γεγονός ότι οι ρωσικές αμυντικές βιομηχανίες έχουν αυξήσει την παραγωγή πυρομαχικών και drones, η περίπτωση της Volna αποδεικνύει ότι η πίεση για δεκαπλασιασμό της παραγωγής χωρίς την ανάλογη χρηματοδότηση δημιουργεί συνθήκες κατάρρευσης. Ο Αρσένιεφ υποστηρίζει ότι οι καταγγελίες για καθυστερήσεις ήταν ανυπόστατες και υποκινήθηκαν από μετόχους που ήθελαν να τον υπονομεύσουν, ενώ οι λογαριασμοί της εταιρείας δεσμεύτηκαν λόγω οφειλών στο δημόσιο.

Το νομικό πλαίσιο και οι σταλινικές απειλές

Η ρωσική ηγεσία, με πρωτοστάτη τον Ντμίτρι Μεντβέντεφ, έχει υιοθετήσει μια ρητορική που παραπέμπει απευθείας στην εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Σε συναντήσεις με βιομηχάνους, ο Μεντβέντεφ έχει αναγνώσει τηλεγραφήματα του Ιωσήφ Στάλιν, προειδοποιώντας ότι όσοι δεν τηρούν τα χρονοδιαγράμματα θα «συντριβούν σαν εγκληματίες». Αυτή η ρητορική συνοδεύεται από έναν νόμο του 2017, ο οποίος τροποποιήθηκε το 2022, καθιστώντας την αποτυχία εκτέλεσης αμυντικής σύμβασης ποινικό αδίκημα με ποινή κάθειρξης έως και 10 έτη.

Σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα, τουλάχιστον 34 άτομα έχουν αντιμετωπίσει ποινικές διώξεις για διατάραξη των κρατικών αμυντικών παραγγελιών από την έναρξη του πολέμου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται 11 διευθυντές εταιρειών, οι οποίοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με τη δικαιοσύνη ακόμα και για ζητήματα που θεωρούνται αντικειμενικά αναπόφευκτα, όπως οι ελλείψεις στην εφοδιαστική αλυσίδα ή οι αυξήσεις στο κόστος των πρώτων υλών.

Διαφθορά και ελλείψεις στο μέτωπο

Νομικοί κύκλοι και αναλυτές ασφαλείας επισημαίνουν ότι η συγκεντρωτική δομή της Rostec και οι αυστηροί κανόνες του Υπουργείου Άμυνας καταπνίγουν την καινοτομία και τον εκσυγχρονισμό. Ενώ η Μόσχα επιδιώκει να ανταγωνιστεί τη Δύση στην παραγωγή ρωσικών όπλων, η εσωτερική διαφθορά και η αναποτελεσματικότητα οδηγούν σε σπειροειδή αύξηση του κόστους και καθυστερήσεις που φτάνουν μέχρι την πρώτη γραμμή του μετώπου.

Η έλλειψη συστημάτων επικοινωνίας, για την οποία ευθύνεται εν μέρει η κρίση στην παραγωγή της Volna, είχε άμεσο αντίκτυπο στα ρωσικά πληρώματα τανκς. Αναφορές από το μέτωπο έκαναν λόγο για σοβαρές ελλείψεις σε ασυρμάτους, αναγκάζοντας τις μονάδες να χρησιμοποιούν μη ασφαλή μέσα επικοινωνίας. Η κατάσταση αυτή επιδεινώθηκε από τη διαμάχη για τις τιμές, με το Υπουργείο Άμυνας να περικόπτει αυθαίρετα τις πληρωμές προς τους προμηθευτές, ισχυριζόμενο ότι η αυτοματοποίηση της παραγωγής μείωσε το κόστος.

Η επόμενη μέρα για την αμυντική παραγωγή

Παρά την απεγνωσμένη του πράξη, ο Αρσένιεφ δεν βρήκε τη δικαίωση που αναζητούσε. Τον Οκτώβριο του 2024, ρωσικό δικαστήριο του επέβαλε πρόστιμο για τη διοργάνωση «μη εξουσιοδοτημένης διαδήλωσης» στην Κόκκινη Πλατεία. Η εταιρεία του παραμένει σε λειτουργία αλλά σε συρρικνωμένη μορφή, ενώ ο ίδιος περνά πλέον τον περισσότερο χρόνο του σε δικαστικές αίθουσες, προσπαθώντας να αποτρέψει την οριστική χρεοκοπία.

Η υπόθεση αυτή παραμένει ένα ισχυρό σύμβολο των δομικών προβλημάτων της ρωσικής πολεμικής οικονομίας. Αν και η Ρωσία καταφέρνει προς το παρόν να διατηρεί υψηλούς ρυθμούς παραγωγής, η εξάντληση του ανθρώπινου δυναμικού και η ποινικοποίηση της επιχειρηματικότητας θέτουν σε αμφισβήτηση τη δυνατότητα της χώρας να διατηρήσει αυτόν τον ρυθμό μακροπρόθεσμα, ειδικά καθώς οι δυτικές κυρώσεις συνεχίζουν να πιέζουν την πρόσβαση σε κρίσιμα ηλεκτρονικά εξαρτήματα.